Batys Qazaqstan oblystyq bilim basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Záýre Ǵumarova habarlaǵandaı, 2017-2018 oqý jylynda óńirde 381 memlekettik kúndizgi jalpy bilim beretin mektepte 94 myńnan astam oqýshy bilim alady. Dál qazir oblysta 9 bilim nysanynyń qurylysy júrip jatyr. Máselen, Oral qalasynyń Derkól kentinde árqaısysy 600 oryndyq 2 mektep, Zashaǵan kentinde Sarytaý shaǵyn aýdanynda 900 oryndyq mektep Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq qory esebinen jańadan salynsa, Oral qalasynda №4 mekteptiń apatty jaǵdaıdaǵy ǵımaraty da qaıta kóterilip jatyr. Bul qurylystyń bári de bıylǵy qarasha-jeltoqsan aılarynda paıdalanýǵa berilmek. Sondaı-aq respýblıkalyq bıýdjet esebinen Zelenov aýdany Darııan aýylynda 100 oryndyq ınternatymen 300 orynǵa arnalǵan mektep ǵımaraty salynyp jatyr. Jergilikti bıýdjet esebinen Qaztalov aýylyndaǵy 100 oryndyq mektep janyndaǵy ınternat pen Bórli aýdanynyń Keńtúbek aýylyndaǵy 50 oryndyq balabaqsha ǵımarattary turǵyzylýda. Al Bórli aýdanynyń Araltal aýylyndaǵy 300 oryndyq jáne Aqjaıyq aýdanynyń Shardarshap aýylyndaǵy 198 oryndyq mektepteri shetel ınvestısııasy esebinen salynyp jatyr. Buǵan qosa jergilikti bıýdjet esebinen 12 bilim berý nysanyna jalpy somasy 1241,0 mln teńgeni quraıtyn kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilýde.
Záýre Bazarǵalıqyzynyń aıtýynsha, 2016-2017 oqý jylynyń 1 qyrkúıeginen bastap elimizde bilim berýdiń jańa baǵdarlamasy engizilýine oraı mektepterdi keń jolaqty ınternet jelisimen qamtýǵa erekshe kóńil bólingen. Búginde óńirdegi 132 mektep sym jelileri arqyly keńjolaqty ınternetke qosylsa, 229 mektep jerseriktik jelige jalǵanǵan. Munyń bári bilim baǵdarlamasyndaǵy ınnovasııalyq tásilderdi keńinen qoldanýǵa múmkindik bermek.
Mınıstrlikten kelgen mártebeli meıman Nurseıit Baıjanov búginde bilim salasyna qoıylyp otyrǵan joǵary talaptar týraly áńgimeledi. Sondaı-aq jergilikti mamandardyń is júzinde kezdesetin máselelerge oraı týyndaǵan usynys-pikirlerin tyńdaýǵa yqylas bildirdi. «Tamyz keńesi – bilim qyzmetkerleri úshin óte tamasha dıalogtyq alań» dep baǵalaǵan Nurseıit Ábsattaruly ıntellektýaldyq adam kapıtalyn damytýda pedagog qaýymnyń aldynda úlken jaýapkershilik turǵanyn atap ótti.
Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha elimizde 2020 jylǵa deıin 3 pen 6 jas aralyǵyndaǵy búldirshinder tolyǵymen mektepke deıingi bilim ordalarymen qamtylýy tıis. Qazirgi kórsetkish 86% shamasynda. Búginde el boıynsha 9410 mektepke deıingi bilim oshaǵy bolsa, onyń 25 paıyzy jekemenshiktiń úlesinde eken. Batys Qazaqstan oblysynda jekemenshik balabaqshalardyń úlesi 6 paıyz ǵana.
Nurseıit Baıjanov taıaý bolashaqta jergilikti JOO-larda magıstratýralar men doktorantýralar ashylyp, jastardyń ǵylym jolyna túsýine, bilimin jetildirýine qolaıly jaǵdaı týatynyn da aıtyp ótti.
