Ardagerler quryltaıy el birligi boldy tek buıymtaıy

El birligi, jurt tirligi degende ardy alǵa salyp, baq pen taq ketse de, namysty qor­lamaıtyn, ult urany, urpaq turaǵy, ár nárseniń bar suraǵy dep, obal men saýapty árkez bıik qoıatyn qazaq­stan­dyq ardagerler elordada ózde­ri­niń kezekti VI sezin ótkizdi. Sezd delegattaryna arnaǵan Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń quttyqtaýyn Qazaq­stan Respýblıkasy Prezıdenti Ákim­shi­ligi Basshysynyń oryn­basary Máýlen Áshimbaev oqyp berdi. Onda Elbasy: «Qymbatty soǵys ardagerleri men tyl eń­bek­ker­leri! Sizderdi ardagerler uıy­my­nyń VI seziniń ashy­lýymen shyn júrekten qut­tyq­taımyn! El basyna kún týǵan qıyn-qys­taý jyldarda sizder Otan úshin jan aıamaı soǵysyp, eren eńbek ettińizder. Táýelsiz Qa­zaqstan je­tistikteri sol eń­bekterińizdiń jemisi! Biz ony jaqsy bilemiz jáne baǵalaımyz. Táýelsizdigi­miz­diń 20 jyly boı­ynda aǵa bý­ynnyń ál-aýqa­tyn arttyrý men olarǵa áleý­mettik qoldaý kórsetý isi memle­keti­mizdiń basym baǵy­ty bolyp keledi. Bolashaqta da biz bul ju­mysty jalǵastyratyn bolamyz. Árbir ardager qamqor­lyq pen ystyq yqylasqa bó­lenýi tıis. Sizder árdaıym eli­mizdiń qo­ǵamdyq-saıası ómirine etene ara­lasyp kelesizder. Múm­kindikti paıdalanyp, sizderge ótken saılaýda maǵan qoldaý kór­set­ken­derińiz úshin sheksiz rıza­shyly­ǵymdy bildiremin. Bul – bizdiń týǵan elimizdiń órkendeýi men halqymyzdyń baqyty jo­lyn­­daǵy ortaq jeńisimiz! Siz­derdiń baı tájirıbelerińiz ben aqyl-parasattaryńyz, ulaǵatty ómir­lik ustanymdaryńyz asa baǵaly mura sanalady, ony óske­leń ur­paqqa amanattaý óte ma­ńyzdy. Bul oraıda men sizderge úlken senim artamyn. Otanymyz – Qazaqstan Respýblıkasynyń ıgiligi úshin jasampaz eńbegimizdi birge jal­ǵastyratynymyzǵa men kámil se­nemin! Sezge qatysý­shy­­lar­dyń barshasyna sáttilik, zor den­saýlyq jáne uzaq ómir tileımin!»,  dep erekshe iltıpat tany­typty. Mártebeli meımandar al­dyn­da Ardagerler ortalyq ke­ńe­siniń tóraǵasy Qaıyrbek Sú­leı­menov esepti baıandama jasap, 5 jyl ishinde atqarylǵan jumystar men alda turǵan mindetter týraly aıtty. Ol zeınetkerler men ardagerler Prezı­denttiń eń belsendi de senimdi elektoraty bolyp tabylaty­nyn, olar ár­daıym Otany­myz­daǵy turaq­tylyqqa tutqa bolyp júrgenin, memleketimizdiń ishki, syrtqy saıasatyn biraýyzdan qol­daı­tynyn jetkizdi. Úkimet­pen jáne jergilikti atqarýshy organdarmen birlikte jumys istep otyr­ǵanyn, ardagerlerdiń zeınet­aqysy jyl saıyn ósip kele jatqanyn tilge tıek etip, ótken jyly bıik dárejede ata­lyp ótken jeńistiń 65 jyl­dy­ǵyn toılaýǵa memlekettik bıýdjetten 12 mıllıard teńge qa­ras­tyrylyp, maıdangerlerdiń bir shoǵyry  páter alǵanyn, 3 myńǵa jýyq azamattyń úıleri kúrdeli jóndeýden ótkenin jetkizdi. Sol sekildi ardagerler ke­ńesiniń bastamasymen kommý­nal­dyq qyz­metterdiń tómen­de­ge­nin, onyń ishinde Aqtóbe ob­ly­synda tyl eńbekkerlerine 50 paıyz jeńildik jasalyp otyr­ǵanyn, mundaı ıgi is Ońtústik Qa­zaqstan, Qostanaı oblysta­ryn­da da bar ekenin naqty my­saldarmen dáıektedi. Ásirese, ardagerlerdiń jastar tárbıesine erekshe mán berip, ulttyq úlgini baıandy etý jo­lyndaǵy eńbekterine toqtal­dy. Keshegi keńes dáýirindegi kom­somol, pıoner uıymdary ju­mysyn toqtatqannan keıingi bos keńistik kezinde jiberip al­ǵan olqylyqtardyń ornyn tol­tyrý jolynda atqarylǵan ju­mystarǵa mysal keltire oty­ryp, áli de bolsa jastar tár­bıesine ardagerlerdiń jete mán berýi qajettigin atap ótti.  