Qýatty Qazaqstan – baıandy bolashaq

Mereıimiz asqaqtaı bersin!

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń Qazaqstan Respýblı­ka­sy Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna ar­­nal­ǵan saltanatty jınalysta sóı­le­gen sózin muqııat tyńdaı otyryp, sport salasynyń qaıratkeri retinde ózimniń oı-pikirimmen bólisýdi jón sanadym. «Búginde Táýelsiz Qazaqstan – tabys­­­ty, gúldengen memleket jáne biz­di búkil álem tanıdy», dedi El­basy. Osy jerde men bizdiń eli­miz­diń tórtkúl dúnıege tanymal bolýy­na sportymyzdyń da súbeli úles qosyp kele jat­qanyn aıtqym keledi. Ras, búgingi kúnde egemen elimiz túrli ja­rys­­­tar­da týy jelbiregen sporttyq derja­vaǵa aınaldy. Bizdiń sportshylarymyz ha­­lyq­­ara­lyq arenalarda álemniń myqty degen sport­shy­­larymen taıtalasqa túsip, el namy­syn laıyqty túrde qorǵap júr. Budan bólek, qazirgi tańda Qazaqstan álemdik sport qaýym­das­tyǵy­nyń zor senimine ıe bolyp, dúnıejúzilik deńgeı­degi asa iri jarystardy óz jerinde ótkizip júrgen el. Basqany bylaı qoıǵanda, bir aıdan keıin Almatyda alaýy jaǵylatyn Búkilálemdik qysqy Ýnıversıada syny osy sózimniń jarqyn dáleli bola alady. Munymen qatar, bizdiń el óziniń tól sporty – qazaq kúresin jan-jaqty damytyp, álem­ge tanymal etý jolynda iri jobalardy, atap aıt­qanda, «Qazaqstan barysy», «Eýrazııa barysy» jáne «Álem barysy» týrnırlerin ótkizýdi ıgi dástúrge aınaldyrdy. Osynyń bári, aınalyp kelgende, Elbasynyń sportqa degen qamqorly­ǵynyń arqasynda múmkin bolyp otyr. Eger de, elimizde sport saraılary men nysandary kóptep salynbasa, sport salasynyń damýyna orasan zor qar­jy quıylmasa, búgingi jetken bıi­gi­miz jaı ásheıin qııal bolyp qalar edi-aý. Álbette, sport salasynda da irili-usaqty kemshilikter bar. Máselen, alystaǵy aýyldar men shalǵaıdaǵy aýdandardyń birazy sporttyq qarapaıym ınfraqurylymǵa zárý. Biraq, bular ýaqytsha ǵana qıynshylyqtar dep oılaımyn. El sportynyń shırek ǵasyrdaǵy shyqqan bıigi, qol jetkizgen tabysy bul olqylyqtardyń da kúni erteń oń sheshimin tabady degen senimge berik negiz beredi. Prezıdentimiz sóziniń sońynda «Kók baıra­ǵy­myz ashyq aspanymyzda máńgi jelbireı ber­sin!», dedi. Iá, Qazaqtyń Kók týy álemniń áı­dik arenalaryndaǵy sporttyq tamasha jeńis­terimizdiń qurmetine jıi kóterilip, mereıimizdi asqaq­tata bersin! Dıqanbaı BITKО́ZOV, Qazaqstan Respýblıkasynyń qurmetti sport qaıratkeri, KSRO jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy QARAǴANDY  

Ekonomıka ǵylymǵa negizdelgende utymdy

Astanada tarıhı oqıǵanyń tálimdi jınalysy ótkizildi. Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jınalysty bizdiń ǵalymdar teledıdar arqyly ujym­dasyp tamashalady jáne odan alǵan áserleri boıynsha pikir almasý otyrysyn jasady. Min­berge kóterilgen áriptes­terim­­niń sózderinde Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń jańa Qazaqstan qoǵa­my­nyń qalyptasýy men damýy­na qatysty taldaýlary men alǵa qoıylǵan tapsyrmalary qyzý qoldaý tapty. Memleket basshysynyń: «Biz damýdyń ınnovasııalyq modeline kóshýdi qamtamasyz etemiz. Indýst­rııa­landyrýdyń aǵymdaǵy ekinshi besjyldyǵy sheńberinde 300-den astam jańa óndirister ashylatyn bolady. 2050 jylǵa deıin 2 mıl­lıondaı turaqty jumys oryndary qurylmaq...  Ǵylymı-zertteý taldamalaryna shyǵyndar ulǵaıtylyp, onyń kólemi IJО́-niń 3 paıyzyna deıin jetpek. Ol Qazaqstandy ǵylymdy qajet etetin ekonomıkaly elder deńgeıine jaqyndata túspek», degen sózderi ınstıtýt ǵalymdarynyń da basty ustanymy bolady. Shyn máninde, jańa dáýir ekonomıkasy áleýettiligimen synǵa túsip, qýattanbaq. Osynaý ómir men tirshilik tutqasy únemi qozǵalys­ta, ozyq tehnologııalar ústemdigi dárejesin­de damyǵan jaǵdaıda júıeli josparlardyń oryndalýyna jol ashylady. Elbasy bolashaqtyń ekonomıkasy men ekologııasyn tyǵyz baılanysta qarastyra­tyny mańyzdy. Bul oraıda Býrabaıdaǵy ǴZI ǵalymdary atqaratyn mindetter aýqymdy. Ony júzege asyrýda biraz jumys atqaryldy. Astananyń «Jasyl beldeýin» qalyptas­tyrýǵa qatysty tapsyrmalar abyroımen oryn­da­lý­­da. Qazirgi kúni onyń aýmaǵy 100 myń gektardy quraıdy. Onda Býrabaı ǵalymdarynyń jańa patentterimen ósirilgen baǵaly aǵashtar, saıaly óskin­der jaıqalyp ósip tur. Bul baǵyt­t­aǵy izdenis áli de jalǵasa bere­tini anyq. Ǵalymdarymyz tabıǵatpen ne­ǵurlym úılesimdi baılanysty qam­tamasyz etetin sharalar keshenin tájirıbege qosty. Instıtýtymyz­da ósim­diktiń 2 myńnan astam túri zert­­telgen. Búginde sonyń 30 uıalas tarmaǵy men 95 tekti quraıtyn 800 túri saq­talyp otyr. Olar aǵashtar, butalar, saıaly óskinder jáne jartylaı butaq taramdary bolyp, úsh dálizdi tórt topqa bólinedi. Mem­leket tarapynan jasalyp jatqan qoldaý men halyq­­aralyq ıntegrasııalyq qadamdar ǵylymı o­r­da­myzdyń áleýetin arttyra túsýde. Bolat MUQANOV, Qazaq orman sharýashylyǵy ǴZI dırektory, aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, professor Aqmola oblysy

Maqtanysh etýge tıistimiz

Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıtoıynda Elbasy aǵynan jarylyp, júrekjardy sózin aıtty. «Sizderdiń árqaısylaryńyz, eńbek­terińiz táýelsizdiktiń tuǵyryn nyǵaıtý jolynda maǵan eresen kúsh-qýat berdi. Rııasyz senimderińiz ben sheksiz qoldaýlaryńyz elim úshin tún qatyp, tús qashqan qıyn kúnderde maǵan úlken tirek boldy. Men 25 jyl buryn 1991 jylǵy 10 jeltoqsanda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti qyzmetine resmı kiriser sátte aıtqan sózim bar edi. «Elim úshin, halqym úshin, Qazaqstanym úshin tarıhtyń qaı synaǵyna da táýekel dep, bas tigýge daıynmyn», degenmin. 25 jyl ótkennen keıingi Táýelsizdiktiń uly toıynda osy sózimdi sol kúıinde qaıtalaǵym kelip otyr», dedi Prezıdent. Túsingen adamǵa bul sózdiń astarynda halqymyzdyń shırek ǵasyrda júrip ótken joly saırap jatyr. Táýelsizdik alǵanǵa deıin qazaq jurtynyń kózi jastan qurǵaǵan joq. Ortalyq Azııada sany jaǵynan eń úlken halyqtyń Keńes ókimetiniń alǵashqy jıyrma jyldyǵynda jartysynan kóbi qyrylyp, ult qaımaqtarynyń repressııaǵa ushyrap, halyq bassyz qala jazdaǵanyn eshqaısymyz umyta qoıǵan joqpyz. Keńes ókimetiniń zorlyqshyl saıasaty talaı ulttardy tozǵyndatyp, tilinen, dilinen aıyrdy. Sibir halyqtary «otty sýdy» iship júrip, ata-teginen aıyrylyp qaldy. Osyndaı náýbettiń sol kezderi qazaqty da kútip turǵanyn joq deı almaımyz. El astanasy – Almatyda qoıshy balalaryna ar­nal­ǵan eki mektep-ınternattan ózgesi orys tilinde bilim bergennen keıin, qazaqqa qarsy qandaı saıasat júrgizilgenin túsinýge bolady. Táýelsizdik osynyń bárinen qutqardy bizdi. О́z eli, óz jerin­de bosaǵasynan uzamaǵan qazaq tili egemendik alǵannan keıin BUU-nyń minbesine shyǵyp sóz aldy. О́rkenıetti elder kóshine kirdik. Shırek ǵasyrda bul az jetistik emes. Biz osyndaı beleske Elbasymyzdyń syndarly saıasaty arqyly jetkenimizdi maq­tanysh etýge tıistimiz. Jarylǵasyn OŃALBEKOV, Akademııalyq-ınnovasııalyq ýnıversıtettiń rektory, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor Ońtústik Qazaqstan oblysy  