– Barlyq jerde, tipti búkil álemdegi úrdiske sáıkes bizdiń oblysta da ýrbanızasııa qubylysy júrip jatyr. Sońǵy 10 jyl ishinde Oral qalasy turǵyndary 100 myń adamǵa kóbeıip, 320 myńǵa jetti. Sonyń sebebinen Oral qalasyndaǵy mektepterde oryn tapshylyǵy baıqalyp, 4 mektep úsh aýysymda oqysa, 1 mektep apatty jaǵdaıda tur. Bul máseleni sheshý úshin bıyl qyrýar jumystar atqarylýda. Jalpy sany 3200-ge jýyq balany qamtıtyn 9 bilim berý nysany salynýda, – dedi Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, sońǵy 10 jylda oblystyń bilim salasyna bólinetin qarjy 5 esege ósken. Tipti sońǵy bir jylda da bul aıqyn kórinedi: 2016-2017 jylǵy bilim bıýdjeti 53mlrd teńge bolsa, 2017-2018 oqý jyly BQO-nyń bilim salasyna 58 mlrd teńge qarastyrylǵan. «Bul Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bilim salasyna erekshe tanytyp otyrǵan qamqorlyǵy», dedi Altaı Seıdiruly.
Oblys basshysy barlyq aýdan ákimderine mektepke deıingi bilim berý nysandaryn kóbeıtý úshin memleket pen jekemenshiktiń áriptestigin damytýǵa naqty tapsyrma berdi. Qazirgi málimet boıynsha osyndaı jolmen salynatyn 4 balabaqshanyń jobalyq qujattary ázir. Jalpy sany 1210 orynǵa eseptelgen bul nysannyń 2-ýi Oral qalasynda, taǵy ekeýi jympıty men Chapaev selolarynda salynbaq.
Sondaı-aq oblys basshysy jalpy bilim beretin mektepterdi, sonyń ishinde aýyldyq jerdegi bilim oshaqtaryn keńjolaqty ınternet jelisine, symsyz «Wi-Fi» torabyna qosý isin jyldamdatýǵa tapsyrma berdi. О́ńirde ótken oqý jylynda 158 mektep «BilimMedia» ınnovasııalyq kompanııasynyń bilim resýrstaryna jalǵanǵan. Bıyl bul jumys jalǵasyp, óńirdegi barlyq mektep jańa júıege qosylady. Sonymen birge 133 mektepte robot tehnıkasy sabaqtaryn júrgizetin qural-jabdyq oblys bıýdjeti esebinen alynǵan.
Bıyl oblys aýmaǵyndaǵy 22 kolledj 800 adamdy 13 túrli mamandyq boıynsha tegin oqytýdy josparlap otyr. Sondaı-aq jergilikti naryqqa kerekti, suranysqa ıe mamandyqtarǵa daıyndaıtyn qysqa merzimdi kýrstar da uıymdastyrylady. Bul maqsatqa respýblıka qazynasynan 158,7 mln teńge qarastyrylǵan. Buǵan qosa jergilikti bıýdjet esebinen de 400 mln teńge bólinip, 3500 adamdy qamtý kózdelgen. Munyń 1937-si – jumysshy mamandyqtary. Osylaısha, 4 myńnan asa jas turǵyn jańa mamandyq ıgerip, ómirden óz ornyn izdep kóredi.
Batys Qazaqstan oblysy – jergilikti bıýdjet esebinen bastaýysh synyp oqýshylaryn túgeldeı ystyq tamaqpen qamtyp otyrǵan elimizdegi 3 óńirdiń biri. О́ńirdegi mektepterdiń 95 paıyzynda oqýshylardyń 78%-y ystyq tamaqpen qamtamasyz etilgen. Mektepte tegin tamaqtanatyn oqýshylardyń sany – 56340 adam.
– «Ustazyńdy atańnan da ázız tut» deıdi halyq danalyǵy. Sizderge qurmet kórsete otyryp, jaýapty da taǵy bir jańa oqý jylynyń bastalýymen quttyqtaımyn! О́ńirimizdegi bilim salasy boıynsha jańa jetistikterge jol ashyla bersin! – dep qorytyndylady óz sózin Altaı Kólginov.
Dástúrli tamyz keńesiniń sońynda bilim salasynyń úzdik qyzmetkerleri memlekettik marapattar men alǵys hattarǵa ıe boldy. Olardyń ishinde uzaq jylǵy tabysty pedagogtik qyzmeti úshin Nurlan Sabyrov, Abzal Saparov, Sholpan Januzaqqyzy, Elena Sýslova Bilim jáne ǵylym mınıstriniń jarlyǵymen ustazdardyń eń joǵary nagradasy – Ybyraı Altynsarın medalimen marapattaldy.
Qazbek QUTTYMURATULY, «Egemen Qazaqstan» Foto: Aıbatyr Nurash Oral qalasy