Beıbit atom salasyndaǵy yntymaqtastyq

Keshe Úkimet basshysy Kárim Másimovtiń qatysýymen Qa­zaq­stan Respýblıkasy jáne Reseı Federasııasy arasynda atom energııasyn  beıbit maqsattarǵa paıdalaný jónindegi yn­ty­maqtastyq  boıynsha keshendi baǵdarlamaǵa qol qoıyldy. Eki memleket arasynda atom energııasy salasyndaǵy ynty­maq­tastyq jónindegi keshendi sha­ralar baǵdarlamasyna Qazaq­stan Respýblıkasy jaǵynan Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Dúısenbaı Tur­ǵanov, Reseı Federasııasy jaǵynan  atom energııasy jó­nin­degi «Rosatom» memlekettik kor­porasııasynyń bas dırektory Sergeı Kırıenko qol qoıdy. «Rosatom» memlekettik kor­po­rasııasynyń  bas dırektory Sergeı Kırıenko men «Qaz­atom­ónerkásip» ulttyq kompanııasy­nyń tóraǵasy Vladımır Shkol­nıktiń jýrnalıster aldynda ja­saǵan málimdemeleri boıyn­sha, uzaq merzimge arnalǵan bul baǵdarlama eki el arasynda al­da­ǵy ýaqytta ıadrolyq otyn sa­lasynda atqarylatyn orasan zor jumys aýqymyn belgileıdi. Baǵdarlama boıynsha elimizdiń aýmaǵynda tabıǵı ýran óndirisin damytý jáne geologııalyq barlaý jumystaryn keńeıtý maq­sat­tarynda birneshe birlesken kásiporyndar qurý kózdelinip otyr. Jaqynda Qazaqstan Res­pýb­lıkasy jáne Reseı Federasııasy prezıdentteriniń bastamasymen álemde tuńǵysh ret ýran kenin baıytý jónindegi halyqaralyq ortalyq quryldy. Reseıdiń Angarsk qalasynda jumys istep turǵan tabıǵı ýran kenin baıytý jónindegi bul birlesken kásip­oryn­nyń dúnıe júzinde balama­sy joq. Qazir álemniń kóptegen memleketteri osy halyqaralyq tabıǵı ýran kenin baıytý orta­ly­ǵynyń ónimderin tutynýǵa joǵary suranystaryn bildirip otyr. Al ótken jyldyń jeltoqsan aıynda Angarsk qalasyndaǵy osy halyqaralyq ýran kenin baıy­tý ortalyǵynda tómen deń­geıde baıytylǵan ýran ónim­deri­niń qoryn qurý týraly sheshim qabyldanyp, júzege asy­ryla bastady. Bul shara atom energetıkasyn damytýǵa nıet qylǵan memleketter úshin  ha­lyq­aralyq turaqty ınfraqu­ry­lym qurýǵa múmkindik beredi. Sonymen birge, atom ener­gııasyn beıbit maqsattarǵa paıdalaný jónindegi yntymaq­tas­tyq baǵdarlamasy sheńberinde Qazaqstan Respýblıkasynda atom elektr stansasyn salý má­selesi de qarastyrylǵan. Sergeı Kırıenkonyń aıtýy boıynsha, eger Qazaqstan Úkimeti AES salý jóninde sheshim qabyldaıtyn bolsa, Reseı tarapynan bul jobany naqty júzege asyrýǵa qoldaý kórsetiletin bolady. Bul joba álemdegi eń qaýipsiz tehnologııalar qoldanylatyn jańa tur­ǵydaǵy joba bolmaq. Japon elindegi aýyr zardaptarǵa ushy­ratqan jer silkinisi saldarynan «Fýkýsıma» atom elektr stan­sa­larynda bolǵan apat álem jurt­shy­lyǵyn erekshe alańdatyp otyr. Soǵan qaramastan adamzat bo­lashaǵyn atom energetıka­sy­n­syz elestetý múmkin emes. Bul rette atom reaktorlarynyń qaýip­sizdigine erekshe mán berilýi kerek. Sondaı-aq keshe «Qazatom­óner­kásip» ulttyq holdıngi men «Rosatom» korporasııasy ara­syn­da sırek jáne jer qoı­naý­ynda sırek kezdesetin metalldar óndirisi salasyndaǵy ynty­maqtastyq memorandýmyna da qol qoıyldy. Reseılik «Atomredmetzoloto» AQ-tyń birinshi vıse-prezıdenti Tıgran Hacha­tý­rov­tyń aıtýynsha bul ynty­maqtastyqtyń da bolashaǵy zor. Qazirgi tańda búkil álemde sırek kezdesetin metaldardyń baǵasy kúnnen-kúnge artyp keledi. Bú­ginde álem rynogynda 130 myń tonna sırek jáne jer qoınaýynda sırek kezdesetin metaldar tutynylady. Jylqybaı JAǴYPARULY.