• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 19 Qazan, 2017

Qalamger Qaısar Álimniń qarymy

1480 ret
kórsetildi

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstan Jýrnalıstıka akademııasynyń akademıgi, qarymdy qalamger Qaısar Álimniń elimiz baspalarynan jaryq kórgen alty kitaby oqyrmandar qolyna tıdi.

Alash qozǵalysynyń 100­ jyldyǵy atalyp ótip jat­qan bıylǵy jyly onyń «Mir­ja­qyptyń oralýy. Vozvrashenıe Mırjakıpa» («Mektep» bas­pasy, 2017 j.) hıkaıat-sapar­namasynyń qos tilde jaryq kórýi osynaý oqıǵaly kezeńge tar­tylǵan laıyqty syıy der­likteı. 1992 jyldyń 1-18 qyr­kúıegi aralyǵynda bu­rynǵy Torǵaı oblysynan jasaq­tal­ǵan arnaýly ekspedısııa Mir­jaqyp Dýlatulynyń múr­desin 57 jyldan soń Ka­rel AKSR-iniń Sosnoves stan­sa­syndaǵy qabirden alyp, tý­ǵan topyraǵyna Jankeldın aýda­nynyń óz atyndaǵy qaýym­­das­­tyq ortalyǵyna qaıta jer­leý­diń basy-qasynda bolǵan edi. Sol kezdegi menshikti tilshi Q.Álim osy aıryqsha jaýapty sa­parǵa respýblıkalyq «Egemen Qazaq­stan» gazetiniń tapsyrmasymen qatysqan bolatyn. Avtor táýelsiz memle­ketimizdiń tarıhyndaǵy osynaý alabóten oqıǵadan kózben kórgenderin, alǵan áserlerin M.Dýlatulynyń ómirimen ty­ǵyz sabaqtastyra otyryp baıandaıdy.

Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıs­trligi «Mádenıet jáne óner sa­la­syndaǵy básekelestikti joǵa­rylatý, qazaqstandyq máde­nı murany saqtaý, zerdeleý men nasıhattaý jáne muraǵat isiniń iske asyrylý tıimdiligin arttyrý» baǵdarlamasy «Ádebıettiń áleýmettik mańyzdy túrlerin satyp alý, basyp shyǵarý jáne taratý» kishi baǵdarlamasy boıynsha jaryq kórgen ekinshi kitaby «Bezingen láılek» («Ana tili» baspasy, 2017 j.) dep atalady. 

Buǵan tańdamaly shyǵar­malary toptastyrylǵan. «Mek­ke, Mádınam meniń!» hıkaıa­tyn­da ımandylyqtyń altyn ar­qaý­ly dińgekteri týraly­ ­tebirenis-sezim tereńnen jan tol­­ǵanysymen tartylsa, «Se­ıilmeıtin muńda» tragedııa­lyq ómir qaltarysy rýhanı qa­­jyrlylyqpen taramdalady, kúreskerlik shyńdalysty tántileı túsedi. Sondaı-aq «Bezingen láılek» pesasy atom ajalymen aıqastyń zar-nalasynan sabaq túıindeýimen qundy. Al áńgimeleri men esse­lerinde ulttyq qundylyq­tar­dy, adamgershilik, otan­súı­gishtik qasıetterdi, mahab­bat, dostyq, adaldyq ǵıb­rattaryn mazmundy, shynshyl ári kórkem kestelegen. Jumyr jerdiń ár qıyryna jasaǵan saıahat-saparnamalary da tartymdy, qyzǵylyqty oqylady.

Qaısekeń qatty qadirleıtin Ázilhan Nurshaıyqov aǵasymen 34 jyl boıy hat jazysyp júrip, nátıjesinde kitap shyǵaryp, endi óziniń de sol kisige uqsap úzbeı kúndelik júrgizýdi ádetke aınaldyrǵanynyń jarqyn jemisi  «О́z órmegim» dep ata­la­tyn qos tomdyǵy («Ana tili» bas­pasy, 2017 j.) der edik. Birinshisi – 1964-2005 jyl­dardy, ekinshisi – 2006-2017 jyldardy qamtıdy. Av­tor ekinshi kitabynyń alǵy só­zinde: «Bir jaǵynan kúndelik  úlken jazýdyń jattyǵýy tárizdi. Mı ámanda oıaý júredi, ómirge qushtarlyq eselenedi. Ýa­qyttyń qadirin sát sa­ıyn eske salady. Sol sebepti kúndeligim – jan serigim, júrek lázzatym, kóńil qımasym, qalam syılasym... Kúnderim, bermen ke­lińder! Jaza almasam – maǵan sert! Jazylmaı qalsań – saǵan dert!» dep jan syrymen bó­lisedi. 

Bıylǵy 70 mereı jasyn osyn­­daı qalamgerlik tabys­pen atap ótken ol týraly «Qyz­beldiń Qaısary» degen ki­tap­qa («Ana tili» baspasy, 2017 j.) jáne Qazaqstan Res­pýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń serııalyq basylymy «Qaısar Álim» atty («Ǵylym ordasy», 2017 j.) bıblıografııaǵa ómiri men shy­ǵar­mashylyǵy týraly­ maqa­lalar men esseler, eńbek­terine qatysty ádebı resenzııalar, mereıtoılyq arnaý óleńder, sondaı-aq ǵumyrnamalyq hattar toptamasy engizilgen.  

Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan» 

 ASTANA