– Abdýhalıl Abdýraıymuly, sózimizdi eki halyq arasyndaǵy týysqandyq baılanystan bastasaq.
Qazaq pen ózbek halqynyń arǵy tegi bir ekenin tarıhtan bilemiz. Onyń tili men dástúrinde de, dinı nanym-seniminde de ortaq qundylyqtar óte kóp. Men Ońtústik Qazaqstandaǵy Shardarada kópultty mektepte oqydym. Ata-anam Túrkistannan sol jerge kóship kelgen. Aınalamda basqa ulttyń balalary kóp boldy, sondyqtan bizde ortaq Otan degen uǵym qalyptasty da, dostar arasynda ultqa bólinýshilik bolǵan joq. Áli kúnge deıin osy kózqaraspen ómir súrip kelemiz. Bala kúngi birge oınaǵan dostardy qalaı umytasyń, olarmen qalaı ultqa bólinesiń?!
Onyń ústine biz ózbekter koreı, ázerbaıjan, orys, ýkraın t.b. basqalar sekildi basqa jerden kelgen joqpyz, burynnan osy jerde turyp jatqan halyqpyz. Ortaq tarıh dep otyrǵanym da sol. Qazirge deıin elimizde bolǵan qıyndyqtar men jasalyp jatqan ózgeristerdi Qazaqstan halqymen birge basymyzdan keshirip kelemiz. Aldaǵy ýaqytta da solaı bola beredi dep senemin.
– «Qazaqstannyń bolashaǵy qazaq tilinde» dep Elbasy aıtyp ketkendeı, osy saıasatqa óz otbasyńyz qandaı úles qosyp otyr? Balalaryńyz buǵan qalaı qaraıdy?
Joǵaryda aıtyp ketkenimdeı, bizdiń tilimizde ortaq uqsastyqtar óte kóp, sondyqtan tildi úırený jaǵynan asa qıyndyq bolǵan joq. Ekinshiden, bizdiń jastarymyzdyń arasynda aralas neke óte kóp. О́zbek qyzyna úılengen nemese balasyna turmysqa shyqqan degendeı. Sonymen qatar, ózbek balalary jeksenbilik mektepke baryp turady. Sol jerde ulttyq mádenıet negizderi men eki tildi úırenýge den qoıady. Bizdiń Otanymyz bireý, sondyqtan onyń memlekettik tili de ortaq. Qazaqsha bilýge biz mindettimiz jáne bolashaǵymyzdy osy tilmen baılanystyramyz. О́zbek balasynyń qazaqsha bilmeı qalýy áli kezdesken joq. Eki tildiń aıyrmashylyǵy úlken emes jáne balalarymyzdyń kópshiligi qazaq mektepterinde oqıdy.
Osy oraıda ózge ult ókilderine jaǵdaı jasap otyrǵan Elbasymyzǵa alǵysymyzdy aıta ketken oryndy dep esepteımin. Qazaqstandaǵy ulttyq teatrlardyń biri ózbek teatry ekenin atap ótkim keledi. Bul halyq sanynyń kóptigine baılanysty jasalyp otyrǵan jaǵdaı bolsa kerek. Teatrdyń barlyq jaǵdaıyn jasap, memleket kómektesip turady. Sonymen qatar, elimizde shamamen 130-ǵa jýyq ózbek mektebi bar eken. Biz Konstıtýsııa arqyly qorǵalyp otyrmyz. Otbasymyz osyǵan baılanysty shúkirshilik pen alǵysqa toly kóńilmen qaraıdy.
– Endi qyzmet etip jatqan «О́zbek ulttyq mádenı ortalyǵyna» toqtala ketseńiz.
«О́zbek ulttyq mádenı ortalyǵynyń» 2006 jyly alǵashqy jetekshisi – Razapov Tórequl degen aǵamyz bolatyn. Burynǵy bas prokýratýranyń qyzmetkeri. Osy kisi negizin salǵan ortalyǵymyz óziniń jumysyn jalǵastyryp jatyr. Qazirgi basshymyz – Ismatýllaev Abdýlla Japparuly. Men sol kisiniń orynbasarymyn.
Dostarymnyń kóbi – qazaqtar. Olardyń arasynda ózimdi shyn máninde erkin sezinemin. Týyp-ósip, osynsha jaqsylyq kórip otyrǵan el úshin meniń aıanarym joq desem artyq aıtqandyq emes. Biz ákimshilikpen, Assambleıamen birlesip, búginge deıin 200-ge jýyq is-sharaǵa qatystyq. Olardyń deni qaıyrymdylyq baǵytynda. Onyń syrtynda balalardy beıimdeý ortalyǵyna kómektesemiz, jekelegen adamdardyń qajetin óteımiz, qınalǵan jandarǵa qol ushyn beremiz. Bizdiń ortalyǵymyz ulttyq mádenıetimizdi saqtaýmen qatar, osyndaı sharalardy da júzege asyrady. Buny bizdiń elimizge, halqymyzǵa degen ystyq yqylasymyz dep qabyldaǵan durys sekildi.
– «Kópultty Qazaqstan» uǵymyn qalaı túsinesiz? Onyń elimizde turyp jatqan basqa ult ókilderiniń damýyna, Qazaqstandy «týǵan Otanym» dep tanýyna qanshalyqty áseri bar dep oılaısyz?
Qazirgi Qazaqstan halqynyń tatý-tátti ómir súrip jatýyna osyndaı tamasha uǵymnyń qalyptasýy óte kúshti yqpal etip otyr dep oılaımyn. Álem elderiniń ishinde Qazaqstan halqy Assambleıasy sekildi birde-bir uıym joq eken. Qazir zerttep, osy tájirıbeni qabyldaǵysy keletin elder kóp. Alǵash 1995 jyly Assambleıa qurylǵanda «Qazaqstan halqy» degen uǵym bir otbasynyń músheleri sekildi birge qalyptasty. Osy ıdeıany bastap, júzege asyrǵan Elbasynyń kóregendigi men eren eńbegi qandaı qurmetke de laıyq. Sondyqtan biz buny eshqashan umytpaýymyz kerek. Osy saıasattyń arqasynda tatý-tátti ómir súrip jatyrmyz. Qazaq halqyna, onyń bashysy Elbasym Nursultan Ábishulyna alǵysymyz sheksiz. Sol kisiniń arqasynda bir úıdiń balasyndaı yntymaq, birligimiz jarasyp, alańsyz ómir súrip jatyrmyz. Sondyqtan sózimniń sońyn taǵy da qazaq halqyna degen alǵyspen aıaqtaǵym keledi.
– Áńgimeńizge rahmet!
Áńgimelesken
Aıan ÁBDÝÁLI, «Egemen Qazaqstan»