Semeıdegi avtobýstar qozǵalysyna turǵyndardyń narazylyǵy erekshe. Aıaladamada jazdyń ystyǵy, qystyń aıazynda avtobýstardy saǵattap tosýǵa týra keledi. Ýaqtyly keletini neken-saıaq. Al senbi, jeksenbi nemese mereke kúnderi avtobýstaǵylar ózderine demalys jarııalap alǵan. Salondardaǵy qara shań, otyratyn oryndyqtyń azdyǵyna ózara orynǵa talasyp, tóbelesetin jolaýshylar, sebebi avtobýs avtobýs emes, mal tıeıtin kólik sııaqty, aqsha úshin bárin tıep áketý kerek. Sol úshin máselen, keıbir 20 oryndyq avtobýstarda qarttarǵa, aıaǵy aýyr áıelder men basqa da múgedek jandarǵa arnalǵan bes-alty oryndyq qaldyrǵany bolmasa, qalǵanyn túbirimen julyp alyp tastaǵan. Dittegen jerińe 20-30 aıaldama bolsa da, aıaǵyńnan tik turyp barasyń. Birdeńe dep aryz-shaǵym aıtý múmkin emes, sebebi Semeıde ár avtobýstyń óz qojaıyny bar. Ár avtobýs jekeniń menshiginde. Iri júz shaqty avtobýstyń basyn biriktiretin avtopark ıeleri óz aldyna, jalǵa alýshysy bar, basqasy bar, kim kimge bastyq, kim kimge jaýap beredi – ol jaǵyn uǵý ońaı emes, sondyqtan da eshkimge sóziń ótpeıdi.
Osy jáne basqa da olqylyqtardy qala ákimi Ermak Sálimovtiń ózi baıqap kórdi. Avtobýstardyń kóbi bılet bermeıdi, al bergen kúnniń ózinde olardy jol boıynda tekserip turatyn tekserýshiler de joq, barlyǵy «ózderi bı, ózderi qoja» bolyp alǵandar eken. Bir aılyq jol júrý bıleti qaladaǵy avtobýstardyń nebári 10 paıy-zyna ǵana jaramdy. Tipti osydan úsh-tórt aı buryn oblys ákimi Danıal Ahmetov kelip, №13 avtobýsqa jurtpen birge mingen kezde, gaz shyǵaratyn tútiktiń avtobýs salonynyń ishinde ornalasqanyn kórip, jaǵasyn ustaǵan edi. Qala basshysyna ondaı olqylyqtarǵa jol bermeýdi tapsyrǵan bolatyn.
Taıaýda Ermak Sálimov jańadan taǵaıyndalǵan jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń bastyǵy Serikqalı Jumanovpen jáne Kólik jáne kommýnıkasııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Baıbolat Baımahanbetpen birge reıdke shyqty. Ákim tekseriske shyqqan kúnnen bastap, Semeıde avtobýs tasymalyndaǵylar keshki 21.30-22.00-ge deıin jumys isteıtin boldy. Buryndary barlyǵy keshki 17.00-den bastap joǵalyp ketetin de, halyq jumystan úıge qaıtýǵa kólik tappaı qalatyn. Sondyqtan, bul da jaǵymdy jańalyqtyń biri boldy. Jáne qala boıynsha qosymsha bes baǵyttyń avtobýstary 22.30-ǵa deıin júretin boldy.
– Qala ishinde júrýdiń jańa jumys kestesi jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminde semeılikterdiń kóptegen ótinishi boıynsha jasaldy, – dedi qala ákimi. – Qala turǵyndary avtobýs-tar qozǵalysyn keshki 22.00-23.00-ge deıin uzartýyn talap etti. Degenmen, jańa jumys kestesinde áli de ózgerister bolýy múmkin. О́ıtkeni, biz qarapaıym halyqqa meılinshe jaǵdaı jasaýymyz kerek.
Jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń bastyǵy S.Jumanovtyń aıtýynsha, jańa jumys kestesi qaladaǵy 6 avtobýs parkiniń jetekshilerine tapsyrylypty. Degenmen, jetildiretin de tustary bar eken. Sebebi, tańǵy 5-te jumysqa kirisetin júrgizýshi túngi 22.00-ge deıin shydaı almaıdy. Iаǵnı, 17-18 saǵattyq jumys kestesi kólik júrgizýshisine óte qıyn. Al Qazaqstannyń keıbir qalalarynda eki nemese úsh aýysymmen jumys isteıdi eken júrgizýshiler, sondyqtan da Semeıde eki aýysymmen jumys isteý qolǵa alynýy múmkin. Júrgizýshiler toby, kondýktorlar burynǵy zamandaǵydaı qaıta qalpyna kelý kerek. Sebebi, keıbir baǵyttardaǵy kólikterde kondýktorlar da joq. Halyq jolaqysyn rólde otyrǵan júrgizýshige jınap beredi.
Qala ákimi jolaýshylarmen, kondýktor jáne avtobýs júrgizýshisimen sóılesip, ózine kerekti aqparattarǵa qanyq boldy. Máselen, jańa jumys kestesi jaıly ne biledi, jolaýshylarǵa arnalǵan jeńildikter saqtalǵan ba, dál qazirgi ýaqytta neshe avtobýs baǵytqa shyqqan, salonda sanıtarlyq tazalyq durys pa, qansha ret jýylyp-shaıylady, júrgizýshiler neshe ret medısınalyq tekserýden ótedi jáne taǵy basqalar. Qala ákimi baıqaǵandaı, Semeıde, ásirese, demalys kúnderi halyq aıaldamaǵa syımaı ketedi. Sebebi, avtobýstyń qaısysy júretindigin sol kúngi keste boıynsha avtopark ıeleri halyq suranysyna emes, óz qalaýlaryna oraı bekitetin bolyp shyqty. Qojaıyn ataýly jeksenbi kúni de halyqtyń avtobýstarǵa degen qajettilik, suranystary bolatyndyǵyn esepke almaıtyn bolsa kerek.
Raýshan NUǴMANBEK
Semeı
Sýretti túsirgen avtor