Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń buıryǵy № 680

2010 jylǵy 27 qazan, Astana qalasy Ormandardy avıasııalyq qorǵaý jáne orman sharýashylyǵyna qyzmet kórsetý qyzmetkerleri laýazymdarynyń tıptik biliktilik sıpattamalaryn bekitý týraly Qazaqstan Respýblıkasy Eńbek kodeksiniń 125-babyna sáıkes buıyramyn: 1. Ormandardy avıasııalyq qorǵaý jáne orman sharýashylyǵyna qyzmet kórsetý qyzmetkerleri laýazymdarynyń tıptik biliktilik sıpattamalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Orman jáne ańshylyq sharýashylyǵy komıteti (E.N.Nysanbaev) zańnamada belgilengen tártippen osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryq birinshi ret resmı jarııalanǵannan bastap on kúntizbelik kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstrdiń m. a.       E.AMAN. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń m. a.2010 jylǵy 27 qazandaǵy № 680 buıryǵymen bekitilgen Ormandardy avıasııalyq qorǵaý jáne orman sharýashylyǵyna qyzmet kórsetý qyzmetkerleri laýazymdarynyń tıptik biliktilik sıpattamalary 1. Uıym basshysy Laýazymdyq mindetteri. Uıymnyń óndiristik, sharýashylyq jáne qarjy-ekonomıkalyq qyz­metine basshylyq jasaıdy, qabyldanatyn sheshimder, múliktiń saqtalýy jáne tıimdi paı­dalanylýy, sondaı-aq onyń qyzmetiniń qarjy-sharýashylyq nátıjeleri úshin tolyq jaýap­tylyqta bolady. Uıym qyzmetiniń saıasatyn, strategııasyn jáne ony iske asyrý tetigin aı­qyndaıdy. Ormandardy qorǵaýdyń jáne orman sharýashylyǵyna qyzmet kórsetýdiń tıimdiligi men sapasyn odan ári arttyrýǵa baǵyttalǵan qyzmetshiler jumysynyń jańa uıymdyq ny­sandary men ádisterin engizýdi jáne qazirgi nysandary men ádisterin jetildirýdi qamta­masyz etedi. Uıymdy bilikti kadrlarmen qam­tamasyz etý, olardyń kásibı bilimi men tájirı­besin utymdy paıdalaný, ómir men densaýlyq úshin qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn jasaý, ujymda jaıly psıhologııalyq ahýal qalyptastyrý jó­ninde sharalar qoldanady. Uıym qyzmetine taldaý jasaý jáne onyń jumysynyń kórset­kishterin baǵalaý negizinde uıym jumysynyń nysandary men ádisterin jaqsartý jóninde qajetti sharalar qoldanady. Áleýmettik árip­testik qaǵıdattarynyń negizinde ujymdyq shart ázirleýdi, jasaýdy jáne oryndaýdy, eńbek tárti­bin saqtaýdy qamtamasyz etedi, qyzmetkerlerdiń eńbekke qulshynysyn, bastamashylyǵy men belsendiligin damytýǵa járdemdesedi. Uıym qyzme­tinde, onyń ishinde qarjy-sharýashylyq basqarý, sharttyq jáne qarjylyq tártipti nyǵaıtý, áleýmettik-eńbek qatynastaryn retteý máse­lelerinde zańdylyqtyń saqtalýyn qamtama­syz etedi. Qyzmetkerlerdi jumysqa qabyldaýdy jáne bosatýdy júzege asyrady. Sharttar jasa­sady, jeke jáne zańdy tulǵalarmen mámileler jasaıdy. О́ziniń quzyreti máseleleri boıynsha barlyq qyzmetkerler úshin mindetti ókimder men buıryqtar shyǵarady. Memlekettik organdarda, uıymdarda jáne sotta uıymnyń ókili bolady. Ishki eńbek tártibiniń, tehnıka men jabdyqtardy tehnıkalyq paıdalaný talaptarynyń orynda­lýyn, eńbek qaýipsizdigi jáne eńbek qorǵaý, órt qaýipsizdigi jónindegi normalar men erejelerdiń saqtalýyn qamtamasyz etedi. Uıymnyń der kezinde esep berip otyrýyn qamtamasyz etedi. Or­man qorynyń memlekettik esebin, orman­dardyń memlekettik monıtorıngin júrgizýge, memlekettik orman qorynyń bekitilgen aýmaǵynda orman órtteriniń aldyn alý jáne olarmen kúresý jónindegi is-sharalardy ázirleýge jáne olardyń oryndalýyn iske asyrýǵa uıymnyń qatysýyn qamtamasyz etedi. Ormandardy kúzetý jáne qor­ǵaý jónindegi jumysty uıymdastyrady. Qa­zaqstan Respýblıkasynyń orman zańdary sala­synda quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jáne tyıý jóninde sharalar qoldanady. Barlyq qu­rylymdyq bólimshelerdiń jumysyn jáne olardyń ózara tıimdi jumys isteýin uıym­dastyrady, olardyń jumysyn ormandardy kúze­tý jáne qorǵaý jónindegi qyzmetti damytýǵa jáne jetildirýge baǵyttaıdy. Uıymnyń memlekettik organdardyń, jınaqtaýshy zeınetaqy jáne saqtandyrý qorlarynyń, bankter aldyn­daǵy mindettemeleriniń oryndalýyn, sondaı-aq sharýashylyq jáne eńbek sharttarynyń, bıznes-jospar kórsetkishteriniń oryndalýyn qamta­masyz etedi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Kon­s­tıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Aza­mattyq kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jem­qor­lyqpen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblı­kasynyń Zańdary, azamattyq avıasııa salasynda qyzmet kórsetiletin ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblı­kasynyń normatıvtik-quqyqtyq aktileri; uıym­nyń óndiristik, sharýashylyq jáne qarjy-ekono­mıkalyq qyzmetin retteıtin tehnıkalyq qu­jattar; uıym qurylymynyń baǵyty, maman­danýy jáne erekshelikteri; óndiristik qýattar men kadr resýrstary; sharýashylyq júrgizýdiń jáne uıymdy basqarýdyń osy zamanǵy ádisteri; strategııalyq josparlaý; orman sharýashylyǵy salasyndaǵy ǵylym men tehnıka jetistikteri; memlekettik orman qorynyń qyzmet kórsetiletin aýmaǵynyń erekshelikteri; ekonomıka negizderi; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (or­man sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bi­lim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, uıym­nyń baǵytyna sáıkes keletin basshy laýa­zymdardaǵy jumys ótili 5 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 2. Uıym basshysynyń orynbasary Laýazymdyq mindetteri. О́zine baǵynysty qurylymdyq bólimshelerdiń qyzmetine bas­shylyq jasaýdy qamtamasyz etedi, olardyń ju­mysy men tıimdi ózara is-qımylyn uıym­dastyrady. Orman qorynyń bekitilgen aý­ma­ǵynda ormandardy órtterden avıasııamen qorǵaý jáne orman sharýashylyǵy uıymdaryna qyzmet kórsetý jónindegi josparly tapsyrmalardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Uıymnyń bar­lyq bólimshelerin der kezinde jáne sapaly da­ıyndaýdy jáne belgilengen jumys tehno­logııalarynyń saqtalýyn júzege asyrady. Or­mandardy qorǵaý men orman sharýashylyǵyna qyzmet kórsetý tıimdiligi men sapasyn odan ári arttyrýǵa baǵyttalǵan qyzmetshiler ju­my­sy­nyń jańa uıymdyq nysandary men ádisterin engizýdi jáne qazirgi nysandary men ádisterin jetildirýdi qamtamasyz etedi. О́mir men densaýlyq úshin qaýipsiz jáne qolaıly eńbek jaǵdaılaryn jasaıdy, ujymda jaıly psıhologııalyq ahýal­dy qalyptastyrady. О́ziniń quzyreti sheginde memlekettik organdarda, uıymdarda jáne sotta uıymnyń ókili bolady. Eńbek tártibiniń saq­talýyn, qyzmetkerlerdiń eńbekke qushtarlyǵyn, bastamashylyǵy men belsendiligin damytýǵa, ishki eńbek tártibiniń, tehnıka men jabdyqtardy tehnıkalyq paıdalaný talaptarynyń oryn­dalýyna, eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý, órt qaýipsizdigi jónindegi normalar men erejelerdiń saqtalýyna járdemdesedi. Statıs­tı­kalyq eseptiń júrgizilýin jáne uıym qyzmeti týraly eseptilik berilýin uıymdastyrady. Ush­qyshtar quramynyń jáne avıasııamen órt sóndirý komandasy qyzmetkerleriniń medısı­nalyq aıǵaqtalýyn jáne ushý aldynda tekserýden ótýin, biliktiligin