Tanym • 13 Mamyr, 2026

Iаsaýı ilimindegi rýhanı erkindik

Ǵalymdar men hakimder nege halyqty únemi jaqsylyqqa úndep, jamandyqtan alys bolýǵa shaqyrady. Demek, adam sheshimi men qalaýy jaǵynan erkin bolmys. Al eger adam áýelden erkin jaratylys bolsa, onda rýhanı erkindikti murat tutatyn Iаsaýı iliminiń syry nede?

Tanym • 04 Mamyr, 2026

Qaı aıda týǵandar uzaq ómir súredi? Ǵalymdar sensasııalyq qorytyndy jasady

Amerıkalyq ǵalymdar kópjyldyq zertteýler nátıjesinde adamnyń týǵan aıy onyń ómir súrý uzaqtyǵy men densaýlyǵyna yqpal etýi múmkin degen qorytyndyǵa keldi, dep jazady Egemen.kz.

Tanym • 16 Sáýir, 2026

Páterdi qalaı jalǵa berýge bolady?

Baljan Baqytqalıqyzy, salyq mamany:

Tanym • 15 Sáýir, 2026

Tanymdyq ádilet

Akademık Ǵarıfolla Esim «uly» degen sózdi uqypty jumsaý kerektigin aıtady. Ne degenmen, osy bir aıqyndaýyshty aqynǵa da, batyrǵa da telip, «uly» sóziniń qasıetin túsirip alǵanymyz ras. Asylynda, ulylyq – Jaratýshynyń metaforasy edi. Al Jaratýshy – absolıýt uǵym. Bul taqyryptyń sonshalyq tereńdigin Ibn Arabıdiń «Fýsýs ál-hıkam» (Danalyq sıpattary) degen kitabynan anyq ańǵardyq.

Tanym • 10 Sáýir, 2026

Qara shaldyń jan arııasy

Kisi taǵdyry tolassyz arpalystan tursa kerek. Jaryq kúndi jylap qarsy alǵan sábı de jyldar jylystaǵanda, qartaıǵan shaqta, anyǵy saǵaty soǵatyn sát taıaǵanda kóz jasyn syǵýǵa shamasy jetpeıdi. Ár kisiniń óz taǵdyryna tán dramasy bar. Al jas kúni kóz ushynan jyraqtaǵan qarııanyń jan arııasy kimdi de bolsa beıjaı qaldyrmaıdy. О́ıtkeni fánı jalǵannyń kúresi taýsylmaq emes.

Tanym • 09 Sáýir, 2026

Shaǵataı ádebıeti

Abdýraýf Fıtrat (Abdýrahımýǵlı) – ózbek halqynyń birtýar tulǵasy. 1886 jyly Buhara qalasynda dúnıege kelgen. Ol áýeli moldadan saýat ashyp, keıin ataqty «Mir Arab» medresesinde bilimin jetildirdi. Bul tusta Ismaıyl Gaspyraly reformasy Buharaǵa da jetken. О́lke oqyǵandary jádıtshildikti meńgerý maqsatynda Baqshasaraı men Ystanbulǵa adamdaryn arnaıy jiberip, bilim júıesindegi tájirıbesin úırendi. Abdýraýf 1909–1913 jyldary Osmanly eli astanasynda oqydy. О́z jurtynda «Tarbııaı atfol» atty jastar uıymyn qurdy. Jas daryn jádıtshildikpen eseıip, jetildi. Fıtrattyń Túrkistan rýhanııaty tarıhyndaǵy mańyzdy eńbegi – 1918 jyly «Chıǵatoı gýrýngı» (Shaǵataı bási) uıymyn qurýy edi. Ol 1919–1923 jyldary Buhara halyq respýblıkasynda túrli basshylyq qyzmet atqardy.1924 jyly Máskeýdegi Shyǵys tilderi ınstıtýtynda sabaq berdi. Ádebıettiń barlyq janrynda jazdy. Sonymen birge túrki ádebıeti tarıhy týraly eleýli zertteý­ler jarııalady. Aǵaıyn ózbek eli úshin Abdýraýf Fıtrat bizdiń Ahmet Baıtursynulyndaı asa qadirli. Osyndaı iri tulǵa saıası qýǵyn-súrgin kezeńinde NKVD tarapynan 1937 jyly ustalyp, 1938 jyly 5 qazanda naqaq atylǵan. Tómende «Egemen Qazaqstan» gazeti oqyrmandaryna 1929 jyly «Qyzyl qalam» jınaǵynda jarııalanǵan Fıtrattyń túrki  rýhanııaty tarıhynda mańyzdy «Shaǵataı ádebıeti» atty maqalasyn usynyp otyrmyz.

Tanym • 07 Sáýir, 2026

Nesıe sot oryndaýshyǵa ótse, ne isteý kerek?

Zańger Raýan Esbergenniń jaýaby:

Tanym • 02 Sáýir, 2026

Kúltegin jazýynyń kilti

Bıylǵy aıtýly oqıǵanyń biri – 1896 jyly Helsınkı qalasynda «Fın-ýgor» qoǵamy redaksııa alqasynyń (Suomalais-ugrilaisen seuran toimituksia) sheshimimen Fınlıandııa ádebı qoǵam baspasynan (Lmprimerie de la societe de literature finnoise) Vılgelm Tomsonnyń «Orhon jazbalary» («Inscriptions de l’Orkhon») atty qundy kitaby jaryq kórýi. Bul týyndyǵa bıyl 130 jyl tolyp otyr.

Tanym • 02 Sáýir, 2026

Torǵaı geoglıfteri

Ulttyq quryltaıda Qazaqstan materıaldyq emes mádenı muralar tizimine óz nysandaryn belsendi túrde engizip jatqan 25 eldiń qatarynda ekenin erekshe atap ótken Memleket basshysy: «Tól tarıhymyzdy zerdeleý, ónerimiz ben mádenıetimizdi órkendetý úshin áli de kóp jumys istelýge tıis. Bul sharalar aldaǵy ýaqytta da jalǵasa beredi. Elimizde tanymdyq ári taǵylymdyq máni zor tarıhı oryndar men qundy jádigerler az emes», dedi.