Sońǵy kezde kitap oqıtyndar azaıyp ketti degen pikir jıi aıtylady. Oqyrman azaıǵan joq. Sebebi búgingi oqyrman sandyq kórsetkishten góri, naqty sapalyq deńgeıge ótip jatyr. Ony kitaphanalar men kitap dúkenderine degen suranystyń artýynan baıqaýǵa bolady.
Qazir Astana qalasynda 18 memlekettik kitaphana bar eken. Onyń 7-eýi balalar men jasóspirimderge, 1-eýi zaǵıp jandarǵa, qalǵany kópshilik oqyrmanǵa arnalǵan. Kitaphana 10:00-den 19:00-ge deıin jumys isteıdi. Al qaladaǵy eń iri kitap dúkenderiniń biri – «Meloman». Bul saýda jelisindegi kitap dúkenderi qalanyń úsh birdeı saýda jáne oıyn-saýyq ortalyǵynan ashylǵan. Onyń oqyrmandarmen jumys ýaqyty 10:00-den 22:00-ge deıingi aralyqty qamtıdy. Budan tys kitap dúkeninde oqyrman úshin qalaǵan kitapty alańsyz oqýǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Sondyqtan bolar kitaphanalar men basqa kitap dúkenderinen góri keshki ýaqytta «Melomanǵa» kelýshiler sany óte kóp.
Elordada «Igilik» qoǵamdyq qorynyń qoldaýymen ashylyp saǵat 22:00-ge deıin jumys isteıtin «Books and coffee» atty kitaphana men kofehana qyzmetterin úılestirgen ózgesheleý ortalyq bar. Ony 2009 jyly A.L.Kım esimdi koreı ultynyń azamaty ashqan. Kitaphanaǵa 10 myńnan asa kitap qoıylǵan. Onyń 95 paıyzy – aǵylshyn tilinde. Kitaphanaǵa jazylý quny – jylyna 4 myń teńge. Sondaı-aq munda aǵylshyn tilin úıretý men damytýǵa baǵyttalǵan klýb bar. «Books and coffee» kitaphanasyna kelýshilerdiń kóbi stýdentter men aǵylshyn tilin úırenýshi magıstranttar. Sondaǵy turaqty oqyrmandardyń biri Aıym Muqash qalada túngi ýaqytta jumys isteıtin kitaphana bolmaǵandyqtan jáne óziniń aǵylshyn tilin ıgerýin damytý maqsatynda jumystan keıin atalǵan ortalyqqa jıi keletinin aıtady. Bul memlekettik kitaphanalardyń oqyrman suranysyn tolyq qanaǵattandyryp otyrmaǵanyn kórsetedi. Árıne, belgili jumys kestesine sáıkes memelekettik kitaphanalardyń basym bóligi tańǵy 10:00-den keshki 19:00 deıin ǵana ashyq turady. Al qala turǵyndarynyń belsendi bóligi kúndizgi ýaqytta jumysta bolatyny belgili. Tipti qaladaǵy 40-qa jýyq joǵary oqý oryndarynyń ózinde stýdentter kúndizgi bólimde oqıdy. Demek, kitaphananyń jumys tártibin uzartý jáne birtindep táýliktik rejimge kóshý oqyrman úshin aýadaı qajet. Bul týraly Astana qalasyndaǵy «Qazbilim» ortalyǵynyń dırektory Aıatjan Ahmetjan bylaı deıdi: «Qala – kúıbeń tirshiliktiń ortasy. Sondyqtan bir ýaq arqany keńge salyp, kitap oqıtyn rýhanı ortanyń bolǵany óte mańyzdy. Sol úshin táýliktik kitaphananyń bolýy qajet dep oılaımyn. О́ıtkeni kitaphana – kemel rýhanııattyń bastaýy. Al bizdegi kitaphanalar kitap oqıtyn orta emes, murajaıǵa aınalyp barady».
О́rkenıetti elderde bul júıe jolǵa qoıylǵan. Máselen, Eýropa elderinde stýdentterge arnalǵan 24 saǵattyq kitaphanalar óte kóp. AQSh-tyń Massachýsets shtatyndaǵy Makanýstel ýnıversıtetiniń ózinde túngi ýaqytta úsh birdeı, atap aıtqanda, Barker, Dewey jáne Hayden kitaphanalary qyzmet kórsetedi. Onda oqyrman úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Túngi kitaphanada skaner, kseroks, Athena kompıýterleri jáne Athen prınteri, vanna bólmeleri men ystyq jáne sýyq sý dıspenseri, saýda avtomattarynda túngi taǵamdar, budan tys oqyrmandar demalýǵa arnalǵan arnaıy bólmeler de bar.
Sondyqtan otandyq kitaphanalar júıesin oqyrmandarǵa qolaıly etip qaıta qurý máselesi óte ózekti. Bul «búgingi býyn kitap oqymaıdy» degen jalań aıyptaýǵa qaraǵanda, naqty is-árekettiń kórinisi bolar edi.
Aıjamal KО́PEEVA