arttyrýyn, kartogra­fııalyq materıalmen qamtamasyz etilýin uıym­dastyrady. Daıyndyq jáne avıasııamen orman qorǵaý jumystaryn josparlaýdy uıymdas­tyrady. Avıasııamen qaraýyldaý kezinde dıspetcherlik qyzmettiń, ushqysh-baqylaýshylardyń jumysyna, belgilengen jumys tehnologııala­ry­nyń saqtalýyna, óndiristik, sharýashylyq jáne qarjylyq qyzmetke baqylaý jasaıdy. Múddeli uıymdarmen kelisim boıynsha qajet bolǵan jaǵdaılarda órt sóndirý kúshteri men qural­daryn tıimdi paıdalanady, qosymsha áýe kemelerin, órt sóndirýshi-desantshylar komandalaryn tartady. Respýblıkalyq dıspetcherlik qyzmet­terdiń jumystaryn, uıymnyń avıasııalyq bó­lim­she­leriniń ushý jáne óndiristik qujattamany júrgizýine baqylaý jasalýyn uıymdastyrady. Jeke ushý saǵattaryn esepke alýdy, ushý kitap­shalaryn júrgizýdi uıymdastyrady. О́ndiristi, basqarýdy uıymdastyrýdy jáne jalaqy tóleýdi jetildirý jóninde sharalar qoldanady. Rasıo­nalızatorlyq pen ónertabys jónindegi ju­mysty uıymdastyrady, ǵylymı-zertteý jumys­taryn júrgizýge qatysady, ozyq jumys tájirıbesin engizýdi qamtamasyz etedi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqor­lyqpen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblı­kasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń norma­tıv­tik-quqyqtyq aktileri; uıymnyń óndi­ris­tik, sharýashylyq jáne qarjy-ekonomıkalyq qyzmetin retteıtin tehnıkalyq qujattar; uıym qurylymynyń baǵyty, mamandanýy jáne erekshelikteri; óndiristik qýattar men kadr re­sýrstary; sharýashylyq júrgizýdiń jáne uıym­dy basqarýdyń osy zamanǵy ádisteri; strategııalyq josparlaý, orman sharýashylyǵy salasyndaǵy ǵylym men tehnıka jetistikteri; memlekettik orman qorynyń qyzmet kórsetiletin aýmaǵynyń erekshelikteri; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik teh­nıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, uıymnyń baǵytyna sáıkes keletin basshy laýazymdardaǵy jumys ótili 5 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 3. Avıasııalyq zvenonyń komandıri Laýazymdyq qyzmetteri. Memlekettik orman qorynyń bekitip berilgen aýmaǵynda orman­dardy órtterden avıasııamen qorǵaý jónindegi tapsyrmalardyń oryndalýyn jáne orman sharýashylyǵy kásiporyndaryna qyzmet kórse­týdi qamtamasyz etedi. Orman órtterin baıqaý jáne sóndirý boıynsha tikushaqtar men ushaq­tardyń ushý saparlarynyń oryndalýyn baqylaıdy. Avıasııalyq tehnıkaǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetý jónindegi jumysty jospar­laıdy jáne uıymdastyrady. Avıasııalyq tehnıka boıynsha oryndalǵan jumystardy baqy­laıdy. О́rttiń aldyn alý is-sharalaryn júr­gizýdi, avıasııamen qaraýyldaýdy jáne orman órtterin sóndirýdi uıymdastyrady. Jalpy orman patologııalyq qadaǵalaýdy júzege asy­rady. Avıasııalyq tehnıkanyń: áýe kemeleriniń, órt sóndiretin tehnıkalyq quraldardyń, kó­liktiń, baılanys quraldarynyń utymdy paı­dalanylýyn qamtamasyz etedi. О́ndiristik qyz­metke baılanysty tótenshe oqıǵalar jaıynda uıym basshylyǵyna der kezinde baıandaıdy. Uıym bólimsheleriniń materıaldyq qundylyq­tarynyń bar-joǵyn tekseredi. Bólingen qarajat pen materıaldyq qundylyqtardyń utymdy jáne maqsatty paıdalanylýy, uıymnyń avıasııalyq zvenosy aqsha qarajatynyń jumsalýy úshin jaýaptylyqta bolady. Avıasııalyq tehnıkada jumys isteý kezinde qaýipsizdik sharalaryn qamtamasyz etedi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqor­lyq­pen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Res­pýblı­kasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblı­kasynyń normatıvtik-quqyqtyq aktileri; avıa­sııalyq tehnıkany paıdalaný erejesi, onyń qurylysynyń konstrýksııalyq erekshelikteri, maqsaty; ushaq basqarý, meteorologııa, aero­dınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; memlekettik orman qorynyń aýmaǵyna qyzmet kórsetý erekshelikteri; uıymnyń óndiristik jáne qarjylyq qu­jattaryn resimdeý jónindegi talaptar; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, uıym­nyń baǵytyna sáıkes keletin jumys isteý ótili 5 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 4. О́ndiristik-ushý qyzmetiniń bastyǵy Laýazymdyq mindetteri. О́ndiristik ushý qyzmetine basshylyq jasaıdy. Orman qorynyń bekitip berilgen aýmaǵynda ormandardy órt­terden avıasııamen qorǵaý jáne orman sha­rýashylyǵy uıymdaryna qyzmet kórsetý jó­nindegi josparly tapsyrmalardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Orman órtterin baıqaý jáne sóndirý jóninde tikushaqtarmen jáne ushaq­tarmen ushý saparlarynyń oryndalýyna ba­qylaý jasaıdy. О́rtke qarsy aldyn alý is-sharalaryn júrgizýdi, avıasııamen qaraýyldaýdy jáne orman órtterin sóndirýdi, jalpy orman patologııalyq qadaǵalaýdy júzege asyrýdy uıymdastyrady. Áýe kemeleriniń, órt sóndiretin tehnıkalyq quraldardyń, kóliktiń, baılanys quraldarynyń utymdy paıdalanylýyn qam­tama­syz etedi. Avıasııamen qaraýyldaý kezinde ushqysh-baıqaýshylardyń jumysyn tekseredi. Uıymnyń avıasııalyq bólimsheleriniń ushý jáne óndiristik qujattamany júrgizýine baqylaý jasaıdy. Kadrlar irikteýdi júzege asyrady, olar­dy jumysqa qabyldaý jáne bosatý jóninde basshylyqqa usynystar engizedi. Uıym qyzmet­kerlerimen oqý sabaqtaryn jáne túsindirme jumysyn uıymdastyrady jáne tikeleı ótkizedi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Kons­tıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdary, «Sybaı­las jemqorlyqpen kúres týraly» jáne «Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıka­synyń normatıvtik-quqyqtyq aktileri; avıasııa­lyq tehnıkany paıdalaný erejesi, onyń qury­lysynyń konstrýksııalyq erekshelikteri, maqsa­ty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýip­sizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, uıymnyń baǵytyna sáıkes keletin jumys isteý ótili 5 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 5. Uıymnyń avıasııalyq bólimshesiniń bastyǵy Laýazymdyq mindetteri. Uıymnyń avıasııa­lyq bólimshesine basshylyq jasaıdy. Qabyl­danatyn sheshimder, múliktiń saqtalýy jáne tıimdi paıdalanylýy úshin jaýaptylyqta bolady. Orman qorynyń bekitip berilgen aýmaǵynda ormandardy órtterden avıasııamen qorǵaýdy jáne orman sharýashylyǵy uıymdaryna qyzmet kórsetýdi uıymdastyrady. Ormandardy avıa­sııa­men qorǵaý jónindegi óndiristik josparlarǵa, tapsyrmalarǵa jáne nusqaýlyqqa sáıkes orman órtterin baıqaý jáne sóndirý boıynsha tik­ushaqtar men ushaqtarda ushý saparlarynyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Qolda bar kúsh­pen órttiń aldyn alý is-sharalarynyń júr­gizilýin, avıasııamen qaraýyldaýdy jáne or­man órtterin sóndirýdi, jalpy orman patologııalyq qadaǵalaýdy júzege asyrýdy, ormandarda órt qaýipsizdigi erejeleriniń oryndalýyn uıym­dastyrady. Áýe kemeleriniń, órt sóndiretin tehnıkalyq quraldardyń, kóliktiń, baılanys quraldarynyń utymdy paıdalanylýyn qamta­masyz etedi. Ushqysh-baıqaýshylardyń jáne avıasııamen órt sóndirý komandasy nusqaýshy­larynyń jumysyn basqarady jáne úılestiredi. Memlekettik orman ıelenýshilermen birlesip jumys isteıdi. Avıasııalyq bólimsheniń óndiris­tik qyzmeti týraly eseptilik jasaıdy. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqor­lyqpen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Res­pýblı­kasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń nor­ma­tıvtik-quqyqtyq aktileri; avıasııalyq tehnı­kany paıdalaný erejesi, onyń quryly­synyń konstrýksııalyq erekshelikteri, onyń maqsaty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; memlekettik orman qorynyń aýmaǵyna qyzmet kórsetý erekshelikteri; uıymnyń óndiristik jáne qarjylyq qujattaryn resimdeý jónindegi talaptar; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, uıymnyń baǵytyna sáıkes keletin jumys isteý ótili 3 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 6. Uıymnyń óndiristik-ushý qyzmetiniń ınspektory Laýazymdyq mindetteri. Ormandardy órtter­den avıasııamen qorǵaý jáne orman sharýashy­lyǵy uıymdaryna qyzmet kórsetý jónindegi tapsyrmalardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Orman órtterin baıqaý jáne sóndirý jóninde tikushaqtarmen jáne ushaqtarmen ushý saparla­ryn oryndaý jumysyn uıymdastyrady. Ush­qysh-baıqaýshylarmen baqylaý-tekserý ushý saparlaryn júrgizedi. Sabaqtar, oqý-jattyǵý ushý saparlaryn ótkizýdi jáne emtıhan qabyl­daýdy júzege asyrady. Ushqysh-baqylaýshylar kýrstarynyń kýrsanttarymen, tyńdaýshy­la­ry­men jumys júrgizedi. Inspektorlyq tekserýler ótkizedi jáne uıym bólimsheleriniń ushý qujattaryn tekseredi. Uıymnyń ushý-óndiristik qyzmetimen baılanysty aǵymdaǵy óndiristik máselelerdi sheshedi. О́ndiristik josparlarǵa, tap­syrmalarǵa jáne normatıvtik qujattarǵa sáıkes órtke qarsy aldyn alý is-sharalarynyń júrgizilýin, avıasııamen qaraýyldaýdy jáne orman órtterin sóndirýdi uıymdastyrady. Áýe kemeleriniń, baılanys pen órt sóndiretin tehnıkalyq quraldardyń, kóliktiń utymdy paıdalanylýyn qamtamasyz etedi. О́ndiristik qyzmetpen baılanysty tótenshe oqıǵalar ja­ıynda uıym basshylyǵyna der kezinde baıandaıdy. Uıym bólimsheleriniń materıaldyq qundylyqtary bolýyn tekseredi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqor­lyq­pen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Res­pýblıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Res­pýb­lı­kasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń nor­matıvtik-quqyqtyq aktileri; avıasııalyq tehnı­kany paıdalaný erejesi, onyń qurylysynyń konstrýksııalyq erekshelikteri, onyń maqsaty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; memlekettik orman qorynyń aýmaǵyna qyzmet kórsetý erekshelikteri; uıymnyń óndiris­tik jáne qarjylyq qujattaryn resimdeý jónindegi talaptar; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, uıym­nyń baǵytyna sáıkes keletin jumys isteý ótili 3 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 7. Avıasııalyq tehnıkaǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetý, jóndeý jáne onyń dıagnostıkasy jónindegi ınjener Laýazymdyq mindetteri. Avıasııalyq tehnı­kany: konstrýksııa elementterin, agregattar men júıelerdi jóndeýdi oryndaýdy uıymdastyrady. Tehnıkalyq qyzmet kórsetý: avıasııalyq tehnıkanyń aqaýlaryn izdeý jáne joıý jónindegi jumystardy oryndaıdy. Qosalqy bólshekterge, jerde qyzmet kórsetetin materıaldyq qural­darǵa aspaptyq baqylaý jasaıdy. Tehnıkalyq-paıdalaný jáne jóndeý qujattamasyn júrgizýdi júzege asyrady. Eńbek jáne qaýipsizdik tehnı­kasy erejeleri men normalarynyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Áýe kemeleriniń toraptary men agregattaryn paıdalaný jónindegi jumys­tardyń esebin júrgizedi. Áýe kemesiniń tehnı­kalyq ázirliginiń kemshilikterin joıý jóninde jedel sharalar qoldanady. Avıatehnıkaǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetý jumystaryn oryn­daıdy. Áýe kemeleriniń ınspektorlyq baıqaý­laryna qatysady. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Sybaılas jemqorlyqpen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zań­dary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máse­leleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyn­daǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik-quqyqtyq aktileri; avıasııalyq tehnıkany paıdalaný erejesi, onyń qurylysynyń konstrýk­sııalyq erekshelikteri, maqsaty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; áýe kemelerin paıdalaný men olarǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi reglamentteıtin qujattar; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (ushý-tehnıkalyq) bilim, áýe kemelerin paıdalaný salasyndaǵy jumys isteý ótili 3 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 8. Ushqysh-baqylaýshy Laýazymdyq mindetteri. Ormandardy avıa­sııa­men qorǵaýdy uıymdastyrý jáne ótkizý jónindegi jumystardy oryndaıdy. Áýe kemesi ekıpajynyń quramynda ormandardy avıasııamen qaraýyldaý, órt sóndirýshi desantshylar men órt sóndirý quraldaryn orman órtteri bolyp jatqan jerlerge jetkizý jóninde ushý sa­parlaryn oryndaıdy. Orman órtterin áýeden jáne jerde sóndirýdi uıymdastyrady, jalpy jáne egjeı-tegjeıli orman patologııalyq qada­ǵalaýdy júzege asyrady. Ormanda órt qaýpi bar maýsymǵa josparly ázirlik jumystaryn júrgizýdi qamtamasyz etedi. Memlekettik orman ıelenýshilermen birlesip jumys isteıdi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqor­lyqpen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblı­kasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń nor­ma­tıvtik-quqyqtyq aktileri; avıasııalyq tehnı­kany paıdalaný erejesi, onyń qurylysynyń konstrýksııalyq erekshelikteri, onyń maqsaty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; memlekettik orman qorynyń aýmaǵyna qyzmet kórsetý erekshelikteri; avıasııalyq tehnıkamen órt sóndirý erejesi men erekshelikteri; avıasııalyq tehnıkamen órt sóndirýdiń ádisteri men tásilderi, erekshelimi; uıymnyń óndiristik jáne qarjylyq qujattaryn resimdeý jónindegi talaptar; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnıkasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýip­sizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, jumys ótiline talap qoıylmaıdy. 9. Uıymnyń parashıýttik jáne órt sóndirý-desanttyq qyzmetiniń nusqaýshysy Laýazymdyq mindetteri. Uıymnyń parashıýttik jáne órt sóndirý-desanttyq qyzmetiniń jumysyn uıymdastyrady. О́rt sóndirýshi- de­santshylar men nusqaýshylar quramynyń bastapqy oqýy men daıyndyǵyn ótkizedi. О́n­diristik josparǵa sáıkes parashıýttik jáne órt sóndirý desanttyq qyzmettiń daıyndyǵy úshin jaýap beredi. Avıasııalyq bólimshelerdiń órtke qarsy múlikpen, desanttyq jabdyqpen, arnaıy kıimmen jáne jeke qorǵaný quraldarymen ja­raqtandyrylýyn qamtamasyz etedi jáne baqy­laıdy. Tikushaqtan túsirý qurylǵylarymen jerge túsý jóninde jerde jáne áýede jattyǵýlar, avıasııalyq bólimshelerdiń jeke quramy men orman órtterin sóndirý boıynsha jattyǵýlar uıymdastyrady jáne ótkizedi. Orman órtin sóndirýde parashıýttik jáne órt sóndirý-desant­tyq qyzmettiń jumysyn uıymdastyrýǵa qa­tysady. Qyzmettik jolaýshy retinde tikushaq­tarda ormandy qadaǵalap ushý saparlaryn jáne ushaqtardyń kóliktik ushý saparlaryn oryn­daıdy. Tikushaqtan jerge túsý kezinde qaýip­sizdik tehnıkasy erejeleriniń saqtalýyna baqy­laý jasalýyn qamtamasyz etedi. Avıasııamen órt sóndirý komandasynyń orman órtin sóndirýge ushý jáne barý kezinde jedel daıyn bolýyn qamtamasyz etedi. Ormandardy avıasııamen qor­ǵaý­da parashıýttik-desanttyq jumystary bo­ıynsha nusqaýlyqtar talaptarynyń orynda­lýyn qamtamasyz etedi. О́rt sóndirýdiń ozyq tehnologııalary men quraldarynyń praktıkaǵa engizilýin qamtamasyz etedi. Uıymnyń parashıýttik jáne órt sóndirý-desanttyq qyzmeti jumy­synyń óndiristik jáne statıstıkalyq eseptiligin júrgizedi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Kons­tıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar tý­raly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqor­lyqpen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Respýb­lıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblı­kasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń nor­ma­tıvtik-quqyqtyq aktileri; avıasııalyq tehnı­kany paıdalaný erejesi, onyń qurylysy­nyń konstrýksııalyq erekshelikteri, maqsaty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tik­ushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; orman órtterimen kúresýdiń ádisteri men tásilderi; memlekettik orman qorynyń qyzmet kórsetiletin aýmaǵynyń erekshelikteri jáne qorǵalatyn alqapta orman órtterin sóndirý ereksheligi; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnı­kasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, avıasııamen órt sóndirý komandasynyń nusqaýshysy bolyp jumys isteý ótili 3 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 10. Avıasııamen órt sóndirý komandasynyń nusqaýshysy Laýazymdyq mindetteri. 12 jáne odan da kóp adamnan turatyn órt sóndirýshi desantshy­lardyń avıasııamen órt sóndirý komandasynyń jumysyn uıymdastyrady. Orman órtin sóndirý jónindegi óndiristik tapsyrmanyń oryndalýy úshin jaýaptylyqta bolady. Orman órtin són­dirý, sondaı-aq avıasııalyq bólimshede sha­rýashylyq jumystaryn oryndaý kezinde eńbekti qorǵaý jáne qaýipsizdik tehnıkasy boıynsha is-sharalardyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. О́rt sóndirýdiń tehnıkalyq quraldary boıynsha oqý sharalaryn júzege asyrady, óziniń biliktiligin arttyrady. Tikushaqtan jáne jattyǵý munara­synan túsý qurylǵysymen jerge túsý jat­tyǵýlaryn oryndaıdy. Qyzmettik jolaýshy retinde tikushaqtarda orman qaraýyldaý jónindegi ushý saparlaryn jáne ushaqtarda kóliktik ushý saparlaryn oryndaıdy. Avıasııalyq bólimshede profılaktıkalyq jumystar, órtke qarsy is-sharalar, sharýashylyq-qurylys jumystary men óndiristik tapsyrmalardyń oryndalýyn uıym­dastyrady. О́rt sóndirýshi-desantshylardyń ushý aldynda dem alý jáne tártip saqtaý shara­larynyń oryndalýyna baqylaý jasaıdy. Tik­ushaqtan jerge túsý kezinde qaýipsizdik tehnı­kasy erejeleriniń saqtalýyna baqylaý jasa­lýyn qamtamasyz etedi, jerge túsý qurylǵysyn, órt sóndirý quraldaryn jáne dalalyq jab­dyqtardy jumysqa daıyndaıdy, olardyń saqtalýy men aqaýsyz bolýyn qadaǵalaıdy. Orman órtin sóndirýge ushý jáne shyǵý kezinde avıasııamen órt sóndirý komandasynyń jedel daıyndyǵyn qamtamasyz etedi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqorlyqpen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıka­synyń normatıvtik-quqyqtyq aktileri; avıasııa­lyq tehnıkany paıdalaný erejesi, onyń qury­ly­synyń konstrýksııalyq erekshelikteri, maqsa­ty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaqtardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; orman órtterimen kúresýdiń ádisteri men tásilderi; memlekettik orman qorynyń qyzmet kórsetiletin aýmaǵynyń erekshelikteri jáne qorǵalatyn alqapta orman órtterin sóndirý ereksheligi; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnı­kasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, órt sóndirýshi-desantshy bolyp jumys isteý ótili 3 jyldan kem bolmaýǵa tıis. 11. Parashıýttik jáne órt sóndirý-desanttyq toptyń nusqaýshysy Laýazymdyq mindetteri. О́rt sóndirýshi-de­santshylardyń avıasııalyq bólimshesiniń 3-6 adamnan turatyn parashıýttik jáne órt sóndirý­shi-desantshylar tobynyń jumysyn uıymdas­tyrady. Orman órtin sóndirý jónindegi óndiris­tik tapsyrmanyń oryndalýy úshin jaýaptylyq­ta bolady. Profılaktıkalyq jumystar, órtke qarsy is-sharalar, sharýashylyq-qurylys ju­mys­taryn jáne basqa da óndiristik tapsyrmalar oryndaýǵa qatysady. Tikushaqtan jáne jattyǵý munarasynan sý qurylǵysymen jerge túsý jattyǵýlaryn oryndaıdy. Qyzmettik jolaýshy retinde tikushaqtarda orman qaraýyldaý jó­nindegi ushý saparlaryn jáne ushaqtarda kóliktik ushý saparlaryn oryndaıdy. О́rt sóndirýshi-desantshylardyń ushý aldynda demalý jáne tártip saqtaý sharalarynyń oryndalýyna baqylaý jasaıdy. Tikushaqtan jerge túsý kezinde qaýipsizdik tehnıkasy erejeleriniń saq­talýyna baqylaý jasalýyn qamtamasyz etedi, jerge túsý qurylǵysyn, órt sóndirý quraldaryn jáne dalalyq jabdyqtardy jumysqa daıyn­daıdy, olardyń saqtalýy men aqaýsyz bolýyn qadaǵalaıdy. Orman órtin sóndirýge ushý jáne shyǵý kezinde avıasııamen órt sóndirý koman­dasynyń jedel daıyndyǵyn qamtamasyz etedi. Ormandardy avıasııamen qorǵaýda parashıýttik-desanttyq jumystar boıynsha nusqaýlyqtar talaptarynyń oryndalýyn qamtamasyz etedi. Bilýge tıis: Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy, Qazaqstan Respýblıkasy Orman kodeksi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek kodeksi, «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly» Qazaqstan Res­pýblıkasynyń Zańdary, «Sybaılas jemqor­lyq­pen kúres týraly» jáne «Qazaqstan Respýblı­kasyndaǵy til týraly» Qazaqstan Respýblı­ka­synyń Zańdary, ormandardy kúzetý jáne qorǵaý máseleleri boıynsha, azamattyq avıasııa sala­syn­daǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıv­tik-quqyqtyq aktileri; avıasııalyq tehnıkany paıdalaný erejesi, onyń qurylysynyń kons­trýk­sııalyq erekshelikteri, maqsaty; ushaq basqarý, meteorologııa, aerodınamıka negizderi; uıymda paıdalanylatyn ushaqtar men tikushaq­tardyń ushý-tehnıkalyq jáne paıdalaný derekteri; orman órtterimen kúresýdiń ádisteri men tásilderi; memlekettik orman qorynyń qyzmet kórsetiletin aýmaǵynyń erekshelikteri jáne qorǵalatyn alqapta orman órtterin sóndirý erek­sheligi; eńbekti qorǵaý, qaýipsizdik tehnı­kasy, óndiristik sanıtarııa jáne órtke qarsy qaýipsizdik erejeleri men normalary. Biliktilikke qoıylatyn talaptar. Joǵary (orman sharýashylyq salasyndaǵy ınjenerlik) bilim, ushqysh-baıqaýshy kýáliginiń bolýy, órt sóndirýshi-desantshy bolyp jumys isteý ótili 2 jyldan kem bolmaýǵa tıis. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2010 jylǵy 15 jeltoqsanda Normatıvtik-quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №6685 bolyp engizildi.