Aıtary bar alty tom

Rýhanı qundylyq – ulttyń aınasy ǵana emes, aıbyny da, máńgiliginiń máni men mazmuny, halyqtyń qadir tutar jaýhary ekeni ras. Sol jaýhardyń biregeı bastaýy Kúltegin jazýynan óristep, ǵasyrlarmen sabaqtasyp, Abaı álemine jetip, odan keıin alyptarǵa ushtasyp, qazir altyn arqaýy uzaryp keledi. Sonyń biregeıi – qazaq ádebıeti der edik. Qazaq ádebıetiniń táýel­sizdik kezeńin qamtyǵan alty tom kitap «Táýelsiz Qa­zaq­­­stan: qazirgi zaman áde­bıetiniń antologııasy» serııa­symen Máskeýdegi «Hýdo­jes­tvennaıa lıteratýra» bas­pasynan orys tilinde ja­ryq kórip otyr. Bir ashyp aıtar nárse, bul alty kitapqa kirgen shyǵarmalar bereke-birligi jarasqan egemen elimizdiń ult jazýshylary men etnos ókilderi qalamgerlerin qamtýymen qundy dep bilemiz. «Dombyra men besik» dep atalatyn alǵashqy tom tutastaı balalar ádebıe­tine arnalypty. Onda M.Álim­baev, Q.Myrzalıev, T.Moldaǵalıev, A.Ashırı, L.Stepanova, ózge de balalar aqyn-jazýshylarynyń qyzyqty ertegileri, oılan­dyratyn jumbaqtary, maz­mundy áńgimeleri, taqy­ryby aýqymdy povesteri jı­naqtalǵan. Bul týyndylarda  qaıyrymdylyq, adamǵa degen iltıpat, týǵan tabıǵatqa degen súıis­pen­shilik, sol sekildi Qa­zaq­stannyń túrli ult ókil­­deri avtorlarynyń sha­ǵyn shyǵarmalary beril­gen. Antologııanyń ekin­shi tomy «Jýsan ıisti ju­maq ólke» dep atalady. Kór­nekti prozashylarymyz Á.Nur­peıi­sov, Sh.Murtaza, Á.Kekil­baev, T.Ábdik, B.Nur­jekeev, Q.Ysqaqov, N.Kelim­betov, bas­qa da qalam­gerlerdiń sońǵy jıyr­ma jylda jazǵan kórkem dúnıe­le­rinde, esselerinde qazaq mem­leketiniń tiregi sanalatyn qazaq ulty men ózge etno­stardyń arǵy-bergi tarıhynan, mádenıetinen, salt-dástúrinen habardar etip, adamzat bolmysynyń máńgilik máselelerin qozǵaı kelip, qaıyrymdylyqty, azamattyqty, adaldyqty tý etip kóteredi. Jyr álemin jan-jaqty qamtyǵan «Ǵasyrlarǵa jol tartqan jaqut jyrlar» dep atalatyn úshinshi tomnan 80-nen astam aqynnyń tamasha óleńderi oryn alǵan eken. Qazaq poezııasynyń aıtýly ókilderi O.Súleımenov, F.Ońǵarsynova, M.Sha­hanov, N.Lýshnıkova, T.Fro­­lovskaıa, Iаn-Von-Sık, A.Baqtygereeva, V.An­tonov, basqa da jyr jam­poz­da­ry­nyń, Qazaq elin Ota­nym dep sanaıtyn ózge ult ókil­deriniń otty óleńderi, qaýlap ósip kele jatqan jas­tardyń balǵyn jyrlary da osy kitaptyń jelisin qurapty. Bul jyrlardyń kópshiligi alǵash ret orys tilinde jaryq kórip otyr­ǵa­nyn eske sala ketsek deımiz. Táýelsiz Otanymyzdyń búgingi tynys-tirshiligin qam­tyǵan tórtinshi tom «Aqy­ryn júrip, anyq bas» dep atalady eken. Munda jı­naqtalǵan esselerde aqyndar men ǵalymdar, qa­byrǵaly qalamgerler (G.Belger, M.Áýezov, A.Seı­dimbek, S.Elýbaev, S.Abdrah­ma­nov, Á.Derbisáli, Sh.Beı­senova, R.Muqanova, t.b.), egemendiktiń alǵashqy jyl­daryndaǵy alasapyran kezeń men odan keıingi qarqyndy damý tustaryn, Elbasynyń erlikke toly eren eńbegin, búkil qazaq topyraǵyndaǵy oń ózgeristerdi, aıbyndy Astananyń keskin-kelbetin kelistire sýretteıdi. «Kókiregińde bolsyn kóz» dep atalatyn besinshi tomǵa 30-dan astam jazýshynyń povesteri men áńgimeleri toptastyrylǵan eken. Olardyń qatarynda S.Baqbergenov, S.Mu­rat­bekov, Sh.Qumarova, A.Ar­sıshevskıı, T.Tohtamov, taǵy basqalar bar. Táýel­siz memleketimizdiń jeti dra­­matýrgynyń shyǵarma­lary­nan turatyn altynshy tom «Tulpar ýaqytpen taıtalas» dep atalady. Onda qalamgerler D.Isabekovtiń, N.Kelimbetovtiń, S.Balǵa­baevtyń, N.Orazalınniń, E.Aman­shaevtyń, L.Shash­ko­vanyń, M.Omarovanyń sú­beli týyndylary oryn alǵan. Aıtary bar alty tom­nyń negizin qalaǵan, ıaǵnı halyqaralyq baspa joba­synyń jetekshisi, ult rýha­nııatynyń janashyry Qaırat Kelimbetov bolsa, kitaptardy qurastyrǵan Raıhan Má­jenqyzy, Georgıı Prıahın, al kitaptardy bezendirgen sýretshiler J.Ká­kenuly bas­taǵan top ekenin eske sala ketsek deımiz. Taǵy bir aıtatyn nárse osy qundylyqtardy daıyn­daý barysynda Qazaq­stan Jazýshylar odaǵy men «Tárjiman – Ádebı aýdarmashylar odaǵy» (Q.Baq­bergenov), munymen birge, belgili túrkitanýshy ǵalym, jazýshy Nemat Kelim­betov atyndaǵy qor jáne Reseı Jazýshylar odaǵynyń (bas­qarma tóraǵasy V.Ga­nıchev) qatysýymen daıyn­dalǵanyn aıta ketýge tıistimiz. So­nymen, Táýel­sizdigimizdiń 25 jyldyǵyna kelisti tartý bolyp otyrǵan aıtary bar alty tom taıaýda jurt qolyna tıedi. Bul da rýhanı álemimizdegi keleli jańalyq desek jarasady. Súleımen MÁMET, «Egemen Qazaqstan»