Jalpy, qazaqtyń jalpaq tilimen aıtqanda, kásipqoı boks degenimizdiń ózi jýan judyryqpen mal tabý ǵoı. Tigisin jatqyzyp, qansha máımóńkeleseń de aınalyp kelgende bul taqyryptaǵy áńgime aqshaǵa baryp tireledi. Iаǵnı, óz erkińmen, sanaly túrde tańdaǵan mamandyǵyń. Al endi, osy mamandyǵymen nan taýyp jep júrgen keıbir bylǵary qolǵap sheberleriniń eldiń atyn shyǵardym degendi buldaǵandaı bolǵan is-áreketterine qarap turyp, qaıran qalasyń...
Túneýgúni kásipqoı bokstyń qyr-syryna endi qanyǵa bastaǵan qos boksshymyz – Batyr Júkembaev (9-0, 8 KO) pen Abylaıhan Qusaıynov (6-0, 5 KO) Mádenıet jáne sport mınıstriniń qabyldaýynda boldy. Mundaı bastamanyń qaı taraptan bolǵany bizge belgisiz. Biraq ta, mınıstrmen kezdesýge boksshylarymyz nemese olardyń shashbaýyn kóterip júrgen azamattar múddeli bolǵanǵa uqsaıdy...
Osy aqparatpen tanysyp otyrǵanda, budan biraz buryn bolǵan dál osyǵan uqsas oqıǵa eske tústi. WBA (Super) jáne IBO tujyrymdary boıynsha álemniń sýperchempıony bolǵan Janat Jaqııanov (27-1, 18 KO) Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Erik Sultanovqa bylǵary qolǵabyn syılap, qoshtasarda óńir basshysy boksshynyń qolyna úsh bólmeli páterdiń kiltin ustatqan. Negizi, chempıon joǵarydaǵy ataq úshin amerıkalyq Roýshı Ýorenmen bolǵan jekpe-jekten keıin 30 myń AQSh dollary kólemindegi syıaqyny jambasqa basqan bolatyn.
Atalǵan aqparat BAQ arqyly tarap úlgermeı jatyp, bizdiń taǵy bir saıypqyran boksshymyz Qanat Islam Almaty qalasynyń ákimi Baýyrjan Baıbektiń qabyldaýynda bolyp, ol da qala basshysyna bylǵary qolǵabyn syıǵa tartty. Kóp uzamaı, osy boksshymyz Mádenıet jáne sport mınıstriniń de qabyldaýynda boldy...
Árıne, jat elderdegi jan alysyp, jan berisken jekpe-jekterde namysty qoldan bermeı, qazaqtyń atyn shyǵaryp júrgen erlerge qurmettiń qandaıy bolsa da jarasymdy. «Baıdyń asyn baıǵus qyzǵanypty» degennen aýlaqpyz. Degenmen, kásipqoı boksta baq synap júrgen bahadúrlerimizdiń birdeńe dámetkendeı ákim-qarany jaǵalaı bergeni adamdy ártúrli oılarǵa jeteleıdi eken.
Qazir ǵoı, Gennadıı Golovkınniń ataǵy jer jaryp tur. «Eldiń atyn er shyǵarar» degen, bylǵary qolǵap sheberiniń esimimen qosaqtalyp elimizdiń ataýyn da jat eldiń balalary da jatqa aıta bastady. Sóıtken Golovkın qazir dollarmen eseptegende mıllıondap aqsha taýyp júr. Qaraǵandyda bildeı bir fabrıkasy bar. Bir sózben aıtqanda – mıllıoner. Kók týdy qabyrǵaǵa ilip qoıyp, kók shapandy jamylyp alǵany súısintedi-aq, sabazdyń. Sharshy toptyń aldynda, Elbasyna qaratyp: «Ákem – orys, sheshem – káris, al men – qazaqpyn», – degen sańlaqty Qazaq qaıtip súımesin?!
Dese de, osy Golovkınniń elge kelgende qaltaly azamattardyń qolynan jańa páterdiń kiltin alǵanyn estımiz de, al onyń qandaı da bir qaıyrymdylyq sharasyna qatysqany týraly maǵlumat qulaǵymyzǵa jetken emes. Álde, jetpeı qalyp jatyr ma, múmkin biz estimeı júrmiz be?
Osy jerde, jaı ánsheıin mysal retinde mynany aıta ketýge bolar edi. Ne nárseniń bolsyn parqy salystyrǵanda bilinedi ǵoı: fılıppındik áıgili kásipqoı boksshy Mennı Pakıao 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha myńǵa jýyq otbasynyń árqaısysyn jeke úımen qamtamasyz etipti...
Iá, «Kúlsheli bala súımekke jaqsy» degen. Ataǵy da, aqshasy da zor kásipqoı boksqa, onda soıqan salyp júrgen tanymal tulǵalarǵa janasýǵa árkim-aq qumar. Máselen, jýrnalıst aǵaıyn bul taqyrypqa qalam terbese boldy, ormandaı oqyrman jınaıdy. Bálkim, ákimder men mınıstrler de dańqty boksshylar arqyly reıtıngisin kóterip alýdan ketári emes shyǵar?
Bárine de túsinistikpen qaraýǵa bolady. Biraq, osy jerde mynadaı jaıtty qaperge sala ketken artyqtyq etpeıdi dep oılaımyz. Máselen, bizdiń sporttyń tabysy taýdaı bolǵanymen, kemshin soǵyp jatqan tustary da joq emes. Olımpııalyq baǵdarlamaǵa engen sport túrleriniń ózinde demeýge zárý qansha daryn júr deseńizshi?! Alystaǵy aýyl, shalǵaıdaǵy aýdanda turyp jatqan halyqtyń jasandy kógal tóselgen qarapaıym fýtbol alańyna, qarasıraqtardyń bylǵary qolǵap pen boks qapshyǵyna muqtaj ekenin másele emes dep kim aıtty? Aıta berseńiz, buqaralyq sporttyń da bir basqa jeterlik muńy bar. Mundaı mysaldardy jipke tize bersek, taıaý arada taýsylmasy anyq. Sonda deımiz-aý, kásipqoı boksshyǵa bólingen asta-tók kóńil, kerisinshe qoly qysqa, keregi kóp ózge sportshylarymyzǵa sharapatyn tıgizýi kerek emes pe? Qalaı bolǵanda da, memlekettiń qaramaǵyndaǵy áýesqoı sporttyń nesibesine ortaqtasyp, masyldyń kúıin keshý – kásipqoı boksta júrgen maıtalmandarǵa jaraspaıtyn qylyq.
Árıne, árkim óziniń túsinigi men óresi jetkeninshe ómirlik salt ustanady. Eldiń atyn shyǵaryp júrgen erlerge jón siltep, aqyl aıtýdan aýlaqpyz. Degenmen, «Elim maǵan ne berdi dep emes, men elime ne berdim dep ómir súrý kerek» degen ustanym el nazarynda júrgen narkesken uldardyń rýhanı ustyny bolsa eken deısiń. Osy turǵydan alyp qaraǵanda, shet el asyp, kásipqoı boksta judyryqpen nápaqa tapqan jampozdarymyz elge kelgende ákim-qaranyń kabınetterin jaǵalap ketpeı, birýaq balalar jattyǵyp júrgen zaldarǵa baryp sheberlik synybyn ótkizýdi, jetimder úıine baryp qaıyrymdylyq sharaǵa qaraılasýdy ádetke aınaldyrsa deısiń. Sonda, batyrlarymyzdyń abyroı-bedeli de, ter ısi sińgen bylǵary qolǵaptarynyń baǵasy da kórer kózge óse túser edi-aý!
Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan»