Jylý maýsymyna – erekshe nazar

Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken keshegi Úkimet otyrysynda negizinen eki másele qaraldy. Sonyń birinshisi Úkimettiń zań shyǵarýshylyq qyzmetine qatysty boldy. Osy másele boıynsha baıandama jasaǵan Ádilet mınıstri Marat Beketaev Úkimettiń 2016 jylǵy zań shyǵarý josparynyń oryndalýy jáne 2017 jyly qabyldanatyn zańdar týraly málimdedi.  

Zań jobalary qalaı ázirlenýde?

Mınıstrdiń aıtýynsha, ústi­mizdegi jyly 26 zań jobasy qa­byldanady dep josparlanǵan bolatyn. Degenmen, birqatar elep-eksheý men ózgertýlerden keıin 10-18 jobany qarap, iske qosýdyń sáti tústi. Búgingi kúnge deıin 3 zańǵa Memleket basshysy qol qoıdy. 4 zańdy Parlament qabyldady. Endi 11 zań jobasy Parlament qa­raýynda. Prezıdent Ákimshiliginiń kelisimi negizinde birqatar zań jobalary jetildirý men tolyqtyrý qajettikten jospardan shyǵaryldy. Bul zań jobalary jóninde aldymen halyq arasynda túsindirý jumystaryn júrgizý kózdelip otyr. Sondyqtan ókiletti organdarǵa 7 zań jobasy jónindegi jumystardy 2017 jylǵa aýystyrý usynylady, dedi M.Beketaev. Munyń syrtynda jyl ishinde josparǵa qosymsha zań jobalaryn engizýge qatysty ózgerister jasalǵan. «Mundaı zań jobalarynyń qatarynda «Dene tárbıesi men sport máselelerine qatysty keıbir zań aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly», «Daktıloskopııalyq jáne gendik tirkeý týraly» zań jobalary bar. Olardy Parlament qarap qabyldady», dedi M.Beketaev. Ádilet mınıstriniń aıtýyna qaraǵanda, 2017 jyldyń josparyna 28 zań jobasy engizilgen. 10 zań jobasy jyldyń birinshi jar­tysynda, qalǵan 18 zań joba­sy ekinshi jarty jyldyqta qa­byl­danýy tıis. Mınıstr bul zań jobalaryna da qysqasha toqtalyp ótti.  

