Tanym • 30 Qańtar, 2026

Siz bilesiz be?

Naǵyz baýkespe Jalpy, urlyq degenniń qaı túri bolsa da súıkimsiz ekeni ras. Bireý biler, bireý bilmes, kitapqa qumar ortanyń arasynda «bıblıokleptomanııa» degen bir aýrý bar.

Tanym • 30 Qańtar, 2026

Ult zııalylarynyń ustahanasy

Bıyl – Ýfadaǵy «Ǵalııa» medresesiniń 120 jyldyǵy. Bul medre­se HH ǵasyrdyń basyndaǵy túrki áleminiń eń ozyq oqý orny­nyń biri boldy. Oqý orny jádıtshildik bilim berý júıesin zaman talabyna saı qalyptastyrdy. Beıimbet Maılın, Maǵjan Jumabaev, Nuǵyman Manaev, Jıenǵalı Tilepbergenuly, Ahmet Mamytuly, t.b. qazaqtyń 200-ge jýyq jigi­ti osy oqý ornynan túlep ushty. «Ǵalııany» bitirgender qazaq qoǵa­my­na paıdasyn tıgizip, ulttyń upaıyn túgendedi.

Tanym • 30 Qańtar, 2026

Saqypkereı sultannyń sýreti

Berlın qalasynda ornalasqan Eýropa mádenıetteri mýzeıiniń qorynda qazaq tarıhyna qatysty birtalaı jádiger bar. Sonyń arasynda qazaqtar beınelengen birneshe kartına saqtalǵan. Bul kartınalardy 1844 jyly Bókeı ordasynda bolǵan Vılgelm Kızevetter degen nemis sýretshisi salǵan.

Tanym • 23 Qańtar, 2026

Qamqorlyq qaǵıdasy nemese izgi dástúrdi jalǵastyrǵandar

Qazaqta áýelden bir jaqsy qasıet bar. Ol – ózinde az bolsa da, basqalarǵa kómekteskisi kelip turatyny. Buǵan qatysty kóp mysaldy Alash tulǵalary shyǵarǵan «Qazaq» gazetinen baıqaýǵa bolady. Ásirese oqýǵa degen talaby kúshti, alaıda turmysy tómen shákirtterdi qoldaýda gazettiń qosqan úlesi zor boldy. Gazet betinen «Muqtaj shákirtterge járdem» degen arnaýly aıdar ashyp, ár jerde bilim alyp jatqan qazaq shákirtterine el ishinen qarajat jınady. Osylaısha, bir balanyń bolsa da oqýyn oıdaǵydaı aıaqtaýyna qolǵabys jasady.

Tanym • 23 Qańtar, 2026

Qaramola jarǵysy

Bul jádiger – 1885 jyly Abaı Qunanbaıuly tóbe bı bolǵan Qaramola sezinde qabyldanǵan jarǵy. Zań Qazan qala­syndaǵy Imperatorlyq ýnıversıtettiń baspahanasynan basylyp shyqty.

Tanym • 23 Qańtar, 2026

Jazý mıdy jattyqtyrady

23 qańtarda búkil álemde Qolmen jazý kúni toılanady. Bul ataýly kúndi Jazý quraldaryn óndirýshiler qa­ýymdastyǵy engizgen. Basta­mashylar bul kúni bar­lyq tehnologııalyq quryl­ǵylardy jıystyryp qoıyp, qolmen jazýǵa kelisken. Alaıda ázirge bul múmkin bolmaı tur.

Tanym • 17 Qańtar, 2026

Qarap tursam, dúnıe... Esse

Esim kire bastaǵan kezde baıqaǵanym, bizdiń úı basqalarǵa qaraǵanda júdeýleý turady eken. Eń aldy­men esigimizdiń aldynda mal tú­gili, qora-qopsymyz da jo­ǵyn ań­ǵardym. Onyń sebebin keıin bildim. Sóıtsem, ákem Qýa­nyshbek Solty bolystyń jal­ǵyz uly, ıaǵnı baıdyń balasy bolǵany ári jarty álemdi kezip, musylmansha oqyǵany úshin keńes ókimetine jaqpaı, oǵan ózge eldiń tyńshysy degen jala jaýypty.

Tanym • 16 Qańtar, 2026

Jeke parohod ıelengen qazaq

Ýfaǵa barǵan issaparymyzda tatar-bashqurt aýqattylary arasynan baılyǵymen aty shyqqan Ismaıylbek Ahmetkereıuly esimdi qazaq mesenatynyń esimin keziktirdik. Keńes ókimeti qurylǵanǵa deıin qazaqtyń nebir baılary ǵumyr keshkeni belgili. Olardyń biri mal, endi biri egin sharýashylyǵymen aınalysty. Saýda-sattyqty kásip etip, iri jer ıelenýshi retinde aty shyqqandary da kezdesti. Sondaı aýqatty qazaqtyń biri Elabuǵa ýeziniń (qazirgi Tatarstan) iri jer ıelenýshisi Ismaıylbek Ahmetkereıuly edi. Ol saýda-sattyqpen, júk tasymalymen de shuǵyldandy. Ismaıylbektiń Perm men Ýfa qalalary aralyǵynda júk tasıtyn «Dına» degen jeke parohody da bolǵan eken.

Tanym • 16 Qańtar, 2026

Shanhaıdaǵy Pýshkın eskertkishi: Eki ret qıratylyp, qaıta turǵyzylǵan keshen týraly az-kem áńgime

Halqymyzda «Júrgenge jórgem iligedi» degen sóz bar. Bul ýaqytpen sanaspaı, jolsaparlarǵa jıi shyǵatyn jýrnalıst qaýymyna qaratyp aıtylǵan uǵym sekildi bolyp kórinedi bizge. Iá, rasynda da, ol solaı. Nege deseńiz, jyldyń qaı mezgilinde de sýyt júristen tanbaǵan tilshi, reporterlerdiń barmaıtyn jeri, baspaıtyn taýy joq. Sondaı kezde áriptesterimiz kóptegen jaıtty kóredi. Neshe túrli nárselerge kezigip, qyzyq oqıǵalarǵa kýáger bolady. Biraq ol taqyryptar sol ýaqyttaǵy issaparlar boıynsha redaksııa talap etken maqalalardyń maqsat-múddesine sáıkes kelmeı, qaǵaberiste qalyp qoıǵanyn da aıta ketpeske bolmaıdy. Desek te, keıin áıteýir bir qajetke jaraıdy-aý dep oılaǵanbyz. Sol ıntýısııa bizdi aldamapty. Olaı deıtinimiz, qurmetti oqyrman, ózderińizdiń aldaryńyzdaǵy myna shaǵyn shtrıh, fragment, mınıatıýralardan turatyn jazbalarymyz. Jýrnalıstiń qoıyn dápterindegi ár jyldarǵy derek-dáıekterden túzilip alynǵan bular sizderdiń talap-talǵamdaryńyzǵa saı kelip jatsa, bek qýanyshtymyz. Sonymen...