Mu­nymen qatar, tyl eńbekker­leri­ne tólenetin járdemaqy soǵys ardagerlerinen jeti ese az ekenin, táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­darynda zeınetkerlerge ta­ǵaıyndalǵan aqynyń mardym­syz bolyp shyqqanyn, soǵystyń aldynda, maıdandasyp jatqan tusta ómirge kelgen «soǵys ba­lalaryna» jeńildik jasaý jaǵy da nazardan tys qalmaýy kerek ekenin kóldeneń tartty. Tóraǵa Qyzylorda oblysyndaǵy oń óz­geristerden derek keltirip, Shym­­kentte ardagerlerge ar­naıy taksı qyzmet kórsetetinin aıtty. Sezde Densaýlyq saqtaý mınıstri Salıdat Qaıyrbekova ardagerlerge kórsetilip otyrǵan qamqorlyqtarǵa toqtalyp, so­ǵysqa qatysqandarǵa dári tegin beriletinin, jalpy, emdelýshi­ler­diń quqyǵy qorǵalatynyn, muny ár azamat talap etýine bola­ty­nyn aıtsa, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi komıtet tóraǵasynyń oryn­ba­sa­ry G.Toqseıitova zeınetaqynyń ósý qarqynyna, áleýmettik qam­qorlyqtardyń kórsetilip jat­qa­nyna, zeınetkerlerdiń demaly­syn uıymdastyrý jumysy júı­eli jolǵa qoıylǵanyna, Jeńis­tiń 66 jyldyǵyna qyzý ázir­liktiń bastalǵanyna naqty dáı­ek­ter keltirdi. Qyzylorda oblystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Seıilbek Shaýhamanov: «Oblysymyz­da 52 myńdaı ardager bolsa, olar 670 bastaýysh uıymda esepte turady. Oblysta birde-bir saıası, ekonomıkalyq, áleý­mettik, irili-usaqty sharalar ardagerlerdiń belsendi qaty­sýyn­syz ótpeıdi. Sońǵy jyl­dary 1600 ardagerdiń shıpajaılarda demalýyna múm­kindik ja­saldy. 47 azamatymyz úı alsa, Otan soǵysy kezinde 6 aıdan kem emes jumys istegen 6 myń eńbek ardageri kommý­nal­dyq tólemderden bosatyldy. О́tken jyly elimizde birinshi bo­lyp zeınetkerler men múgedek­ter­ge qyzmet kórsetetin áleýmet­tik or­talyq ashyldy. Onda ardagerlerimizge barlyq jaǵdaı ja­sal­­ǵan», dedi. Ol 90-shy jyldar­dyń ishinde sátsiz taǵaıyndalǵan mınıstrdiń kinásinen 1 mıllıon 700 myń zeınetkerdiń eńbegi eskerilmeı, zańsyz, ádiletsiz, retsiz, júıesiz, jónsiz, eshkimge de túsiniksiz, aqylǵa qonbaıtyn zeınetaqy taǵaıyndalǵanyn aı­typ, sony qaıta qaraý qa­jettigin usyndy. Pavlodar oblysy, Kachır aýda­ny ardagerler keńesiniń tór­aıymy Lıdııa Balıýtına aýyl jastaryn otanshyldyq rýh­ta tárbıeleý máselesin alǵa tartyp, ardagerler týraly zańnyń sozy­lyp ketkenin 1991-1997 jylda­ry zeınetaqy taǵaıyndaý kezindegi ketken olqylyqtardan áli de eńbek ótiline saı zeınetaqy ala almaı júrgen qarttardyń bar ekenin eske salyp, tylda eńbek etken azamattarǵa kóńil aýdarý  qajettigin atap ótti. Almaty qalasy, Jetisý aýda­nynyń ákimi Erbol Álimqulov aýdan kóleminde ardagerlerge kór­setilip jatqan izet-iltıpat­ty naqty mysaldarmen alǵa tart­sa, «Jas Otan» jastar qa­natynyń atqarýshy hatshysy Nurlan О́te­shov jastar men ardagerler ara­syn­daǵy baılanys­ty tilge tıek etse, Petropavl qalasy ardagerler keńesiniń tóraǵasy Grıgorıı Kýhar da alda sóılegen árip­tesiniń sózine qoldaý kórsetip, eńbek ótiline qaraı zeınetaqy tóleý máse­lesin qozǵady. Al Qostanaı qalasynan kelgen kásipker, ardagerlerge ar­nalǵan «Ata» atty qoǵamdyq qor­dyń tóraǵasy Marat Qab­dysalyqov óziniń ardagerlerge jasap otyrǵan ońdy isteri tý­raly baıandady. Ol shaǵyn dámhana ashqanda oǵan eki ardager ózderiniń aqyl-keńesterin beripti. Keıin ál-aýqaty artqan tusta «Ardager» klýbyn uıym­dastyryp, 2003 jyly «Ata» qoǵamdyq qoryn qurypty. On­daǵy maqsat bizdiń búgingi ty­nys-tirshiligimizdiń bastaýynda turǵan aǵa urpaqtyń ómirin zeınetke shyqqanda jaqsy uı­ym­dastyryp, materıaldyq, mo­raldyq turǵyda jaǵdaı jasaý eken. Ardagerler quryltaıynda de­legattar negizinen eldik má­seleni birinshi kezekke shyǵardy. Búgingi elimizdegi jarasymdy ómir saltyn aldaǵy ýaqytta da baıandy etip, jas urpaqtyń sa­nasyna sińirip, oıyna uıalatý qajettigi, buǵan ár azamat óz úlesin qosýy kerektigi atap kórsetildi. Alýan túrli suraq­tarǵa Ortalyq keńes tóraǵasy Qaıyrbek Súleımenov tııanaqty jaýap qaıtardy. Zań týraly baılamyn tarata aıtyp, másele zańda emes, Elbasynyń qol­daýy­men jasalyp jatqan qamqor­lyqta ekenin jetkizdi. Quryltaı sońynda ardagerler keńesiniń jańa quramy, esep komıssııasy bekitilip, tóraǵa­lyqqa Qaıyrbek Súleımenov qaıta saılandy. Súleımen MÁMET. ------------------------------------ Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT