Aqterek qorymynan tabylǵan jádigerler

Arheologııalyq qaz­ba júrgizý masha­qaty mol sharýa. Al qazba jumysynan keıin zertteý barysy tipten kúrdelene túsedi. Tabylǵan materıaldyń qaı ýaqytqa, kimge tıesili ekenin, nendeı ereksheligi baryn anyqtaý tereń izdenisti qajet etedi. Mundaıda arheologııa, genetıka, trasologııa, palınologııa, tipti ıadrolyq fızıka mamandary jumyla jumys isteıdi. Mazmuny qalyń kórmede ártúrli jaratylystaný ǵylymdarynyń ádisterin arheologııalyq zertteý­ler­ge ıntegrasııalaý, atalǵan úde­ristiń ǵylymı praktıkanyń da­mýyna áseri, adamzat tarı­hyn jan-jaqty túsinýge qoıy­la­tyn qazirgi ǵylymı talaptar tur­ǵysynda biraz maǵlumatqa qanyqtyq.

Kórmege qoıylǵan jádiger­lerdiń biri 2017 jyly Almaty oblysynyń Aqterek aýyly (№7 jerleý orny) mańynda júrgizilgen qazba barysynda tabylǵan adam súıegi. Atalǵan jerleý ornynan ertoqym jáne birqatar baǵaly buıym qosa shyqqan. Ortalyq mýzeı mamandary tabylǵan materıaldardy monolıttik ádispen qazyp alyp, Qyrym Altynbekovtiń zerthanasyna tapsyrypty. О́tken jyly múrdeniń 2 tisin zerttegen Genetıka ınstıtýtynyń mamandary bul adamnyń XIII–XIY ǵasyrda ómir súrgen áıel adam ekenin, saraptamaǵa sáıkes analyq jaǵynan úısin men sirgeli rýlaryna jaqyn ekenin ańǵarǵan. Múrdeniń qasynan ertoqym, aına, syrǵa sekildi dúnıelerdiń tabylýy zamanynda bulardyń jaı adam bolmaǵanyn bildirse kerek.

«Múrdeniń qasynan tabyl­ǵan aınada aıdahar men ba­lyqtyń sýreti bar. Qytaı derek­­terinde abyz, baqsy áıelder osyndaı belgilerdi paıda­­lanǵany aıtylady. Osy jerleý ornynan shyqqan jup altyn syrǵany zerttep, atalǵan buıymdy XII ǵasyrǵa tıesili dep tujyrymdap otyrmyz. Múmkin syrǵa álgi kisige burynǵylardan mura bop qalýy múmkin. Sondaı-aq jerleý ornynan tabylǵan jibek mata men ertoqym da kóp nárseni ańǵartady. Arheologııalyq qazba barysynda tabylǵan zattyq buıymdardy zertteýde Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń ǵalymdary kómek kórsetýde. Bul óz keze­­ginde arheologııalyq zertteý­­lerde jaratylystaný ǵylym­darynyń ádisterin qoldanýdyń mańyzy zor ekenin kórsetedi», deıdi Memlekettik ortalyq mýzeıi Arheologııa bóliminiń jetekshisi Nábıra Tórejanova.

Segiz aqparattyq keshen túrinde usynylǵan ekspozısııa­da budan bólek, Qyzylorda oblysy, Qarmaqshy aýdanyndaǵy Shirik Rabad qalashyǵynan tabylǵan qylysh, Almaty oblysy, Uıǵyr aýdany, Sarytoǵaı eldi mekeninen alynǵan eńbek quraldary, Almaty oblysy, Raıymbek aýdany, Aqterek jáne Qaraeshki qorymdaryndaǵy arheologııalyq nysandardan tabylǵan jádigerler tarıhtan syr tartady.