...Jumysyna kelsem, bir jerge shyǵyp ketken eken. Dáriger kelgenshe bosqa otyrmaıyn dep emhananyń qyzmetkerlerinen ruqsat alyp, palatalardyń birine kirdim. Palatada jatqan eki naýqasqa da Marat Bashabaevtyń ózi operasııa jasaǵan eken. Orta jastaǵy Orazǵaısha Sákenaeva Aıagóz aýdanynyń túkpirindegi Aı aýylynan kelipti. «Osy aýrýhanaǵa maýsymnyń 7-si kúni kelip tústim. Operasııa tegin boldy. Marat aǵanyń qoly altyn eken. Janymdy alyp qaldy. Mine, qazir qaıta týǵandaı bolyp otyrmyn. Baýyrymnyń jartysyn alyp tastady. О́te kúrdeli operasııa jasaldy. Eki jarym saǵat ýaqyt ketti dedi. Marat aǵa: «emhanadan shyǵar kezde budan ári qalaı emdelý kerek, qalaı kútiný kerek, qalaı júrý kerek, nemen tamaqtaný kerek, sonyń bárin ózim aıtyp, túsindirip beremin», dedi. Ol kisiniń janynda tynyshtyq joq pa deımin. «Qaldaryń qalaı?» dep palataǵa kúnine úsh-tórt ret kirip-shyǵady. Senbi, jeksenbi kúnderi de osynda júredi. Áýeli Allanyń kómegimen, sodan soń osy kisiniń qolynyń shıpasymen adam qataryna qosylamyn ba degen úmitim bar. Hırýrgke aıtar alǵysym sheksiz», deıdi ol aǵynan jarylyp. Palatadaǵy ekinshi adam, О́skemenniń irgesindegi Glýbokoe aýdanynan kelgen Maıra Sálimbaeva apamyz da dárigerge alǵysyn jaýdyrdy. «О́timdegi úsh tasty aldy. Rahmet! Kóp jasasyn, ǵumyry uzaq bolsyn! О́zi palatamyzǵa qaıta-qaıta keledi. Mundaı dárigerdi kórgenim joq. 82 jasqa keldim, qarǵam. Altyn adam. Balalarynyń qyzyǵyn kórsin!», deıdi keıýana. Eki emdelýshimen sóılesip bola bergenimde, Marat aǵanyń ózi de kelip, áńgimemiz odan ári kabınetinde jalǵasty. Bilikti dárigerdiń medısına salasyna kelýiniń ózinde bir tylsym syr jatqan sekildi. Kezdeısoqtyq deımiz be, álde Allanyń alqaýy, taǵdyrdyń mańdaıǵa jazýy deımiz be? Marat aǵamyz mektep qabyrǵasynda oqyp júrgende kúrespen shuǵyldanypty. Úshinshi synypta Jeńis merekesinde jarysqa qatysyp, ózinen úsh-tórt jas úlken balamen beldesip, sol qolynyń shyntaǵyn syndyryp alady. «Aýdandyq aýrýhanada bir aı jattym. Sosyn oblystyq aýrýhanaǵa jiberdi. Aýdandaǵy dárigerlerdiń shyntaǵymdy durys salmaı, qısyq bitip ketkenin sol kezde ǵana bildim. Biraq oblystaǵy dárigerler de eshteńe isteı almady. Sol kezde «óskende dáriger bolamyn. Mundaı jaǵdaıǵa jol bermeımin» dep óz ózime sert berdim», deıdi burynǵy balýan, búgingi bas hırýrg.
Aıtqanyndaı, burynǵy Marqakól aýdanynyń Terekti aýylyndaǵy (qazir Marqakól dep atalady) mektepti bitirgennen keıin, Semeıdegi memlekettik medısına ýnıversıtetine oqýǵa túsedi. Oqý ornyn támamdaǵannan soń О́skemendegi oblystyq emhanada bir jyldyq ınternatýradan ótedi. Attaı 31 jyl boıy oblystyń bas hırýrgi bolǵan Borıs Reısh, Áskertaı Túselbaev, Raıbek Jabyqbaev syndy bilikti dárigerlerden tálim alyp, tipti emhanada da qonyp qalyp, tájirıbeli hırýrgterge ǵana senip tapsyrylatyn operasııalardy jasaıtyny da osy kez. «О́ıtkeni, oǵan senetinbiz. Dárigerler kóp qoı, biraq Bashabaev sııaqty sheber hırýrgter saýsaqpen sanarlyq. Ol densaýlyq saqtaý salasynyń sheneýnigi de bolyp keter edi. Desek te, ol operasııa ústelin tańdady», dep lebizin bildiripti Áskertaı Túselbaev óziniń shákirti týraly. Budan keıin Marat Bashabaev biraz jyl týǵan topyraǵy Marqakólde eńbek etedi. 1984 jyldan 1997 jylǵa deıin osyndaǵy aýdandyq aýrýhanada hırýrg, hırýrgııa bóliminiń meńgerýshisi, bas dáriger qyzmetterin abyroımen atqarady. 1997 jyly ózi tájirıbeden ótken oblystyq aýrýhanaǵa qaıta oralady. Sodan beri 20 jylǵa jýyq ýaqyt osy jerde taban aýdarmaı eńbek etip keledi. О́ziniń aıtýynsha, buǵan deıin 9 myńǵa jýyq operasııa jasapty. Tájirıbesin shyńdaý úshin shet elderge de jıi shyǵyp turady. Oblystyń túkpir-túkpirin aralap, operasııa jasaıtyny óz aldyna bólek áńgime. Búginde «Maǵan operasııany Bashabaevtyń ózi jasasynshy» dep bul kisini alystan at sabyltyp izdep keletin emdelýshiler qatary az emes. «Árıne, eshkimniń kóńilin qaldyrǵyń kelmeıdi. Biraq bárine birdeı operasııa jasaý múmkin emes qoı», deıdi ol. «Eldiń bári Bashabaev myqty deıdi. Sonda sizdiń ereksheligińiz nede?» dep suradym. «Men adamdardy alalamaımyn. Bastyq bola ma, qatardaǵy jumysshy bola ma, maǵan bári birdeı. Sosyn jumysyma úlken jaýapkershilikpen qaraımyn. Shákirtterime de: «operasııanyń usaq-túıegi bolmaıdy. Sender adam taǵdyryna ja- ýaptysyńdar» dep únemi aıtyp otyramyn», deıdi oblystyń bas hırýrgi. Únemi izdenis ústinde júretin dárigerdiń adam janyn arashalaý jolyndaǵy adal eńbegi eleýsiz qalǵan joq. «Shyǵys Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý salasynyń úzdik mamany» ataǵymen, «QR densaýlyq salasynyń úzdigi» tósbelgisimen, «Qurmet» ordenimen, «Jyl qyzmetkeri» halyqaralyq sertıfıkatymen marapattalǵan. Reti kelgende aıta keteıik, Marat Bashabaevtyń otbasynda dáriger mamandyǵyn tańdaǵan jandar az emes. Jubaıy Raýshan Ábdikárimova anestezıolog dáriger, bir uly Beıbit Anglııanyń Kardıff qalasyndaǵy medısına ýnıversıtetiniń stýdenti, ekinshi uly Azamat Astanadaǵy Nazarbaev ýnıversıtetinde bilim alýda.
Túıin Emhanadan shyǵyp bara jatyp, aýrýhana aýlasynda tynyǵyp otyrǵan ulty orys áıelden: «Sizge Marat Bashabaev operasııa jasaǵan joq pa?» dep suradym. «Iá, operasııany ózi jasady. Kóńil kúıim keremet. Ol kisi basqaratyn bólim sondaı taza, jınaqy, qyzmetkerleri de kishipeıil. Ol Qudaıdyń ózi bergen dáriger. Bólimdegi qyzmetkerlerdiń emdelýshilerge degen qarym-qatynasy tańǵaldyrady. Osynda emdelip jatqanyma 8 aı boldy, osy ýaqyt ishinde mundaǵy dárigerlerdiń bir ret daýys kóterip, qabaq shytqanyn kórgen joqpyn. Quddy ertegi álemine tap bolǵandaımyn», dep aǵytyla jóneldi. Pasıentti munda ýchaskelik dárigeri jibergen eken, «Bashabaevqa baryp emdel» depti. «Qashan kórseń osynda júredi. О́zi úıine bara ma? – deıdi jymıyp, esimin Natalııa Mokına dep tanystyrǵan О́skemen qalasynyń turǵyny. – Bul jerde jumys durys jolǵa qoıylǵan. Bólimdegi dárigerlerdiń bári myqty. Medbıkeleri de meıirimdi. Iá, rasynda, jumsaq kreslony emes, emhana ústelin tańdaǵan, «qısyq» qolymen talaı adamdy túzep, jańa ómir syılap júrgen osyndaı adamdar týraly kóbirek aıtqanymyz durys.
Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan»
О́skemen