Baıqaýshy baǵasy

Laslo Karolı Marash, Nıderlandy Koroldigindegi saraptama ınstıtýtynyń sarapshysy, Amsterdam ýnıver­sıtetiniń adıýtant-professory. Saılaý ýchaskelerinde aıryqsha tár­­tip ornaǵan, múgedekterdiń, egde aza­mattardyń daýys berýine jan-jaq­ty jaǵdaı jasalǵan. Saılaý ko­mısssııasy músheleriniń óz isterine degen jaýapkershilikteri óte joǵary kórindi. Bir atap óterligi, Qazaq­stan­nyń Batystyń kóptegen elderindegi daýys berý dástúrinen ereksheligi – arnaıy daýys berý jáshikteriniń mól­dir, shyny jáne ashyq túrde bola­tyn­dyǵy. Sol arqyly syrttaı ba­qy­laýshy qansha adam daýys berip jat­qanyn mólsherleı alady. Batys Eý­ro­panyń kóptegen elderinde jáshik­ter jabyq kúıinde keledi. Sondyq­tan, Qa­zaq­stannyń saılaý kezinde mól­dir já­shik qoıýdaǵy ınnovasııalyq táji­rı­besi men ádisi – óte qyzyqty kórin­di. Bul tájirıbeni Batys Eýro­pa­nyń ózge de elderine engizýge bolady dep oılaımyn. Meniń Qazaq jerindegi saılaýdan túıgenim – mundaǵy saıası naýqannyń barlyq halyqaralyq talapqa saı keletindigi. Saılaý óte joǵary deń­geı­de uıymdastyrylǵan, saılaýshy­lar­dyń daý­ys berýine barlyq jaǵdaı jasal­ǵan. Qazaqstandaǵy saıası naý­qan men ondaǵy saılaý úderisine kó­ńi­lim toldy. Sebebi, bul memleket demokratııa jo­lyn basshylyqqa alyp keledi. *** Muratbek IMANALIEV, Shanhaı yntymaqtastyq uıymynyń Bas hatshysy: – Qyrǵyzstannan arnaıy kelgen bizder úsh topqa bólinip, – Astana, Almaty, Qaraǵandy qalalarynda ótip jatqan saılaýdy baqylaýdamyz. Negizgi top osynda bolǵandyqtan, Almaty men Qaraǵandydaǵy ókilderimiz habar­lasyp, esep berýde. Negizinde saılaý halyqaralyq saılaý erejesi sheńberinde ótip, osy ýaqytqa deıin eshqandaı da tártip buzýshylyq baıqalǵan joq. Astanadaǵy 24 saılaý bólimshelerinde bolyp, barlyǵyndaǵy mańyzdy iske degen jaýapkershilikti baıqap, uıymdastyrý sharalarynyń óz dárejesinde ótip jatqanynan habardar boldyq. Baıqaýymyzdyń alǵashqysyn «Jastar» sa­raıynda ornalasqan bólimsheden bastaǵanda, eldiń ýaqytysynan erte baryp, kezekte turǵandaryn kórip tánti boldyq. Barlyq jerlerdegi úzilissiz kelip jatqan kópshilikke qarap, saılaýdyń óz dárejesinde ótetinine senimdimiz. Iýlııa LEVOChKINA, Ýkraına Joǵarǵy Radasynyń depýtaty: – Qazaqstan memleketiniń búgingi asa mańyzdy sharasyna Eýropalyq baýyrlas assambleıa keńesiniń delegasııasy quramynda baqylaýshy bolyp kelip otyrmyz. Bul quramǵa úlken uıymnyń sekretarıat qyzmetkerleri enip, barlyq saıası top qamtylǵan. Bes adamnan turatyn delegasııanyń úsheýi Astanada, áli tús mezgili bolmasa da, qazirge deıin 4 saılaý bólimshesinde boldyq. Al eki adamymyz Qaraǵandy qalasyna attanyp ketken. Sonda baqylaý jasap, iri qalalaryńyzdyń birinen erteń esep beredi. Delegasııa jetekshisi retinde aıtarym, bir bólimsheniń ashylý rásimin jasap, úsheýinde óz mindetimizdi atqara júrip baıqaǵanymyz – kez kelgen saılaý bólimsheleri keń de yńǵaıly ǵımarattarǵa ornalasty­rylypty. Kidirý, kezek kútý sııaqty qubylystar atymen bolǵan joq. Paraqsha arqyly arnaıy jáshikke daýys berýdiń tıimdiligi baıqalady. Daýys berýdiń merekelik dárejede uıymdastyrylyp, án-áýenmen astasyp jatýy, bir jerde fılarmonııa ónerpazdarynyń óner kórsetýin óz basym erekshe qabyldadym. Iаǵnı, saılaý biz bolǵan jerlerdiń barlyǵynda joǵary deńgeıde uıymdas­ty­rylyp otyr.   Abdýllah BÝKSÝR, Túrki álemindegi Adam quqyqtaryn qorǵaý jónindegi assosıasııa tóraǵasy: – Biz Qazaqstandaǵy prezıdent saılaýynyń ashyq, demokratııa talaptaryna saı ádil júrgizilýin baıqaý úshin arnaıy keldik. Tańerteńnen beri 3 ýchaskede boldym. Onda turǵan stendilerden prezıdenttikke úmitker azamattar týraly oqyp-bildim. Ýchaskelerde qazaqstandyqtardyń Qazaqstan prezıdenttigine úmitkerlerge daýys berýin baıqaý barysynda ázirshe eshqandaı qatelik kórgenimiz joq. Kalǵan ýchaskelerde de solaı bolady degen oıdamyn. Kerisinshe, meniń nazarymdy aýdarǵany basqa jáıtter boldy. Biz medısınalyq kolledj ǵımaratynda ornalasqan saılaý ýchaskesine barǵa­ny­myzda eki jáshik turdy. Biri úlken, ekinshisi kishkentaı. Surastyrsaq, úlken jáshik saılaý ýchaskesine kelip daýys berýshilerge arnalsa, kishi jáshik densaýlyǵy joq, úıde otyryp daýys bergisi keletinderge arnaıy baryp, daýystaryn alatyn jáshik eken. Túrik memleketterinde mundaı jáshik joq. Bul saılaýdyń óte aýqymdy túrde ári móldir, ashyq ótip jatqandyǵyn kórsetedi degen oıdamyn. Men táýelsiz baıqaýshy retinde 2002 jyldan beri jumys istep kelemin. Qa­zaqstannan ózge Grýzııa, Ázirbaıjan, Bolgarııa, Sırııada ótken saılaýlarda baıqaýshy boldym. Eýropa elderinde prezıdenttikke úmitkerdiń 90 myń adamnyń qolyn jınaýy úlken jetistik. Osyǵan deıin jınalǵan bul kórsetkish menińshe, qazaqstandyqtardyń saılaýǵa bir kisideı atsalysyp jatqandyǵynyń belgisi. Qazaqstandyqtar qoǵamdyq mańyzy bar oqıǵaǵa belsendi qatysýda. Qazaqstandaǵy prezıdenttik saılaý Eýropa­daǵy saılaýlar sekildi ashyq túrde ótip jatqandyǵyna kózim jetti.