Tepe-teńdik – basqarýdyń tıimdi tetigi

Astanadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada «Qazaqstandaǵy orys, slavıan, kazak uıymdarynyń qaýymdastyǵy» zańdy tulǵalar birlestigi ókilderiniń respýblıkalyq dóńgelek ústeli ótti. Is-sharaǵa qaýymdastyq tóraǵasy Vladımır Bojko, Parlament Májilisiniń depýtattary, QHA músheleri, respýblıkalyq etnomádenı birlestikterdiń belsendileri, qoǵam qaıratkerleri, zııaly qaýym ókilderi, sondaı-aq, jastar qatysty. Jıynda Qazaqstan Prezı­denti N.Nazarbaevtyń «Qazaq­stan­nyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Qazaqstan halqyna Joldaýy boıynsha «Qazaqstandaǵy orys, slavıan, kazak uıymdary asso­sıasııasy» zańdy tulǵalar bir­les­tigine kiretin etnomádenı uıym­­­dardyń aldyndaǵy min­det­­ter qaralyp, sonymen qatar, Mem­­leket basshysynyń kons­tı­tý­­­sııa­lyq reformasyna baı­la­nysty usynystardy ázirleý máseleleri talqylandy. V.Bojko: «Búginde Elbasynyń bılik tarmaqtary arasynda óki­let­tikterdi bólýge qatysty Ún­deýi men halyqqa arnaǵan Jol­daý­y qoǵam nazaryn aýdaryp otyr. Olar aldaǵy ýaqytta el­degi kóp baǵyttyń damýyna jańa­sha serpin alyp kelmek. Sol ar­qyly Qazaqstannyń odan ári qaraı ilgerileýine jol ashylatyn bola­dy dep oılaımyz» deı kele, bul eki aýqymdy qujattyń da róli zor ekenin jetkizdi. Bu­dan keıin qaýymdastyq tóraǵa­sy­nyń orynbasary, L.N.Gýmı­lev atyn­daǵy Eýrazııa ult­tyq ýnı­ver­sıtetindegi Qazaq­stan hal­qy Assambleıasy kafedra­sy­­nyń meńgerýshisi Anatolıı Bash­makov jańa konstıtýsııalyq refor­many júrgizý kezinde bılik tar­maqtary arasyndaǵy tepe-teń­dikti saqtaýǵa aıryqsha mán beri­letinine toqtaldy. «Árıne, táýelsizdiktiń alǵash­qy kezinde myqty prezıdent­tik bılik, prezıdenttik basqarý kerek boldy. Sebebi, memleket jas boldy. Al qazir prezıdent­tik-par­lamenttik basqarý júıesi­niń tıimdiligi týraly kóp aıty­lyp júr. Sebebi, bizdiń álemdi taný­daǵy mádenıetimiz, saıası mád­e­­n­ıe­timiz, basqarý mádenıe­ti­miz ózger­di. Osylardy sarap­taı kele, Prezıdent konstı­tý­sııa­lyq ózgeristerdi júzege asyrý týraly usynys aıta kele, bılik tarmaqtarynyń qyz­metin úılestirýge, tepe-teń­dik­te saqtaýǵa basa mán berip otyr. Jalpy alǵanda, bul der kezin­de qabyldanǵan sheshim dep oı­laımyn. Qazaqstan – álem­dik qoǵamdastyqta belgi­li bir dárejede óz ornyn ıelen­ge­n memleket. Demek, mun­daı óz­geris­ter eldiń odan ári damýyna, basqarý tetiginiń nyǵaıýy­na yqpal etetin bolady», dedi A.Bashmakov. Sonymen qatar, ol Elbasy Parlamenttiń rólin kúsheıtýdi nazarda ustap otyrǵanyn, bul Parlamenttiń halyq aldyndaǵy jaýapkershigin arttyrýǵa, el ishin­de demokratııalyq úderis­ter­diń jandanýyna negiz bola­tynyn atap ótti. «Eger, konstıtýsııa­lyq refor­ma tóńiregindegi ózge­ris­ter júzege assa, onda Parla­ment Úkimet qyzmetiniń durys jolǵa qoıylýyn jaýapker­shilik­pen qadaǵalaýǵa múmkindik alar edi. Bul – óte mańyzdy másele. Sebebi, osy arqyly Parlamenttiń baqylaý tetigi kúsheıe túsedi. Bul tetik kúsheıse, bıýdjet qar­jysynyń tolyq ıgerilýi men durys baǵytta jumsalýy qadaǵa­lanatyn bolady», dedi ol. Parlament Májilisiniń depý­taty Ahmed Mýradov ta Ana­tolıı Bashmakovtyń sózin qýattaı kele, bılik tarmaqtary arasynda ókilettikterdi bólý Parla­menttiń ǵana emes, Úki­met­­tiń de qoǵam aldyndaǵy jaýap­­­­ker­shiligin arttyrýǵa sep bo­­­la­­­­tynyna toqtaldy. Ol: «Máselen, Parlament ózi shy­ǵa­­ra­tyn zań­dardyń durys oryn­­dalýyn qadaǵalap qana qoı­maı, Úki­mettiń ózi jyl saıyn beki­­­tetin josparynyń oryn­dalý-oryn­dalmaýyna, túrli zań buzý­­shylyqqa qatysty esep­ti suraýy, ıaǵnı jumysyn qadaǵa­laýy kerek» deı kele, bul Par­lament úshin baqylaýdyń mańyz­dy tetigi ekenin jetkizdi. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan»