Aıtylǵan oıdy qoldaımyz!

Kóńilde júrgen másele

Ústimizdegi jyldyń 12 shildesinde «Egemen Qazaqstan» gazeti Qazaq­stan musylmandary dinı basqarmasy jáne Orta Azııa múftıler keńesiniń tór­aǵa­sy, bas múftı, sheıh Ábsat­tar qajy Derbisáliniń kásipkerler men el halqyna joldaǵan «Jarylqaýshy aıda jurtqa jeńildik jasaıyq» atty ún­deýin jarııalaǵan bolatyn. Biz búgin sol úndeýge baılanysty redak­sııaǵa kelgen bir top oqyrman hatyn jurt nazaryna usynyp otyrmyz. Ábsattar qajy Derbisáli aıtqandaı oraza kezinde kóteriletin baǵa­ny, kerisinshe 10 paıyzǵa deıin tómendetý isi – ıslam men orazaǵa degen qurmettiń ishindegi eń abzaly. Ony saýda tóńireginde júrgen azamat­tardyń sadaqasy, qaıyrymdylyǵy dep túsingen durys. Mysaly, arab memleketterinde meıramhana men dámhana ıeleri Ramazan aıyn­da­ǵy aýyzashar kezinde kóshedegi adamdardy aýyzasharǵa shaqyrady. Al kún­diz ashanalary jumys istemeıdi. О́ıtkeni, oraza kezinde kúndiz ta­maq­ta­nýǵa bolmaıtyny eskerilgen. Al bizde ramazan aıynda kúndiz as berilip jatady. Ras, ómir bar jerde ólimniń de bary aqıqat. Qaıtys bolǵan kisiniń jetisi, qyrqy orazamen tuspa-tus kelýi ábden múmkin. Ondaı jaǵdaılar beleń alǵan kúnniń ózinde as tek keshkilik ýaqytta berilgeni oıǵa qonym­dy. Al Ramazan aıynda eldi jınap, tamaq berý – úlken kúná. Bul aıda tipti keshki ýaqyttarda ótetin týǵan kún, syrǵa salý, qyz uzatý, úılený sııaqty toı-tomalaqtyń bárine shekteý qoıylýy qajet dep bilemiz. Alataý aýdandyq ardagerler keńesi. Almaty qalasy.

Halyqtyń jaıyn oılaý degen osy

Ábsattar qajy Derbisáliniń elimizdiń bas gazeti «Egemen Qazaq­standa»  jaryq kórgen  «Jarylqaýshy aıda jurtqa  jeńildik jasaıyq», – dep atalatyn úndeýin men de asa  qyzyǵýshylyqpen oqyp shyqtym. Bas múftıdiń ondaǵy  barlyq oı-tujyrymdary maǵan da úlken oı saldy. Sondyqtan  respýblıkamyzdyń  bedeldi basylymyna  óz pikirimdi joldaǵandy jón kórdim. Eń aldymen  aıtarym,  Ábsattar qajy Derbisáli bul úndeýinde  musylman baýyrlarymyzdyń qamyn oılap, solardyń múddesin kózdep otyr desem, ózimdi bas múftıdiń Ramazan aıynda  dúkender men bazarlarda azyq-túlikterdiń, sondaı-aq qonaqúıler men  qoǵamdyq qyzmetterdiń baǵasyn 10 paıyzǵa jeńildetý  jónindegi pikiri  óte tánti etti. Endi sony  sol salalarda  qyzmet atqaratyn kisiler qyzý qoldasa, nur ústine nur bolar edi. Sondaı -aq  Ábsattar qajy Derbisáli  atalǵan úndeýde  oraza  kezinde  meıramhanalar men jıyn-toılarda  ishimdiktiń eshbir túri  ishilmeýi, onyń dúkenderde satylmaýy jóninde de  másele kóteredi. Menińshe,   bul oılar  da  barsha    júreginde ımany bar azamattardy  beı-jaı qaldyrmaıdy. Men osy úndeýdi tolyǵymen qoldaımyn. Júrgen jerlerimde  jurtshylyqqa onyń mańyzy men  ereksheligin aıtýdan jalyqpaımyn. Kámshat   DО́NENBAEVA, Sosıalıstik Eńbek Eri. Qostanaı oblysy.

Salamatty ómir súreıik

Taıaýda buqaralyq aqparat quraldary arqyly dinbasymyz Qazaqstan musylman­dary dinı basqarmasy jáne Orta Azııa múftıler keńesiniń tóraǵasy, bas múftı, sheıh Ábsattar qajy Derbisáli hazirettiń qasıetti Ramazan aıy qarsańyndaǵy mınıstrler men vedomostva jetekshilerine, oblys, qala, aýdan basshylaryna, kásip­ker­lerge jáne jalpy halyqqa arnaǵan úndeýin oqyp, kópti kórgen ardager retinde ún qosýdy jón kórdim. Jalpy, Bas múftı halqymyzdy ıman­dy­lyqqa bastap, jaman ádetterden aýlaq bolýǵa shaqyryp, tól dinimiz – Islamdy nasıhattaýda qyrýar jumys atqarýda. Osyn­daı jemisti eńbektiń nátıjesinde qazir din jolyna túsip, ımandylyqqa bet burǵan qandastarymyz da kún sanap kóbeıip keledi. Ásirese, egemen elimizdiń erteńi bolar jas urpaqtyń dinge degen kózqarasynyń jaqsar­ǵany kóńilge qýanysh uıalatady. Múftıdiń jyl saıyn halyqqa joldaıtyn úndeýin oqyp, sanalaryna toqyǵan kóptegen azamattar qazirde qýanysh-toılaryn araq-sharap­syz ótkizýde. Oǵan kúndelikti ómirde ózimiz de kýá bolyp júrmiz. Endi, mine, el táýelsizdigine 20 jyl tolǵan eleýli mereıtoıda taǵy bir úndeýin jarııalady. Onda halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyna da erekshe mán berilipti. Atap aıtsaq, dinbasymyz, kásipkerlerden qa­sıet­ti aıda azyq-túlik, qyzmet túriniń baǵasyn qymbattatpaı, kerisinshe, Alla­nyń razylyǵy úshin 10 paıyzǵa arzan­datýdy suraıdy. Rasynda, jyl saıyn ora­za bastalysymen bazardaǵy azyq-tú­lik baǵasy tym sharyqtap ketetini belgili. Sonymen qatar, barlyq jamandyqtyń bastaýy sanalatyn araq-sharaptan múlde aýlaq bolýǵa shaqyrady. «Jurtymyz qasıetti aıda araq-sharaptan, Allataǵala tyıym salǵan basqa da haram áreket­terden aýlaq bolsa deımin. Meıramhanalar men jıyn-toılarda ishkiliktiń eshbir túri ishilmese, dúkenderde satylmasa...»-deıdi múftı óz úndeýinde. Paıǵam­bary­myz Muhammed (s.ǵ.s.) te óz hadısinde «Allataǵala ishimdik ishkendi, ishkizgendi, satqandy, satyp alǵandy, ony jasap shyǵarǵandy laǵynettegen» – depti. Sondyqtan, qurmetti otandastar, din­basymyz Ábsattar qajy Derbisáli hazi­rettiń osynaý ıgi bastamasyn qoldaı oty­ryp, tek Ramazan aıynda ǵana emes, haram áreketten, araq-sharaptan múlde aýlaq bolyp, salamatty ómir súrýge sha­qy­ramyn. Alda kele jatqan qasıetti aıdy aq nıetpen, jaqsy tilekpen qarsy alyp, Allataǵalanyń razylyǵyna bóle­neıik degim keledi. Seıitjan TÁBÁRIKOV, eńbek ardageri. Semeı qalasy.

Jeńildik jasaýdy jón kórdik

Úndeýdiń maqsaty – Ramazan aıynyń qadir-qasıetin arttyryp, musylmandarǵa oraza aıy kirgendigin shynaıy sezdirý. Shyn­dyǵynda, qasıetti Ramazan aıyn óz dáreje­sinde atap ótý jáne qurmet kórsetý ısi musylman balasynyń bir mindeti ispetti. Sol sebepti astanalyq bir top kásipkerler dinbasy Á.Derbisáli hazirettiń úndeýine ún qosa oty­ryp, Ramazan aıy qarsańynda óz saýda orta­lyqtarymyzda jurtshylyqqa 10 paıyzdyq jeńildik jasaýdy jón kórdik. Sondaı-aq, elimizdegi barsha kásipkerlerdi bas múftıdiń úndeýine qoldaý bildirýge sha­qy­ramyz. Allataǵala qasıetti Ramazan aıyn­da barsha jurtshylyqqa raqymy men meıirimin tógip, rızyǵymyzdy mol etsin dep tileımiz. Vedat Dalkıran, «Han shatyr» saýda oıyn-saýyq ortalyǵynyń bas dırektory, Serdıýk Bogdan,  «Ramstor» saýda ortalyǵy­nyń Astana jáne Qaraǵandy aımaqtyq dı­rektory; Nurlan Aljanqulov, «Alıt» kompa­nııasynyń dırektory; Sáýle Danııar­qyzy, «Káýsar» halal  kesheniniń basshysy; Qýanysh Nurqııanov, «Bakara» et kombına­tynyń dırektory; Talǵat Jylqy­baev,  «Tórt túlik» halal et dúkeniniń dırektory.