Temirtaý túıtkilderi

Úkimet qaraǵan ekinshi má­sele jylytý maýsymyna daıyn­dyq jumystaryna qatysty boldy. Osy másele jóninde birqatar mınıstrlerdiń jáne óńir basshylarynyń esepteri tyńdaldy. Aldyńǵylar qatarynda sóz alǵan Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev jylytý maý­sy­mynyń negizgi máselelerine toq­talyp ótti. «Atalǵan máselege arnalyp, Úkimet qorynan 1 mıllıard 862 mıllıon teńge bólingen bolatyn. Bul qarjy 1 528 mıllıon teńgege 30 364 tonna mazýt satyp alýǵa, 335 mıllıon teńgege 92 myń tonna kómir satyp alýǵa baǵyttaldy. Osynyń nátıjesinde elektr stansalarynda 3,3 mıllıon tonna kómir men 121 myń tonna mazýt qory jasaqtalyndy. Bul kórsetkish ótken jyldyń osy merzimindegimen sáıkes jáne qysqy jylytý maýsymyn senimdi túrde bastaýǵa múmkindik beredi. Degenmen, soǵan qaramastan keıbir óńirlerde atalǵan maýsymdy qalyptaǵydaı ótkizý baǵytynda sheshimin kútken máseleler bar», dep atap kórsetti Energetıka mınıstri. Onyń aıtýynsha, Semeı qala­synda «Jylýkommýenergo» kásip­ornynyń aldynda tutyný­shy­lardyń 354 mıllıon teńge qaryzy qalyptasyp otyr. Bul jaǵdaı jóndeý jumystaryn júrgizýge edáýir bóget jasaýda. Osynyń saldarynan kásiporynǵa kómir satyp alý jumystary mer­ziminen keshiktirilip júrgi­zilgen. Mazýt satyp alý máselesi áli she­shimin tapqan joq. Osy sebepti onyń qory taýsylýǵa jaqyn. Q.Bozymbaev Temirtaý qala­synda qalyptasqan jaǵdaıǵa toq­talyp ótti. Munda materıaldardyń keshiktirilip jetkizilýine baı­lanys­ty «Arselor Mıttal Te­mir­taý» AQ-qa qarasty JES-2-degi №1 qazandyq pen №1 trýbınaǵa kúrdeli jumystaryn júrgizý ústimizdegi jyldyń qazan aıynyń ortasyna deıin jalǵassa, №2 qazandyqty jóndeý 30 qyrkúıek pen 25 jeltoqsan aralyǵyna belgilengen. Osynyń saldarynan jylytý maýsymy kezinde Temirtaý qalasy negizgi qural-jabdyqtardyń rezervimen durys qamtamasyz etilmegen. Temirtaýdaǵy osy jaǵdaı Úkimet otyrysyndaǵy áńgimeniń negizgi ózegine aınaldy desek te bolady. Úkimet basshysy Baqytjan Saǵyntaev osy jaǵdaıǵa erekshe toqtalyp, alańdaýshylyq tanytty. «Jylý maýsymy bastalǵaly beri «Arselor Mıttal» JES-2 qazandyǵynda 17 apatty jaǵdaı oryn alǵan, búgin tańerteń №2 qazandyq isten shyqty. Munyń syrtynda taǵy eki qazandyq jóndeý jumystaryna qoıylǵan. Osydan Temirtaýdaǵy turǵyn úılerdegi jylý 16 gradýstan aspaı tur. Aýa raıy qatty sýytqan kezderi 12 gradýsqa deıin tómendegen», dep Úkimet basshysy qaladaǵy jalpy jaǵdaıdy málimdeı kele, Qaraǵandy oblysynyń ákiminen jaǵdaıdy málimdeýdi surady. «Sońǵy úsh kúnde Temirtaýda siz aıtqan jaıttardyń oryn alǵany ras. Búgin keshke deıin №2 jylý qazandyǵy qaıtadan iske qosylyp, normatıvtik jumys ólshemine saı bolady. Al №5 qazandyq erteń iske qosylady», dep málimdedi ol. Úkimet basshysy ákimniń bul esebine onshama qanaǵattana qoıǵan joq. Osyǵan oraı Temirtaýda qashannan bastap jaǵdaı túzetilip, jylýdyń durys beriletindigin naqty surady. Nurmuhamed Ábdibekov jylý berýdiń 30 jeltoqsannan bastap qalypty jaǵdaıǵa túsetindigin aıtyp ýádesin berdi. Jalpy, jylytý maýsymy bastalǵannan beri basqa da birqatar óńirlerde apat dep aıtpasaq ta, jergilikti turǵyndarǵa qo­laı­syzdyq keltirgendeı jaǵdaı­lardyń oryn alǵandyǵy sóz boldy. Sondaı-aq, keıbir óńir­lerde daıyndyqtyń sylbyr júr­gendigi anyqtaldy. Qanat Bozym­baev óz baıandamasynda osy máselelerge de toqtalyp ótti. «Áleýmettik mazýttyń jetkizilýi týraly birer sóz aıta ketkim keledi. Ákimdikterden berilgen tapsyrystarǵa sáıkes, Energetıka mınıstrligi aǵymdaǵy kúzgi-qysqy jylytý maýsymyna daıyndyq júrgizý úshin áleýmettik óndiristik jumystarǵa arnap 342 myń tonna mazýt jetkizýdiń kestesin jasady. О́kinishke oraı, qarasha aıynda bul jumys 59 paıyzǵa, jeltoqsan aıynda 26 paıyzǵa ǵana oryndaldy. Jospardaǵy 83 myń tonnanyń ornyna 28 myń tonna mazýtqa ǵana aqsha tólendi. Onyń 21 myń tonnasy jóneltildi», deı kele bul jumystardyń Aqmola, Al­maty, Jambyl, Qostanaı, Shyǵys Qazaqstan, Ońtústik Qa­zaqstan oblystarynda jáne Al­maty men Astana qalalarynda syl­byr júrip jatqandyǵyn atap ótti.  

Ákimder derbes  jaýap beredi

Otyrysty qorytyndylaǵan Úkimet basshysy Baqytjan Sa­ǵyn­taev jylý maýsymynyń durys júrýine ákimder derbes jaýap beretindigin qatań eskertti. «Biz bul másele jaıynda únemi aıtyp kelemiz. Sizderdiń esepterińizdi tyńdap otyramyz. Degenmen, jylý jelilerinde ártúrli apatty jaǵdaılar oryn alyp jatady. Endi, eń bastysy, Jańa jyl merekesi kezinde osyndaı oqıǵalardyń oryn almaýyn qatań eskertemiz. Halyqtyń merekelik kóńil-kúıine qaıaý túsirip júr­meıik», dedi Úkimet basshysy. Osyǵan oraı birqatar mınıstr­likterge tıisti tapsyrmalar be­rildi. Mereke kezinde qoǵamdyq ty­nyshtyqtyń durys saqtalýy, barlyq qyzmetterdiń durys júr­gizilýi, jol tazalyǵyna jetkilikti mán berilýi, barlyq memlekettik organdar kezekshilik jumystaryn múltiksiz atqarýy qajettigin atap kórsetti. Premer-Mınıstr ústimizdegi jylǵy Úkimet jumysyna da qys­qasha qorytyndy jasap ótti. «On bir aıdyń qorytyndysyn biz ótkendegi otyrysta jasaǵan bolatynbyz. Jyl qorytyndysyn qańtar aıynyń basynda Úkimettiń kezekti otyrysynda jasaımyz. Jal­py, jumys kórsetkishteri men ól­shemderi jaıynda aıtyldy. Mem­leket basshysy bizdiń aldy­myzǵa qoıǵan tapsyrmalardy tolyq oryndaýǵa qol jetkize al­dyq. Osy úshin Úkimet músheleri men ákimderge birlesip atqarǵan jumysymyz úshin alǵysymdy bildiremin», dedi Baqytjan Saǵyntaev. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan»