Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bastamashy bolǵan eki qujat elimizdi ári qaraı ósip-órkendetýge baǵyttalǵan. Úndeý men Joldaýdyń elimizdiń órkenıetti demokratııalyq memleket retindegi odan ári qalyptasýy saıasatyn satylap jalǵastyratyny sózsiz. Konstıtýsııalyq reformalar – kez kelgen memleket úshin mańyzdy másele. Qazaqstan konstıtýsııalyq reformalardyń úsh satysynan ótti, osy jolǵysy zaman talabyna jaýap berý maqsatynda Memleket basshysy tarapynan usynylyp otyr.
Toqsanynshy jyldary Parlament pen Úkimette ókilettikterdiń barshylyq bolǵanyn bárimiz bilemiz. Ol kezde jańa saılanǵan Prezıdenttiń ókilettigi endi-endi bastaý alyp jatty. Odaq ydyraǵan jaǵdaıda barlyq ekonomıkalyq baılanystar úzilip, kásiporyndar toqtady, adamdar jumyssyz qalyp, ınflıasııa 2 myńnan astam paıyzdy qurady, eńbek naryǵynda quldyraý oryn aldy. Jaǵdaıdy durystaý úshin Úkimet múshelerin aı saıyn aýystyrýǵa daıyn adamdar barshylyq boldy. Biraq bul sol kezderi múmkin bolmady, óıtkeni, bazıs joq edi.
Elimiz naryqtyq qatynastardan beıhabar-tyn. Naryqta qalaı ómir súrý kerektigin eshkim bilmedi. Sol kezderi ókilettikter tek saıası-ekonomıkalyq daǵdarysqa ákelip soqty. Mundaı jaǵdaı kóptegen elderde qaıtalandy. Osyǵan oraı erekshe ókilettikter Memleket basshysyna berildi. Ol tez sheshimder qabyldaýmen ózin aqtady. Elbasynyń zań kúshi bar Jarlyqtary elimizdiń ekonomıkalyq áleýetin arttyrýǵa zor yqpal etti.
Biz endi ǵana 25 jyldyq nátıjemizdi shyǵardyq: halyqaralyq deńgeıde qandaı jetistikterge qol jetkizdik, óz elimizde ne istedik, áleýmettik-ekonomıkalyq damýda qandaı ózgeris bar? Árıne, 2009 jylǵy men bıylǵy daǵdarys bolmaǵanda, biz damýdyń eleýli satysyna kóteriler edik. Sońǵy daǵdarys bizdiń shıkizat resýrstarymyz boıynsha kórsetkishterimizdi eleýli túrde tómendetip, ekonomıkalyq damýymyzǵa zor nuqsan keltirdi. Biraq biz endi shıkizatqa ǵana arqa súıeı bermeı, óndiristi órkendetýge den qoıyp otyrmyz.
Konstıtýsııalyq reforma ókilettikterdi bólýge baǵyttalǵan. Ol ishki saıasattaǵy aýqymdy úderisterdi qamtıdy. Syrtqy saıasat Elbasynyń enshisinde. Olar – qorǵanys máselesi, qaýipsizdik pen beıbitsúıgishtik baǵyttar. Qazirgi kúrdeli jaǵdaıda syrtqy saıasat kez kelgen memlekettiń mańyzdy basymdyǵy bolyp tabylady.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń aıaqtalǵanyna 72 jyl ótse de, álemde soǵys órti basylmaı tur. Sırııada aǵa men aǵa, ini men ini soǵysýda. Qazirgi kúni lańkestik te keń etek jaıyp barady. Sondyqtan shekarany da, ishki qaýipsizdikti de nyǵaıtýdamyz. Osy jaǵdaılarda Elbasy syrtqy saıasatty damytý kerek dep sheshti. Al zaman talaby ókilettikterdi bólý qajettiligin kóldeneń tartty.
Bılikti bólý – kúrdeli úderis. Endi osy saıasatty alǵa tartyp alyp ketetin kadrlar týraly oılaný kerek. О́ıtkeni, kez kelgen jerde máseleni basshylyq sheshedi. Úkimet pen Parlamenttiń jańa ókilettikteri aıasynda erkin qımyldap, áreket ete alatyn adamdardy tańdaı bilýimiz kerek. Bul máseleniń kásipodaqtarǵa da qatysy bar.
Jalpy, kásipodaqtar bılikten alys, óıtkeni, olardyń basty mindeti – eńbek adamyn qorǵaý. Biraq kim qorǵaýy kerek? Ol bilimdi, adamdarmen tez til tabysa alatyn jáne olardyń múddelerin qorǵaı alatyn adam bolýy shart. Sondyqtan da biz laıyqty kadrlar tabýǵa tıispiz. Kásipodaqtardyń negizin bastaýysh uıymdar quraıdy, olardyń sany bizde – 18 021. Onda barlyq basshylardy qatardaǵy jumyskerler taǵaıyndaıdy. Al ortasha býynnyń (obkom, qalalyq komıssııalar) sany bizde – 242. Olarda da bastaýysh uıymdardyń jumysyna der kezinde qoldaý kórsete alatyn senimdi ári laıyqty adamdar bolýy kerek. Biz kadrlyq quramymyzdy óz ishimizde jańǵyrtyp, sol arqyly jańa ókilettikteri bar Úkimet úshin naǵyz áleýmettik áriptes bolýdy usynamyz.
Bizdiń tarapymyzdan atqarylǵan ońdy ister barshylyq. Biraq olar odan da kóp bolýy kerek. Kásipodaqtar eńbek adamynyń quqyqtaryn qorǵaý mıssııasyn tek qoǵamdy moıyndatý úshin emes, ár qazaqstandyqtyń múddesi úshin atqarýy tıis.
Ábilǵazy QUSAIYNOV,
Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy