Sheteldik áriptesterdiń baǵasy joǵary

Qysqy Ýnıversıada bastalatyn shaq kún sanap jaqyndap keledi. Dúbirli dodaǵa sportshylar ǵana emes, almatylyq dárigerler de qyzý daıyndalyp jatyr. Jýyrda №4 qalalyq klınıkalyq aýrýhana bazasynda sporttyq jaraqattar kezinde shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý, sport medısınasyn uıymdastyrý salasynda álemdik bedeli bar sheteldik áriptesterdiń qatysýymen praktıkalyq oqý-semınary ótip, qala stasıonarlarynyń jumystarymen tanysyp, daıyndyq deńgeıine baǵa berdi. Bir aıta keterligi, Almaty qala­sy densaýlyq saqtaý basqar­masy elimiz úshin asa mańyzdy sharaǵa daıyndyqty qyrkúıek aıynan bastap, shahardaǵy medı­sınalyq uıymdardyń mamandaryn jáne eriktilerdi aǵylshyn tiline úıretý, tartylǵan mamandardy vaksınasııalaý, jedel járdem men stasıonarlardyń TJD birge ózara is-qımyl jasaýy boıynsha trenıngter ótkizý, keptelisten bolatyn jol kedergileri oryn alǵan jaǵdaıda ýaqytty eseptep, sporttyq nysandardan aýrýhanaǵa qansha ýaqytta jetkiziletinin pysyqtap, jattyǵý jumystaryn júrgizýde. Ásirese, ýaqtyly medı­sınalyq kómek kórsetýdiń negizgisi sanalatyn naýqastardyń jappaı túsýi kezinde stasıonardaǵy qabyldaý bólimshesiniń kez kelgen jaǵdaıǵa ázirligi basty másele bolyp tabylatyndyqtan, osy jumystardy yńǵaılaý jáne olarǵa shuǵyl kómek kórsetýdiń praktıkalyq sabaǵy formatynda sheteldik táji­rıbeni úırený maqsatynda Mıý­hen (Germanııa) Tehnıkalyq ýnı­versıtetiniń travmatologııalyq hırýrgııa depar­tamentiniń dırektory  Pıter Bıberthaler men osy ýnıversıtettiń shuǵyl medı­sınalyq kómek (Emergency) bólimshesiniń basshysy, doktor Karl-Djordj Kansty shaqyryp, daıyndyqtarymen tanys­tyrdy. Tájirıbe almasý barysynda jaraqat boıynsha tujyrymdama jasaý, jaraqat kezindegi jansaq­taý, klınıkaǵa deıingi jáne klı­nı­kalyq trıaj, uıymdastyrý já­ne eriktilerdi basqarý, shuǵyl kómek kórsetýde sheshim qabyldaý shara­larynyń úzdik halyqaralyq táji­rıbeleri qaralyp, talqylandy. Germanııalyq dárigerler Ýnı­versıadaǵa qaladaǵy birden-bir jaraqat, ortopedııa salasynda kósh bastap otyrǵan aýrýhana qabyldaý bólimshesiniń naýqastardy qabyldaý men olarǵa shuǵyl ári sapaly dá­rigerlik kómek kórsetýge daıyn eken­dikterin atap ótti. Ásirese, shet­eldik maman­dardy Qazaqstanda tuń­ǵysh ret atalmysh aýrýhananyń qabyldaý bólimshesinde Emergency room álemdik standartqa sáıkes medısınalyq kómek kórsetý jobasy iske asyrylǵany tańǵaldyrdy. Osy jobany engizý arqyly qa­byldaý bólimshesiniń jumysy qaıta qurylyp, uıymdastyrylǵan. Álemdik standartta burynnan bar bul ádistiń ereksheligi – hırýrg, tramvatolog syndy birneshe mamandar birden pasıenttiń aldynan shyǵyp, qandaı kómek kerek ekenin 5-7 mınýttyń ishinde anyqtaıdy. Túrli jaraqatpen túsken adam burynǵydaı ár kabınetke bir bas suǵyp, kezegin kútip turmaıdy. Iаǵnı, kórsetiletin medısınalyq qyzmetterdiń qolje­timdiligin qamtamasyz etip, sapasyn arttyrý maqsatynda «bir tereze» erejelerine uqsas «mýltıtártiptik qaraý» jáne «pasıentterdi brıgadalyq emdeý» ádisteri qoldanylady. Nemis ǵalymdaryna jaqqan jańalyq, ol – mýltıtártiptik qaraý ádisi. Bul ádistiń ereksheligi dárigerler burynǵydaı uzaq ýaqyt qaǵazǵa shuqıyp, pasıent týraly tarıh toltyryp otyrmaıdy. Qajetti aqparattardyń barlyǵy elektrondy túrde júzege asyrylady. – Medısınalyq qyzmetker­lerdiń jaraqat alǵan naý­qas­tardyń jappaı túsýin modeldeý jáne is-áreket jasaýmen praktıkalyq sa­baqtar ótkizý asa mańyzdy bolyp tabylady, bul daǵdylar maman­dardy daıar­laý jáne naqty shtattan tys jaǵdaılar bolǵan kezde óz paıdasyn tıgizetinine se­ne­min, – dep atap ótti Pıter Bıbert­ha­ler. – Menińshe, 2017 jy­ly óte­tin Ýnıversıada oıyndaryna sizder­diń dárigerlerińiz daıyn já­ne oǵan kómektesetin tehnıkalyq múm­­kindikterdiń barlyǵy qaras­tyrylǵan. Sondyqtan, biz kórgen uıymdastyrý jumystaryna, dári­gerlerdiń kásibı deńgeıine joǵary baǵa beremiz. Semınarǵa qosymsha klını­kanyń bas dárigeri M.T.Seı­dýmanovtyń jetek­shiligimen almanııalyq qonaq­tarǵa aýrýhana boıynsha ekskýrsııa uıym­dastyryldy jáne de ota jasaý zaldary men aýrýhananyń jab­dyqtalýy kórsetildi. Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» ALMATY