Jarqyn isterdiń jylnamasy

25 jyl tarıh úshin uzaq ýaqyt emes. Alaıda, osy ke­zeń­de atqarylǵan ju­mys­tardyń aýqymymen ólshesek, bulaı deı almas edik. El­basy N.Nazarbaevtyń Táýel­­­sizdiktiń 25 jyl­dyǵy­na arnalǵan saltanat­ty jıynda sóılegen sózine den qoıyp, tyńdap, baspasózden oqyǵanda osyny ańǵar­dyq. Elimizde osy jyldarda at­qaryl­ǵan sharýalardyń qaısybirin alsań da tarıhı mańyzy joǵary, taǵylymdyq tynysy keń bolyp keletinin biz emes, azýyn aıǵa bilegen alpaýyt elderdiń ózi álde­qashan moıyndady. Egemendik alǵan­nan keıingi kezeńde jasalǵan ár istiń tarıhnama betterinde izi saırap jatyr, ol bizdiń kúndelikti ómirimizdi aı­shyqtaı túsýimen de baǵaly. Elba­sy­nyń salmaqty saıasatynyń arqasynda qazaqstandyq damý joly tabysty bolǵanyna kózimiz jetip otyr. Nursultan Ábishulynyń baıan­damasynda elimizdiń shırek ǵasyr­da ótken kúrdeli de qyzyqty, soqtyq­paly da soqpaqty joly aıqyn kóri­nis tapqan eken. Osynshama ǵasyr­da atqarylatyn sharýalardy aınaldyrǵan 25 jylda júzege asyr­ǵan Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń sarabdal saıasaty men ulttyq ustanymyna qaı­ran qalmaýyń múmkin emes. Elbasy Qazaq­standy álemdik saıasattyń arenasyna alyp shyqty. Semeı polıgonyn jaýyp, ıadrolyq qarýdan bas tartý bastamasynyń ózi nege turady!? Odan keıingi elimizdiń bedeldi álemdik jáne halyqaralyq uıymdarǵa múshe bolýǵa qol jetkizýi de Memleket bas­shysynyń sarabdal saıa­sa­t­kerliginiń nátıjesi edi. Nebári shırek ǵasyr­­­dy artqa tastaǵan jas mem­lekettiń ekonomıkasy damy­ǵan órkenıetti elý el­diń qataryna enýinde El­basy­­nyń syrtqy jáne ishki saıasat­tyń tizginin teń ustaǵan, ekonomıkalyq damýdyń sara jolyn dál tańdaǵan kóre­gendigi jat­qa­ny shyndyq. Elbasy Táýel­sizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan salt­anatty jıynda sóılegen sózinde Táýel­sizdiktiń jeti teńdessiz tabysyna tolyǵyraq toqtaldy. Jáne osyn­daı tabystardyń negizi bolǵan «Tuǵyry myǵym, mártebesi bıik táýel­siz Qazaqstandy biz bárimiz birge jasa­dyq», dep aıryqsha atap ótti. «Qazaqstan-2050» Strategııasy, «100 naqty qadam» Ult jospary, «Nurly jol» Jańa ekonomıka­lyq saıasaty osy sózimizge dálel bolyp tabylady. Elimiz qol jetkiz­gen búgingi bıikterimiz ben erteń­gi kúnge baǵyttalǵan baıandy baǵdar­lama­larymyz bizdi «Máńgilik El» bolýǵa jumyldyra túsedi. Berik BISEKENOV, Oıyl aýdandyq máslıhatynyń hatshysy Aqtóbe oblysy