EKSPO halyqaralyq kórmesinde kórsetilgen jańa tehnologııalar men ınnovasııalyq jobalardy elimizidiń ýnıversıtetteri de qoldanyp, tájirıbe júzinde engize bastamaq. Bul týraly Úkimette ótken baspasóz máslıhatynda jan-jaqty aıtyldy.
Jýrnalıstermen kezdesýde Bilim jáne ǵylym mınıstrligi joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilim departamentiniń dırektory Gúlzat Kóbenova EKSPO kezinde joǵary oqý oryndarynyń ǵalymdary, oqytýshylar quramy shetel pavılondarynda ótken kóptegen semınarǵa qatysyp, áriptesterimen yntymaqtastyqty damytý jóninde memorandýmdarǵa qol qoıǵanyn aıtty. Olardyń ishinde jańǵyrmaly energııany tıimdi paıdalaný, álemdik bilim salasyndaǵy oqytý tásilderi men ádistemelerdi tájirıbege engizý sekildi jobalar bar.
Baspasóz máslıhatyna birneshe ýnıversıtettiń basshylary da qatysyp, naqty qandaı jobalar tańdalyp alynǵanyn, sheteldik áriptesterimen qandaı mámilege kelgenderin tarqatyp aıtyp berdi. Mysaly, Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetiniń birinshi prorektory Arıstotel Isaǵulovtyń aıtýynsha, bul ýnıversıtet Anhalt qoldanbaly ǵylymdar ýnıversıtetimen arnaıy memorandýmǵa qol qoıypty. Aldaǵy ýaqytta oqý oryndar ózara birlesip, balamaly energııa salasynda birlesken zertteýler jasamaq.
Sondaı-aq, qaraǵandylyq ýnıversıtettiń «Energetıka, avtomattandyrý jáne telekommýnıkasııa» fakýlteti kafedralarynyń meńgerýshileri Fransııanyń pavılonynda uıymdastyrylǵan «Bolashaq energııasy úshin talanttardy damytý» atty dóńgelek ústel jıynyna qatysyp, sheteldik sarapshylardyń oı-pikirlerimen tanysyp qaıtqan. Endi osy jıynda kóterilgen máseleler boıynsha bilim ordasy bıylǵy 26 qazanda «EKSPO kórmesiniń energetıka salasyndaǵy mamandardy daıarlaýǵa áseri» atty óńirlik ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizýdi josparlap otyr. Buǵan qosa, bolashaq energetıkter úshin balamaly energetıkanyń jetistikterin paıdalaný perspektıvalary, Germanııanyń kún energııasyn jetkizý júıelerin qoldaný tájirıbesi, Eýropa elderindegi energetıka salasy men onyń damýy jáne «EKSPO-2017» kórmesinde usynylǵan energııany únemdeýdiń zamanaýı tehnologııalaryn qoldaný taqyryptarynda dárister serııasyn ótkizý kózdelýde.
Al M. Áýezov atyndaǵy Ońtústik Qazaqstan ýnıversıtetiniń rektory Jumahan Myrhalyqov EKSPO kórmesi ǵalymdardyń ózara tájirıbe almasýyna úlken múmkindik jasaǵanyn aıta kelip, jahandyq alańda 6 myńnan astam ártúrli is-shara uıymdastyrylǵanyn jetkizdi. «Sonyń ishinde ataqty ǵalymdar qatysqan Búkilálemdik ınjenerlik forým, «Bolashaq energııasy» taqyrybyndaǵy halyqaralyq forýmy, «KazEnerdjı» eýrazııalyq forýmdy atap ótýge bolady. Mundaı únqatysý alańdary ǵalymdar men oqytýshylardyń ári qaraıǵy jumysyna erekshe serpin berdi. Aldaǵy ýaqytta bilim men ǵylym salasynda kóptegen otandyq tyń jobalar paıda bolatynyna senimimiz mol» deıdi rektor.
Ońtústik Qazaqstan ýnıverıstetiniń de EKSPO-nyń arqasynda qoljetkizgen tabystary az bolmapty. Oqý ordasy Germanııa, Qytaı, Túrkııa, Ýkraına, Reseı, Belorýssııa ǵalymdarymen birlesken jobalardy júzege asyrý jóninde birqatar memorandýmǵa qol qoıǵan. Naqtyraq aıtqanda, Germanııamen kún energetıkasyn damytý jóninde kelisimge kelgen. Nemis ǵalymdary ýnıversıtetke arnaıy kelip, osy saladaǵy otandyq ǵalymdardyń eńbekterimen tanysqan. Sonyń nátıjesinde shalǵaı óńirlerdegi fermerlik qojalyqtardy balamaly energııa kózderimen qamtamasyz etý úshin mobıldi gelıo-qurylǵylar jobasy daıyndalǵan. Bul joba Bilim jáne ǵylym mınıstrligi uıymdastyrǵan konkýrsqa jiberilip, MOREVA Evropalyq baǵdarlama boıynsha qarjylandyrylýǵa usynylǵan. Bolashaqta atalǵan joba negizinde otandyq gelıo-qurylǵylar óndirisi bastalýy múmkin. Bul óndiris orny elimizdiń ózge óńirlerinen de joǵary suranysqa ıe bolyp, eksport potensıalyna da ıe bolýy ábden múmkin, deıdi rektor.
Ońtústik Qazaqstan ýnıversıteti usynǵan jobalardyń birine qytaı ǵalymdary da erekshe qyzyǵýshylyq tanytypty. Olar bıogaz ben seriktes gazdardy aýlaý boıynsha tehnologııany EKSPO kórmesinde tanystyrǵan. Mine, osy jobaǵa baılanysty bilim ordasynyń ǵalymdary Qytaıǵa arnaıy shaqyrtýmen baryp, Soltústik-Qytaı energetıkalyq ýnıversıteti men Pekın munaı ýnıversıtetiniń ókilderimen kezdesip qaıtqan. Ekijaqty kezdesýdiń qorytyndysy boıynsha birlesken jobalar jasaý jóninde memorandýmǵa qol qoıylyp, arnaıy úılestirý keńesi qurylǵan.
Baspasóz máslıhatyna S.Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń rektory Gaýhar Ahmetova da qatysyp, ózderi tańdap alǵan jobalar jóninde aıtyp berdi. Rektordyń aıtýynsha, ýnıversıtet ǵalymdary tabıǵı resýrstardy tıimdi paıdalaný jáne ekologııalyq tazalyqty saqtaý taqyrybynda 15 ınnovasııalyq jumys usynǵan. Al EKSPO kórmesin aralap shyqqan ýnıversıtettiń ókilderi Pavlodar oblysynda júzege asyrýǵa bolatyn 4 jobany tańdap alypty. Olar: Germanııanyń jelenergetıkalyq jáne Túrkııanyń jel generatory qurylǵylary, bıootyn negizinde jumys isteıtin qubyrly qondyrǵy men «kógildir kómir» tehnologııasy. Keleshekte ýnıversıtet úndistandyq kún batareıasymen jumys isteıtin avtonomdy shamdar jobasyn júzege asyrmaq. Sonymen qatar, bilim ordasynyń ǵalymdary adam aıaǵy júrgen saıyn energııa jınaqtaıtyn «aqyldy jaıaý júrginshiler jolaǵyn» da Pavlodarda engizýdi usynyp otyr.
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»