«Jaqsy, jaqsy» deı berdińiz-aý...» Táýbeshil qazaǵymnyń jany siri. «Búgin bolmasa, erteń bolar» degen úmittiń jeteginde júrip, qıyndyqqa moıynsynǵysy kelmeıtini bar. Onysyna da shúkir. Eńsesi ezilip, eki ıini sýǵa ketip, jańbyr jaýmaı sý bolyp júretinder kóp qoı. Solarmen salystyrǵanda, qıyndyqtyń bári ótpeli, synaq ekenin jaqsy túsinetin qazaǵymdiki de jón shyǵar, bálkim. Olar kúıki tirlikti syrtqa shyǵaryp, jalpaq jurtqa jarııa etkisi kelmeıdi. Pavlodar oblysy Baıanaýyl aýdanynyń Sultanmahmut Toraıǵyrov atyndaǵy kooperatıvinde boldyq. Sarytaý ýchaskesinde qonys tepken aǵa shopannan oblys basshysy hal-jaǵdaı surady. – Otbasyńyzdyń, balalaryńyzdyń jaǵdaıy qalaı? – Jaqsy. – Jumystaryńyz qalaı? – Jaqsy. – Turmystaryńyz she? – Jaqsy. – Siz «Jaqsy, jaqsy» deı berdińiz-aý, shynynda da solaı ma? El ishinde, kóppen aralas-quralas otyrǵandardyń ózi ómirdiń aýyrtpalyǵyn tartyp jatqanda qystaqtaǵy jalǵyz úı shopannyń jaǵdaıy múltiksiz degenge sene qoıý qıyn. Bardy qanaǵat tutyp, qıyndyqqa tóselip alǵan táýbeshil qazaǵym-aı...
«Ony menen suramańyz, jurttan surańyz» Sol bir jyldary salyq tóleýden jaltaratyndar kóp bolatyn. Aýylsharýashylyq salasyndaǵylardy bylaı qoıǵanda, Pavlodardyń óndiris oryndarynda da jaǵdaı osyndaı edi. Ekibastuz qalasyndaǵy №2 GRES-ti basqarýǵa alǵan jańa qojaıyndardyń da salyq qaryzy kóp. Elektr qýaty degenimiz – qyp-qyzyl aqsha. Sóıte tura salyq tóleýge sarań. Máseleniń mánisin bilgisi kelgen oblys basshysyna stansa dırektory qashqaqtap, qubylmaly jaýap berip jatyr. – Sonda bizden suraıtyndaryńyz ne, bereshekterińizdi múldem sylyp tastaýymyz kerek pe? – Joq. – Endi ne? Qaryzdy qaıtarýdy keıinge shegere turýymyz kerek pe? – Iá. – A-a-a... Ony menen suramańyz, balalaryna beriletin járdemaqyǵa eki-úsh jyl boıy qoldary jetpeı otyrǵan analardan, mardymsyz eńbekaqysyn ala almaı júrgen dárigerlerden, muǵalimderden, zeınetaqysyna qarap otyrǵan zeınetkerlerden surańyz. Solar ruqsat etse, bereshekterińizdi keıinge shegere turýǵa bolady, áıtpese, joq.
«Nansyz qalmaýdyń amaly» 1998 jyldyń basynda oblystyń eldi mekenderinde jaryq birde bolyp, birde bolmaı turdy. Bereshek bolyp otyrǵandardyń da, qaryz emesterdiń de kórgen kúni osy. Ýspenka aýdanynyń ortalyǵyndaǵy naýbaıhanada boldyq. Naýbaıhana degenimiz kádimgi eki bólmeli úı. Sonyń bir bólmesinde aýyldaǵy ár úıde bolatyn kádimgi pesh ornatylǵan. – Osy peshte de nan pisiresizder me? – Iá. – Bul jaryq joq kezde nansyz qalmaýdyń amaly ǵoı,– dedi oblys basshysy.
«Dostaryńyz jaryqsyz qaldyryp otyr ǵoı» Ýspenka aýdanynyń ortalyǵynda ony-muny kásippen aınalysyp, jumys kózin taýyp otyrǵandar az emes bolyp shyqty. Biraq, barlyǵyna da qolbaılaý bolyp otyrǵany – elektr qýatynyń joqtyǵy. Davıd Hachatrıannyń naýbaıhanasynda nan-toqash ónimderi daıyndalady. Suranys bar. Biraq, elektr energııasy jıi sóndiriletindikten, nan-toqashty suranys mólsherinde daıyndaý múmkin emes. – Elektr qýatynan basqa qandaı ótinish-tilegińiz bar? Mynadaı qıyndyqtardan keıin Armenııaǵa ketý oıyńyzda joq pa? – O ne degenińiz? Qazaqstan – meniń Otanym. – Munda týǵan-týysqandaryńyz bar ma? – Eshkimim joq. Esesine dostarym kóp. – Dostaryńyz kóp, biraq sol dostaryńyz jaryq bermeı otyr ǵoı, – dedi oblys ákimi ázildep.
Ǵalym OMARHAN, «Egemen Qazaqstan»