Sonymen, 3 sáýir kúni Qazaqstan Respýblıkasynyń kezekten tys prezıdenttik saılaýy ótedi. Kópshilik bolǵan soń qaýymdasyp, basymyz qosyla qalǵan ortada, jer-jerde aıtyla qalar áńgimeniń alǵashqy arqaýy – osy saılaý jaıly jáne túsip jatqan úmitkerler týraly. Derbes oılap, kórkem tolǵaıtyn zamandastarymyzdyń arasynda úmitkerlerdiń saılaýaldy baǵdarlamalaryn keńinen talqylap, qyzý pikirtalasqa aınaldyryp júrgenimiz de jasyryn emes.
Qyry men syry, qupııasy mol dúnıeniń sıqyryna qanyǵyp, álemdik deńgeıdegi ǵylym men bilimniń jańalyqtaryna boı uryp, izdeniske umtylys bildirip, tamyryna qan júgirip jatqan óndiris oshaqtary men turalap qalǵan kásiporyndardyń, aýyl men astananyń, qala men dalanyń jaǵdaıy, basqa da sheshýin tappaı, sheshimin kútip jatqan kóptegen problemalardyń tóńireginde sóz qozǵaıtyn qatarlastarymnyń aýzynan kósheli oı, ornyqty pikir qylań berip jatsa, qýana qoldaýǵa tyrysatynymyz taǵy anyq.
Degenmen, sananyń táýelsizdigi qoǵam táýelsizdigimen ólshenbeıdi. Meni qynjyltatyny, ishimizde sońǵy jyldary «tastaq jolǵa bet buryp alyp», ómirdiń yrqyna moıynsuna bastaǵan, moınymyz úzilgenshe bas shulǵyp úırengen «momaqan» qalpymyzdy buzbaı, ár nársege áli de táýelsiz kózben qaraı almaıtyn soqyr senimdilerdiń ishinara kezdesetindigi.
Ýaqyt jyljyǵan saıyn qoǵam da damı túsedi. Keshegi bıigińniń erteńgi kúni alasaryp qalýy tabıǵı zańdylyq. Osyny tereńnen túsinip, uıatymen uǵyna bermeıtinder aldaǵy bolatyn saılaýdy sol dodaǵa túsýshilerdiń tek bılik pen basqarýǵa qol jetkizýdegi qural-saımany ǵana dep baǵalaıdy. Demokratııa jeleýimen qysyr áńgime, jel sózdi keýletýge qumarlar «bizge kim bolsa, ol bolsyn, áıteýir elimiz tynysh, jurtymyz aman bolsa boldy» nemese «bizge báribir, bastyqtar kimge daýys ber deıdi, soǵan beremiz», degen sııaqty dúdamal dáıektermen basqanyń basyn qatyrmaqshy.
«Dosyńnan qoryqpa, azar bolsa satyp keter, jaýyńnan qoryqpa, azar bolsa atyp keter, qoryqsań nemquraıdylyqtan qoryq – ol satyp ta, atyp ta ketedi». Aınalaıyn aǵaıyn-aý, ózimizdiń saılaýshy retindegi eń joǵary qundylyǵymyz – quqymyzdy samarqaý, marǵaý, boıkúıez nemquraıdylyqqa qurban etkendi qoıatyn kez jetken joq pa? Sońǵy eki júz jetpis jyldyq jylnamasynda urpaqqa úlgi qylar izgiligin umytyp, eldigimen qoshtasqan, bodanda bolyp, bosaǵada qalǵan, bergi jetpis bes jylda «jarqyn bolashaq» degen jasandy jyltyr saǵymǵa aldanyp, janyn da, malyn da, tilin de, dinin de joǵalta jazdaǵan, san márte qoldan jasalǵan qyrǵynǵa ushyrap, san márte tabıǵı túrde qataryn qaıta tolyqtyrǵan, búginde tuǵyryn nyq qadap, týyn túzý tigip otyrǵan memleket múshesiniń aıtar oıy ma osy?
Shúkir, kóringennen kóztúrtki kórip, kóringenniń tabanynda qalyp, taba bolǵan elimiz egemen boldy. Eńsemiz tik, basymyz bıik, Qazaqstanymyz burynǵy Odaqtyń buǵaý-qamytyn ysyryp tastap, álemdik qatynastarǵa shyqty. Basqa dúnıe, ásirese, áriptes memleketterge talǵampazdyqpen qaraıtyn tákappar Batys pen azýly AQSh sekildi aıbarly derjavalar dúnıe júziniń kartasynda Qazaqstan degen el baryn bildi. Ǵalamdyq keńistik moıyndady. Moıyndap qana qoımaı, sanasatyn memleketke aınaldyq. Álem muhıtynda qazaq kemesi derbes jáne erkin júzip keledi dep emin-erkin maqtanysh ete alatyn shaqqa jettik. El ekonomıkasy da alǵa qaraı qaryshtap damyp keledi. Saıası reformalar belsendi júrgizile bastady. Qazaqstanda qalyptasqan ultaralyq kelisim men dinaralyq túsinistik – bizdegi eń úlken jetistik. Endeshe, prezıdenttik saılaý naýqanyn estilikpen atqarý bárimizge syn bolýy kerek.
Al aldaǵy saılaýda kim jeńiske jetip, kimniń senimge ıe bolatynyn ýaqyt kórsete jatar. Eń bastysy – alda bolatyn saılaý erteńimizdi tańdaý ekenine mańyzdy mán berýge tıispiz.
Qoryta aıtqanda, Konstıtýsııamyzǵa súıenip, syn saǵatta saılaýǵa túsken úmitkerlerdiń barlyǵyna qurmetpen qaraı bileıik, ardaqty azamattar. Otandastarymnyń bárin saılaýǵa uıymshyldyqpen qatysyp, sanaly túrde daýys berýge shaqyramyn.
Úmit BITENOVA, Ulbıke aqyn atyndaǵy aýdandyq mádenıet ortalyǵynyń qyzmetkeri.
Jambyl oblysy, Qarataý qalasy.