Altaıdyń aıasynda kóp aýyl bar

TÝǴAN JERGE TAǴZYM О́r Altaıdyń tórindegi Ka­ton­qaraǵaı aýdanynyń turǵyn­dary kóktem kele qarbalas sha­rýalarǵa den qoıyp, taıly-tuıa­ǵy­men aý­la­lardy tazalaý, tas­qyn sýdyń al­dyn alý, basqa da isterge nazar aýdarady. Bul óńirge kóktem kesh keledi, aýa raıy jyly qabaq tanytyp, bıik taý betkeılerindegi qalyń qar tómen qaraı bulaq bo­lyp, bulaq­ty qoıyp sarqyrap ózen bolyp aqqanda asaý Buq­tyrma bul­qy­nyp, arnasynan asyp keı jyl­dary birneshe aýyldardy sý ba­syp qalǵan shaq bolǵan. Telegeı teńiz Buqtyrmanyń mol sýyn kórgende eriksiz titirkendik. Katonqaraǵaı aýdanynyń ákimi Arman Bekbosynov bizdi jyly qarsy aldy. – Jyl saıyn Buqtyrma ta­syp, minez tanytqan kezde aýdan halqy ábigerge túse bastaıdy. Sennoe aýylyn eki jyl buryn sý basqan kezde oblys basshysy B.Saparbaev k­e­lip, naqty kómek kór­­setken. Ja­ǵa­laýdy bekitý úshin mıllıondaǵan teńge qarjy bólin­di. Endi, mine sonyń nátıjesin kó­­rip otyrmyz. Sol kezdegi aýdan ákimi Serik Zaı­nýldın tas­qyn sýdyń aldyn alýda kóp eń­bek sińirdi. Al bıyl da kóktemgi sý tasqynynyń saldary­nan kó­lik joldarynyń jekelegen ýchaskeleri búlindi. Joldy qal­py­na keltirý úshin smetalyq esepteýler júrgizdik. Aýdandyq bıýd­jet­tiń esebinen Novopolıakovka-Ýlıanovka, Novohaırýzovka-Qundyzdy, Jańaúlgi-Jambyl-Berel, Aqma­ral, Shubaraǵash, Korobıha aýyl­dary­nyń kireberisi qalpyna keltirildi. Oblystyq «Paryz» qory­nan bólin­gen qarajat esebinen «So­gornoe-Barlyq-Aqsý» boıyn­daǵy 27-39 sha­qyrym jolǵa ortasha jóndeý júr­gizildi, – dep aýdan ákimi biraz jaılardan maǵulmat bere ketti. Budan keıin aýdan ákimi jergilikti turǵyndar úshin asa mańyzdy jańalyqty habardar etti. – Jańa ǵana biz respýblıkalyq asa mańyz­dy «О́skemen-Zyrıan-Úlken Na­ryn-Katonqaraǵaı-Rahman qaı­na­ry» tas jolynyń jobasyn jasaı­tyn mamandarmen jolyǵyp, pikir almastyq. Olar 110 mıllıon teń­ge­ge jobany jasap beretin boldy. Ar jaǵynda О́relden ári qaraı ataqty shıpajaıǵa deıin asfalt tóseletin másele sheshimin tabatyn shyǵar. Eger О́relden Rahman qaınaryna deıin taqtaıdaı tegis jol salynsa, halyqtyń alǵysyn alar edik. Elimizdiń túkpir-túkpi­ri­nen, shetelderden týrıster Muz­taýǵa, Rahman qaınaryna aǵylar edi. Sosyn Úlken Naryn-Svın­chat­ka Kúrshimge 23 shaqyrym asfalt tóseý bastaldy, – dep aýdan basshy­sy aǵynan jaryldy. Aýdan ákiminiń aıtýynsha, El­basynyń Úkimet pen barlyq deń­geı­degi ákimderge bergen tapsyr­ma­syna sáıkes aýdanda ekonomı­ka­ny turaq­tandyrý aıasynda aıtar­lyq­taı