Búgin «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy tóralqasynyń keńeıtilgen otyrysy ótip, oǵan Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev qatysty. Jıynda qurylym basshylyǵy aǵymdaǵy jyly atqarǵan sharýalaryn qorytyndylap, kelesi jylǵa arnalǵan jumys josparymen bólisti. Basqosýdy ashyp, sóz sóılegen palata tóralqasynyń tóraǵasy Tımýr Qulybaev Elbasy ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý boıynsha «Atamekenniń» aldyna birqatar naqty tapsyrmalar qoıǵanyn atap ótti. Onyń ishinde halyqty jappaı kásipkerlikke yntalandyrý jáne jumys oryndarymen qamtamasyz etý máseleleri bar. Sonymen qatar, aýylsharýashylyq kooperatıvterin kóbeıtý, eksporttyq áleýetti ártaraptandyrý sııaqty agroónerkásip keshenin damytý jaıttary júktelgen.
On qadam – ońtaıly ister
«Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda jáne Ult jospary – bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrýǵa baılanysty «100 naqty qadamǵa» sáıkes, «Atameken» kásipkerler palatasy kásipkerlikti damytýdyń on qadamyn jasap, usynystar ázirlegen. Sonymen qatar UKP halyqqa jappaı bıznes negizderin oqytýǵa belsendi atsalysýǵa daıyn. Úkimet qoldaýymen eki qanatqaqty joba iske asyryldy. Olar: Mańǵystaý oblysynyń Munaıly aýdanyndaǵy «Bastau Bıznes» jáne «Bastau Kásip» jobalary. Aldaǵy ýaqytta tıisti is-qımyldar barlyq óńirlerde atqarylady», degen T.Qulybaev memlekettik qoldaýdyń esebinen uzaq merzimdi tapsyrystar men qajetti sharalar arqyly bıznestiń básekege qabilettiligin arttyrý usynylyp jatqanyn aıtty.
Keńeıtilgen otyrysta «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Nurjan Áltaev baıandama jasap, kásipkerlik sýbektilerdiń zańdy quqyqtary men múddelerin qorǵaý sharalaryn áńgimeledi. «2013 jyldyń qazan aıynan beri Ulttyq palataǵa 15430 ótinish tússe, bıyl olardyń sany 5419-dy qurady. «Atamekende» bıznes ókilderinen ótinish-tilekterdi qabyldaýǵa arnalǵan onlaın-servıster iske qosylyp, prokýratýra organdarymen ózara baılanys ornaǵan. Eń kóp ótinishter salyq salý, jer zańnamasy, satyp alý jáne kásipkerlik saladaǵy daý-damaılarǵa qatysty. Aryzdardyń 40 paıyzyn oń sheshýge qol jetkizdik. Sáıkesinshe, kásipkerlerdiń 41,7 mlrd teńge somasyndaǵy múliktik quqyǵy qorǵaldy», dedi baıandamashy. Onyń aıtýynsha, palatanyń bıznes ortany jetildirý maqsatynda jasalǵan reestrine 438 másele kelip túsken. Onyń 65 paıyzy, ıaǵnı 285-i sheshimin tapqan.
О́ńirlik karta ósimdi arttyrady
Bıylǵy 11 aıda «Atameken» 4040 normatıvtik-quqyqtyq akt jobasyn saraptaýdan ótkizgen eken, naqty nátıjeler de baıqalýda. «Josparlaý jobalarynyń joqtyǵynan ákimdikterdiń jer telimderin berýden bas tartý máselesi sheshilip, ózge kommersııalyq maqsattarǵa qoldanǵan kezde jerdiń maqsatty taǵaıyndalýyn ózgertý qajettiligi joıyldy. Memlekettik baqylaý men qadaǵalaý júıesi ońtaılandyrylyp, josparly tekseris túrleri toqtatyldy, tek úsh tekseris tásili engizildi. Budan bylaı jańa ruqsat etý túrlerin engizgende nemese talaptardy qatańdatqanda, memlekettik mekeme ekonomıkalyq esepteýler arqyly onyń qajettiligin dáleldeýi tıis. Túbegeıli sheshim birinshi vıse-premer tóraǵalyq etetin vedomstvoaralyq komıssııa deńgeıinde qabyldanady. Nysandardy jarnamanyń keıbir túrine jatqyzýdaǵy túsinispeýshilik te sheshimin tapty. О́ıtkeni, mańdaıshalardaǵy jazýlar barlyq bıznes sýbektileri úshin jarnama túrinen shyǵaryldy», dedi Nurjan Áltaev.
Baıandamada aıtylǵandaı, ulttyq palata adamı kapıtaldy, satyp alý men jergilikti qamtýdy, aýyldarda, eldi mekenderde bıznesti, kásipkerlikti servıstik qoldaýdy, jumyspen qamtýdy damytýdy, jekeshelendirý barysynda bıznes múddesin eskerýdi nazarda ustap, qajetti jumystardy júrgizýde. Bul rette kásipkerlikti damytýdyń óńirlik kartasy jasalǵan. Eksporttyq-ımporttyq operasııalardy ońtaılandyrý, daýlardy sotqa deıin sheshýdiń tetikterin damytý baǵyttaryna muqııat kóńil bólinýde.
«Atameken» ujymy kásipkerlikti damytýdyń on qadamy boıynsha kelesi jyly da jumystaryn jalǵastyrmaq. Munda shaǵyn nesıeleý kókjıegi keńeıtilip, halyqty jappaı bıznes negizderine oqytý, aýylsharýashylyq kooperasııalaryn damytý, ekonomıka ósiminiń negizgi ustyny retinde shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń eksporttyq áleýetin kúsheıtý, ındýstrııalyq jáne ınvestısııalyq sheshimder qabyldaýda kásipkerlikti damytýdyń óńirlik kartasyn negizge alý, «Úkimet bıznes úshin» servısin jasaý, memlekettik organdardyń baqylaý-qadaǵalaý qyzmetterin azaıtý, qylmystyq jáne ákimshilik zańnamany ári qaraı jetildirý, naryqtyq ustanymdarǵa nuqsan keltirý jóninen memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdardyń barlyq vedomstvolyq jáne enshiles qurylymdaryn revızııalaý kózdelýde.
Kásipkerlik bilimge zárýlik sezilýde
Basqosýda «Alageum Gruop» JShS baqylaýshy keńesiniń tóraǵasy Saıdolla Qojabaev sóz sóılep, ǵylymı eńbekterdi qarjylandyrý, otandyq kásipkerlerdiń granttarǵa qol jetkize almaýy, kadr daıarlaý sapasy syndy máseleler týraly oı qozǵady. «Baıan Sulý» AQ basqarma tóraǵasy Tımýr Sadyqov ónimdi ótkizý naryǵy, otandyq taýar óndirýshilerdiń tamaq ónimderin eksporttaý jaıttaryn másele etip kóterdi. Onyń pikirinshe, Reseı eksporttyq ortalyǵy sekildi, Qazaqstanda saýda alys-berisin úılestiretin arnaıy organ qurý qajet. Qyzylorda oblysy Servıs jáne qyzmet kórsetý salasy kásipkerleri qaýymdastyǵynyń prezıdenti Erlan Raıymov kásipkerlik saladaǵy ótkir maman tapshylyǵyna alańdaýshylyǵyn jetkizip, bul, ásirese shaǵyn bıznes baǵytynda óte ózekti ekenin aıtty. «Elde bilikti mamandarǵa muqtajdyq qalyptasyp otyr. Bizde aıaq kıim jasaýshylardy, tiginshilerdi, úı qusyn ósirýshilerdi daıyndamaıdy. Al qaptaǵan qarjyger, zańger, baǵdarlamashy dıplomdary bar joǵary oqý oryndarynyń túlekteri jumys taba almaı júr. Sondyqtan kásipkerlik ýnıversıtetteri jelisine zárýlik sezilýde. Kásipkerlik salada bilim berý standarty qabyldanyp, ony JOO men kásiptik-tehnıkalyq oqý oryndarynyń negizine aınaldyrý kerek», dedi E.Raıymov
Ashat RAIQUL, «Egemen Qazaqstan»