Keshe elordamyzdaǵy ulttyq akademııalyq kitaphanada qazaq qoǵamy úshin mańyzy zor birneshe kitaptyń tusaýy kesildi.
Atap aıtqanda, Álıhan Bókeıhannyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly «Qazaq jeriniń joqshysy», «Sobıratel kazahskıh zemel», «The Unifier of Kazakh Lands» jáne «Alihan Býkeıhan. Sın Velıkogo stepý» dep atalatyn tórt tilde jaryq kórgen tuńǵysh monografııa, «Ahmet Baıtursynulynyń tiltanymdyq murasy», «Alash qaıratkeri, halyq aqyny Jaqsylyq Tólenuly. О́mir joly, shyǵarmalary», sondaı-aq «Dosaly sultan Bulqaıyruly» atty kitaptar oqyrman qaýymnyń orasan oljasy deýge bolady. Saltanatty sharaǵa Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń ókilderi, Qazaqstan Parlamenti Senaty men Májilisiniń depýtattary, qoǵam qaıratkerleri men ǵalymdar qatysty. Kitaptardyń tusaýyn esimi elge belgili qos birdeı akademık Seıit Qasqabasov pen Ǵarıfolla Esim bastaǵan zııaly qaýym ókilderi kesti.
Bul kitaptar Mádenıet jáne sport mınıstrligi men «Aq jol» demokratııalyq partııasy jetekshileriniń qoldaýymen jaryq kórgen. Atalmysh eńbekterdiń kóbin L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ «Alash» ǵylymı-zertteý ınstıtýty daıyndaǵan.
Árqaısysynyń ózindik ereksheligi bar eńbekterge qysqasha toqtala ketsek, «Alash» partııasynyń jetekshisi Álıhan Bókeıhannyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly tórt tilde jaryq kórgen Sultanhan Aqqulynyń tuńǵysh monografııasynyń aǵylshyn tilindegi nusqasyn ǵalymnyń qyzy Ásem Aqquly daıyndapty. Sondaı-aq monografııanyń bir bólimin Darıa Belkına aǵylshyn tiline aýdarǵan. Al onyń «Alihan Býkeıhan. Sın Velıkogo stepý» degen atpen ýkraın tilinde jaryqqa shyqqan nusqasy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetine arnaıy shaqyrylǵan professor Petro Vasılevıch Tokardiń usynysy ári tikeleı basshylyq etýimen jaryq kórgen. «Biz L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ «Alash» ǵylymı-zertteý ınstıtýty men «Alashorda» qoǵamdyq qory osynshama orasan eńbekterdiń el ıgiligine jaraýyna muryndyq bolǵan Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıulyna, «Aq jol» demokratııalyq partııasynyń tóraǵasy Azat Perýashev myrzaǵa zor alǵys aıtqymyz keledi. Memlekettik tapsyrys boıynsha 5 myń danamen ár óńirdiń kitaphanalaryna jol tartqan jańa kitaptardyń ishi mazmundy, maǵynaly, tarıhqa baı der edik. Sonymen qatar Álıhan atamyz týraly atalmysh monografııa dál qazirgi ýaqytta túrik tiline de aýdarylyp jatyr. Aldaǵy sáýir aıynda onyń tusaýkeseri Ankara qalasynda ótpek», deıdi S.Aqquly.
Al «Ahmet Baıtursynulynyń tiltanymdyq murasy» atty eńbekke keler bolsaq, kitapqa jaýapty redaktor bolǵan, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty Grammatıka bóliminiń meńgerýshisi Orynaı Jubaevanyń bul eńbeginde Ahmet Baıtursynulynyń 1914-1928 jyldar aralyǵynda jaryq kórgen «Til – qural» atty tiltanytqysh kitaptary, «Ádebıet tanytqysh» atty eńbegi jáne ǵalymnyń tilge qatysty maqalalary, jıyn-konferensııalarda sóılegen sózderi, pikirleri, Ortalyq arhıvten tabylǵan qujattar berilgen. Osy ýaqytqa deıin jaryq kórgen Ahmet Baıtursynuly eńbekteriniń jınaǵyn qurastyrýshylar A.Baıtursynulynyń «Til – qural» atty eńbegin bir-bir ǵana nusqadan shyǵarýmen shektelip kelgen bolatyn. Sonyń saldarynan A.Baıtursynulynyń tiltanymdyq murasy jóninde oqyrmandardyń tanymy sol jınaqtyń tóńireginde ǵana qalyp otyrdy. Alaıda ǵalym 1914 jyldardan 1929 jylǵa deıin shyǵarǵan «Til – quraldaryn» jyl saıyn tolyqtyryp, óńdep, jetildirip otyrǵan. Búgin jaryqqa shyqqan jınaqta ǵalymnyń tiltanymdyq murasy alǵash ret toptas- tyrylyp, túpnusqamen salystyryla otyryp berilgen.
Jas zertteýshi Arman Ahmetovtiń «Dosaly sultan Bulqaıyruly» atty eńbegine kelsek, Shyńǵys hannyń urpaqtary tóre-sultandar, jekelegen han-sultandardyń áýleti, tarıhı tulǵalardyń ómirinen syr shertetin, ǵylymı mańyzy zor alǵashqy ǵylymı jumys. Arman Ahmetovtiń bul kitaby Shyńǵys hannyń urpaǵy, Dosaly han áýletiniń tarıhyna arnalǵan. Aldaǵy ýaqytta zertteýshi ǵalym tolymdy «Qazaq sultandary» atty eńbegin, Abylaı han, Baraq sultan, Ábilmámbet sultan syndy tóre áýletteriniń jeke-jeke tarıhy týraly kitaptaryn memleket deńgeıinde jaryqqa shyǵarýdy josparlap otyr. Sol arqyly Arman Ahmetov ulttyq tarıhnamada jańa súrleý salyp, Shyńǵys han áýletiniń tarıhyn tyń, sony faktilermen tolyqtyrmaq.
О́tken jyly Táýelsiz Qazaqstannyń irgetasyn qalaǵan «Alash» avtonomııasynyń qurylǵanyna 100 jyl tolýyna oraı, Alash qaıratkerleri týrasynda san-alýan kitaptar, monografııa, jınaq, ensıklopedııalyq anyqtamalyqtar jaryq kórdi. Alaıda birde-bir kitapta Jaqsylyq Tólenulynyń esimi kezdespeıdi. Onyń negizgi sebebi – tarıhı qujattarda, muraǵat derekterinde qaıratkerdiń aty-jóni «Dj. Tıýlenev» túrinde berilgen. Osyǵan baılanysty S.Toraıǵyrov atyndaǵy Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń professory, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, qaıratkerdiń tikeleı urpaǵy Merhat Súıindikov daıarlaǵan «Alash qaıratkeri, halyq aqyny Jaqsylyq Tólenuly. О́mir joly, shyǵarmalary» atty búgin jaryq kórgen eńbek tarıhymyzdyń osy olqylyqtyń ornyn toltyrmaq.
Mıras ASAN, «Egemen Qazaqstan»