ister tyndyrylýda. О́tken jyly qarjy­lan­dyrýdyń barlyq kózderi ese­binen negizgi kapıtalǵa jalpy so­masy 1 mıllıard 783,9 mıl­lıon teń­ge ınvestısııa tartyl­ǵan. О́ndiristik ónim ón­dirý kólemi byl­tyr 1799,3 mıllıon teń­geni quraǵan. Al aýyl sharýashy­ly­­ǵy­nyń jalpy ónimi 8 mıl­lıard 794 mıllıon teńge bolyp, eseptik mer­­zimde aýdanda 12564 tonna et, 42257 tonna sút, 188,9 tonna jún já­ne 8635,5 myń dana jumyrtqa óndi­ril­­gen. Aýdanda 12 mal borda­qy­laý alańy bar, olarda 167 tonna et ón­diri­lip, 13,4 mılıon teńge járdem­aqy ıge­rildi. Mal basy jyl saıyn kóbe­ıip keledi, besinshi túlik maral men teńbil buǵy bir kezderi kúrt azaıyp ketse, endi sanyn kóbeıtý amaldary qarastyrylýda. 9 maral sharýashyly­ǵyn­da 6280 buǵy men maral bar. О́ńir basshysy Berdibek Saparbaev maral men buǵyǵa byl­tyr – 25, bıyl 40 mıl­lıon teń­ge sýbsıdııa bóldi. «Aqsý-Deen» seriktestigi shóp­ten jasalǵan otyz­dan astam dári-dár­mek, panty men bal óndiredi. Ta­bı­ǵaty tamyljyǵan ǵajaıyp óńirde týrızmdi damytý máselesine óńir basshysy Berdibek Máshbekuly erekshe kóńil bólip otyr. Ol jaıly ózderińiz habardar bolasyz­dar, – degen Arman Bekbo­synov bizdi jańa Haırýzovka aýylyna qaraı bastady. «CAMAI-TRANSTYŃ» BASTAMASY QÝANTADY Toǵyz jyldyń torabyna turǵan Novohaırýzovka aýylyna kire sala tazalyqty baıqadyq. Aǵashtar endi ǵana búr jara bastaǵan, aýlalaryn tazalap, qúl-qoqys shyǵaryp órtep jatqan turǵyndarda tynym joq. – Aýyl ákimi Erjan Begimhanov qazir issaparda júr. Tyndyrymdy, isker aza­mat. О́zine de, jurtqa da maza bermeıdi. Kórip tur­syz­dar, myna birneshe dúken syrlandy, ishi de, syrty da ádemi. О́zi izdengish, jańadan boı kótergen mádenıet úıin­de qazir kún sa­ıyn kıno kór­setilip, túrli oıyndar, dıskotekalar ótip ja­tady. Al jańa mádenıet úıin salyp, ony ózderi qar­jylandyryp, jumysshy­la­ry­na jalaqy tó­lep otyrǵan «Samaı-trans» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi, – dedi aýdan ákimi Arman Bekbosynov. Aýyldyń ajaryn ashyp turǵan mádenıet úıine kirdik. Eki qabatty ǵımarat ishi jańa jıhazǵa toly. Bul jerde dýsh, massaj bólmesi, bılıard, kıno kór­se­tetin úlken zal bar eken. Bal­alarǵa arnalǵan kıno – 50, al eresekterge 70 teńgeden kórsetiledi. Jańa jyl, Naýryz merekesinde aýyl turǵyn­dary­nyń qa­tysýymen bal ótkizi­lip­ti. Shahmat, doıby jarystary tu­raq­ty ótip turady, án, bı úıirme­leriniń jetekshileri Qadysh Ramazanova, Polına Brýh, Marııa Mınor, meńgerýshi Elena Iýreva aýyl jas­tarynyń bos ýaqyttaryn mándi de sándi ótý­lerine kóńil bóledi, – deıdi  «Sa­maı-transtyń» atqarýshy dırek­tory Málik Sadýev. Aıta ketý kerek, «Samaı-trans» seriktestigi­niń óki­lettigi Almatyda. Onyń jetekshisi Murat Zııadauly jetekshilik etetin holdıngte eki myńnan astam adam eńbek etedi. Sadýev­ter­diń úl­ke­ni Baýyrjan Zııadaulynyń os­yn­da sharýa qojalyǵy bar. «Tý­ǵan jerge taǵ­zym» aksııasy aıa­syn­da el men jerge qyzmet istep jat­qan azamat­tar­ǵa al­ǵystan basqa aı­tarymyz joq. – Mádenıet úıiniń quny 36 mıllıon teńge. Onyń 14 mıllıonyn ǵana aýdandyq bıýdjet kóterip aldy. Al qalǵanyn Sadýevter otbasy bóldi. Mádenıet úıindegi qyzmetkerlerge jalaqy tóleıdi, ózderi qarjy taýyp, halyq ıgiligine jaratyp jatyr. Atalmysh aksııa boıynsha kindik qany tamǵan jerine adaldyq tany­typ, qarjylaryn quıyp, ıgilikti is atqaryp jatqan basqa azamat­tarǵa da alǵysymyz sheksiz, – deıdi aýdan ákimi Arman Bekbosynov. Olar kimder degenge kelsek, Úsh­bulaq aýylynyń týmasy Qaırat Ahmetov óz qarajaty esebinen (35 mıllıon teńgege) aýyldyq klýbty sa­lyp berdi. Jylý qubyry men qazan­dyqty da iske qosty. Oblystyq más­lıhattyń depýtaty Temirbek Isabaev Katon­qa­raǵaı aýylynda «Baıan» shıpa­ja­ıyn saldy, qazir onda jyl kóle­min­de júz­degen adam demalyp, den­saý­lyqtaryn túzeıdi, pantymen emdeledi. Osy óńir­diń týmasy, sońǵy bes-al­ty jyl­da oblysta jeti mektepti sapa­ly etip salyp bergen «Qurmet» ordendi Erjan Sqaqov degen azamat Kúr­shimde turyp jatsa da aýylyna qaraı bet túzep, kindik qany tamǵan Eń­bek aýy­lyna 40 mıllıon teńgege úlken sport keshenin salyp berýdi qolǵa aldy. – Almaty, Astana men О́ske­mend­e turatyn «Qyzyl juldyz» aýylynyń bir top isker azamattary Astana qalasynyń týǵan kúnine oraı úlken meshit qurylysyn aıaqtaýda mejelep otyr. Al Solonovka aýylynyń týma­sy Arǵyn Isabaev degen azamat meshit pen sport keshenin turǵyzbaq. Ulyq­bek Týmashev degen jerlesimiz Úlken Narynda bir shaqyrym 200 metr joldy asfalttap, kóshege jaryq ornatqyzdy. Oǵan 15 mıllıon teńge qarjysyn saldy, – deıdi bizben birge júrgen aýdandyq ákimdik­tiń mádenıet, tilderdi damytý bóliminiń bastyǵy Qaıyrjan Sadýev. JASTARDYŃ QONYS TOIY Jańa Haırýzovka aýyldyq okrýginiń bas mamany Lázzat Ma­myrhanova aýylda maı sehynyń ju­mys istep turǵanyn aıtty. Orta mektep, balabaqsha jumys istep tur. Qazir ákimdik qaramaǵynda eki myń­nan astam iri qara, on myńdaı qoı, jylqy bar. Jaqynda aýdan­dyq, aýyldyq ákimdik jáne sharýa qojalyqtary tóraǵalary úsh jaq­ty kelisimge otyryp, azyq-túlik, mal ónimderin arzan baǵamen ótkizý jóninde úshjaqty shartqa otyrǵan. Atap aıtqanda, N. Gýtman 365 myń teńge, Baýyrjan Sadýev 7 mıllıon 464 myń, al Qa­symbaı Muhamet­qaıyrovtyń qo­jalyǵy 540 myń teńgege qaıy­rymdylyq sharalaryn jasamaq. Tamasha dástúr! Úlken Naryn aýylyna keldik. Munda da kósheler jóndelip, aǵash kóshetteri otyrǵyzylýda. Apta saıyn senbilik ótkiziledi eken. Aýdan ákimi A.Bekbosynov aýdan or­talyǵynda salynǵan 16 páter­lik eki qabatty turǵyn úıge bastady. Páterler kóship kelgen aǵaıyn­darǵa, jas mamandarǵa bólinipti. Úlken Naryn aýylyndaǵy or­talyq meshitti osydan birneshe jyl buryn osy óńirdiń týmasy Marat Tataev óz qarjysyna sal­yp bergen. Marattyń ákesi Qabdy­ǵalı qarııa týǵan jerine eńbegi sińgen, Uly Otan soǵysynyń ardageri. Budan tórt jyl buryn dú­nıeden ozǵan qarııa atyndaǵy meshitten aýyl tur­ǵyndary úzil­meıdi, qaıyrym­dylyq shara­lary ótip turady. Budan keıin Solonovka aýyldyq okrýgine atbasyn tiredik. Aýyl áki­mi Berdibek Erejepov «Týǵan jerge taǵzym» aksııasy aıasynda atqary­lyp jatqan sharalarmen tanystyra ketti. «Qurmet» ordendi «Jas qa­nat» jáne «Kishi Naryn» seriktes­ti­gi­niń ıesi Anatolıı Matasov aza­mattyq jasap, burynǵy balabaqsha men mádenıet úıiniń ǵımarattaryn tegin qaıtaryp beripti. Balabaq­sha­da elýge tarta búldirshin tár­bıe­le­nip jatsa, mádenıet úıi turǵyn­dar­dyń jıi bas qosatyn ornyna aı­nalǵan. Osy aksııa boıynsha Darhan Bitkimbaev ta bir ǵımaratty aýyl­das­taryna syıǵa tartypty. – Bizde 68 sharýa qojalyǵy bar. Úsh seriktestik, bir óndiristik kooperatıv te egin egip, mal ósiredi. A. Matasov, Q. Myrzashev, N. Qaratalov degen qojalyq ıeleri júzdegen adamǵa jumys taýyp berip otyr. Kúnbaǵys maıyn shyǵaratyn shaǵyn seh, naýbaıhana jumys istep tur. A. Matasov óz jumysshylaryna nandy 25 teńgeden beredi. Jemshóp, kómirdi de eki ese arzan baǵamen túsirip beredi. Mal basy ósip keledi, ótken jyly eginnen jaqsy ónim aldyq, – dedi aýyl ákimi Berdibek Erejepov. Mádenıet úıiniń dırektory Bek­nııaz Serikbaev osynda túrli mádenı sharalardyń ótip turaty­nyn aıtty. Budan keıin aýyldaǵy feldsherlik-akýsherlik qosynǵa kirdik. Onyń meńgerýshisi Nurǵaı­nı Qyrqym­baso­va dáriger bolyp 40 jyl boıy jemisti qyzmet atqaryp keledi. Akýsherka Gúljan Kókenova, medbıke Lıýba Turdy­baeva úsheýi 1200 adamǵa dáriger­lik qyzmet kórsetedi. Altaıdyń aıasynda kóp aýyl bar. О́rel, Shyńǵystaı, basqa da aýyldarda da kóp ıgilikti ister atqarylyp jatyr. Iá, odan ári de atqaryla bermek. Ońdasyn ELÝBAI. Shyǵys Qazaqstan oblysy.