• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ádebıet 01 Qarasha, 2017

«Pash» – maǵynasy aýysqan bul sózden qash!

3970 ret
kórsetildi

«Pash» sózi qazaq tildi jalpaq qaýymnyń arasynda kóktemde tıgen juqpaly tumaýdaı tez taralyp, sóıleıtin, jazatyn qazaq ataý­lyny túgel shyrmap alǵan adasqan sózge aı­nal­ǵaly otyz-qyryq jyldaı bolyp qapty. 

«Pash» parsy tilinen aýysqan kirme sóz ekendigin til mamandary jaqsy biledi. Ke­ńes bıligine deıingi qazaq qalamgerleri bul sózdi «áshkere, áshkereleý» ma­ǵynasynda qol­danyp kelgen bolatyn. Mysal retinde alar bolsaq, Jaıaý Musa atanyp ketken jigerli aqynnyń Shor­­mannyń Mustapasy zorlyqpen jalǵyz atyn tartyp alyp, ıtjekkenge aıdatyp jibergen zorlyǵy men qorly­ǵyna yzalanyp, elge oral­ǵanda Shormannyń Mus­tapasyna arna­ǵan óleńinde:

«Qylyǵyn Mustapanyń pash etemin» degendegi sózdiń ma­ǵynasy áshkereleımin degen parsy sóziniń maǵynasyn dál berip tur. Al bul pash sózin endi kelip, maǵynasyn múlde almastyryp «madaqtaý, ulyqtaý» degen sózge nege aı­nal­dyryp jiberdik? Osy tárizdi «abyz» sóziniń tarıhı termın eken­digine mán bermeı ol sózdi de san qubyltyp, bylyqtyryp jatqan jaǵ­daıymyz bar. «Abyz» sózi jurt­­shylyqty ónerimen tánti etip moıyndatqan ıdeologtarǵa ǵana aıtylatyn termın sóz. Bul sóz áıelderge baılanysty esh­­qashanda aıtylmaıdy. Bul talapqa qarap jatqan biz joq. Keıbir aqyn áıelderdi de abyz aqyn dep aıtyp jatamyz.

Maqsat – ata-babadan qalǵan asyl sóz­derdiń maǵynasyn buz­baı, sóz tabıǵatyn óz qal­pynda qoldanyp damytýda jatyr. О́ıt­keni álemdegi eń baı qordaly til – qazaq tili. О́ıtkeni bizdiń tildiń sózdik qorynda 2 400 000 sóz bolsa, bir jarym mıllıard qytaı hal­qynyń sózdik qory 400 myń­daı-aq, aǵyl­shyn, orys­tardyń sózdik qory budan da tómen­deı beredi.

 

Mekemtas Myrzahmetuly, professor