Alǵaýsyz kóńil, ańqyldaq peıil jyrlary

Onyń jaq­sylyqqa, jaısańdyqqa jany qushtar. О́leń­ge sheksiz ǵashyq. Poezııanyń eń sharapatty óner ekenin, árbir júrekke shýaq endiretin, shuǵyla shashatyn qasıeti bar ekenin sezinedi. Ár týyndysynda meıi­rim men súıispenshilik, qımastyq sezimi qanattasa júredi. Qazaqtyń asa kórnekti qalamgeri Ábish Kekilbaev: «Poezııa – Jaratqan Ieniń ámanda jalǵyzdyq toryndaǵy pendelermen peıildessin, pikirlessin dep ádeıi jaratqan aq qanat perishtesi», – dep baǵalaǵan. Meniń­she, Nurlan osy qaǵıdany berik ustana­dy. Nurlan jasandy boıaýǵa, jalt-jult jarqyldaq sózderge qushtar emes. Jaratylysy bııazy bolǵasyn jyrlary da uıań. Shy­ǵar­malary ómirdiń ózindegi­deı tabı­ǵı. О́z bolmysyn qaz-qalpyn­da óleń ór­negine túsirýge beıim. О́mir­diń kóleńkeli jaqtarynan góri kúngeı­li tustaryna kóbirek den qoıady. Osy­nyń áserinen bolý kerek, alǵaýsyz kóńil, ańqyldaq peıil Nurlan óleńderine ár berip tura­dy. Neni aıtsa da, neni jyrlasa da aǵy­nan jarylady. Bolmashyǵa qýanyp, bolym­syzǵa kúıinedi. Árıne naǵyz aqyndyqqa tán qasıet.

Aqyn Nurlannyń kókiregi kirshik­siz sezimderdiń tunyq bastaýy ispetti. Sol káýsar sezimder arnasynan asyp, tógilip te ketpeıdi nemese tómen tartyp ortaıyp ta qalmaıdy. Sondyq­tan da bolar el men jerge, ardaqty aǵa­lary men izetti inilerine, dostaryna degen ystyq yqylasy, taza nıeti kóptegen óleń­derinde kóleńkesiz qalpynda kóri­nis taýyp, kóńilge uıalaıdy. Qaı óleńin alyp qarasaq ta rııasyz taza kóńildiń, tańdaı tunyq peıil men ystyq yqy­las­tyń ıisi ańqyp turady. Ol ózi jazǵan óleń­di kesteleýge, tátti nemese ashy sóz­derdi desteleýge tipti qushtar emes, keri­sinshe, óz oıyn kibirtiksiz jet­kizý úshin ár adamnyń (oqyrmannyń) júre­gine tym etene jaqyndap baratyn qara­paıym, uǵymdy ádisterdi tańdap alatyn sııaqty. Nurlan aqynnyń júregi tym názik. Jeldiń ýilinen, japyraqtyń dirilinen syr uqqysy keledi. Ásirese adamdarǵa degen senimi, bolashaqqa degen úmiti sheksiz. Sol úmit, sol senim aqyn óleńderine ár berip turady. О́mir­diń de, adamdardyń da boıynan ıman­dylyq pen adaldyqty izdegen perish­te kóńil Nurlan aqyn lırıkalyq keıipkerleriniń jaǵymdy tustaryn jarqyrata kórsetýge janyn salady.

Aqyn bylaı tolǵanady:

Maǵan tym jat syrttaı dosty  qaralaý, Tyndyrymdy, keıde isim shalalaý. Súıte tura tilin taýyp pendeniń, Zor maqsatym – kisilikti baǵalaý. Kishiligi kisilikpen ulasqan, aldy-artyn paıymdaǵan azamat-aqynnyń aıtar sózi bul. Qaltqysyz pák sezimnen týǵan tujyrym.

Nurlannyń «Aqqý-júrek», «Otyz besinshi shilde», «Mızam shýaq» kitap­taryn oqyp otyryp, men ózimniń jas­tyq shaǵymdy, orda buzar otyzymdy, qamal buzar qyryq jasymdy eske alyp, artta qalǵan aıaýly kezeńdermen, qyz bilegin jastanǵan juldyzdy túndermen qaýyshqandaı kúı keshtim. Ondaǵy mahabbat jyrlary shynaıylyǵymen baý­rap alady. Mahabbat turaqtylyǵyn, otbasynyń jarasymdylyǵyn tý etip ustaıdy. Aqyn inimiz óte balajan, balalaryna arnaǵan óleńderinde de emire­nip, eljirep turady. Mahabbat bop maz­da­­­ǵan aqyn azamattyq taqyryptarda da er­­­kin qulash sermeıdi. Qoǵamdyq-áleýmet­tik mańyzy bar máselelerdi tilge tıek etedi. Sonymen qatar qııalyna qanat biti­rip, tal boıyna talant bergen, qııal­dap kelip, qııa almaı attanatyn týǵan jerine, ata-anasyna arnaǵan jyr­lary­nyń orny bólek.

Iá, bozbala kezimizde demeı-aq qoıa­ıyn, jigittikke aıaq basqan shaǵymda ózime-ózim «Osy men kimmin?» degen saýaldy kóbirek qoıatynmyn. Jaýabyn tappaı dal bolatyn sátterim de az emes edi. Nege olaı bolatynyn osy Nurlannyń «Men kimmin?» degen óleńinen oqyp otyrǵandaımyn. Bári minezden eken ǵoı.

Jaqsy isim keıingige ónege, Jaman isim toqpaq bolar tóbeme. Qansha jerden minsiz bolǵym  kelgenmen, Bul minezim degenime kóne me? – deıdi Nurlan. Ras-aý!

Minsiz demekshi, «aqynnyń óleńi ózine tartady» – degen sózdiń jany bar. Kórkem beınelerdi kóz emes, kóńil­­men ańǵarýǵa beıim Nurlannyń shyǵar­malarynda sabyrmen tereńde tunyp aǵatyn, túbinde baryp teńizge quıatyn arnaly ózenniń aǵysyndaı bir tamasha jyly aǵysty kóremin. 

Bolat ÚSENBAEV, aqyn, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty