Astanada Oralhan Bókeıdiń aǵylshyn tilinde jaryq kórgen «Kisi kıik» kitabynyń tusaýkeseri ótti. PEN-klýbtyń «Biz – qazaqpyz» jobasy aıasynda osyǵan deıin Muhtar Áýezovtiń áńgimeleri, Muqaǵalı Maqataevtyń tańdamaly óleńderi, Berdibek Soqpaqbaevtyń «Meniń atym Qoja» romany, Oljas Súleımenovtyń «Kod slova» kitaby, Ábish Kekilbaevtyń «Ańyzdyń aqyry» romany jáne Gerold Belger men Smaǵul Elýbaıdyń kitaptary aǵylshyn tiline tárjimalanǵan bolatyn.
«Búgin mádenıetimizde úlken qýanyshty kún. Londonda aýdarylǵan Oralhan Bókeıdiń tańdamaly shyǵarmalary búgin elge keldi. Búgingi ótetin sharada Oralhan Bókeıdiń qalamgerlik bolmysyna keńinen toqtalamyz. Biz tórt jyldyń ishinde onshaqty qazaq qalamgerlerin aýdardyq. Mine, búgin Oralhan Bókeı! Bul – adamnyń tazalyǵyn izdegen jazýshy. Sıvılızasııa kezinde adam qalaı óziniń tazalyǵyn saqtap qalý kerek degendi adamzattyq deńgeıde kótergen. Bizdiń ádebıetimiz baı. Al ony álem tanysyn desek, eń birinshi aǵylshyn tiline aýdarýymyz kerek. Aǵylshyn tilinde kitabyń shyqpasa, álemde joqsyń. О́kinishke qaraı qazir solaı. Buryn keńes dáýiri kezinde orys tiline aýdarylatyn. Qazir birden aǵylshyn tiline aýdarý kerek. Biz kitaptarymyzdy «Amazon» ınternet dúkenine salaıyn dep otyrmyz», dedi Qazaq PEN-klýbynyń tóraǵasy Bıgeldi Ǵabdýllın.
Kitaptyń tusaýkeserine «Kisi kıikti» aǵylshyn tiline aýdarǵan Saımon Hollıngsvort pen ádebı redaktory Saımon Geıgen Londonnan arnaıy keldi. Sondaı-aq jazýshynyń qaryndasy Ǵalııa Bókeı, qalamdas dostary men inileri Qýanyshbaı Qurmanǵalı, Kádirbek Segizbaıuly, Álibek Asqarov jáne Oralhannyń qyzy Aıjan saltanatty sharaǵa qatysty.
«Bir shyǵarmany aýdarmas buryn ony durystap uǵynyp, egjeı-tegjeıli túsinip alý kerek. Iаǵnı, avtordyń únin sezinbeseńiz týyndynyń negizgi maǵynasynan aýytqyp ketýińiz múmkin. Aýdarmashy Oralhan Bókeıdiń kitabyn alty aıdyń ishinde aýdaryp bitirgenin aıtady. Burynnan beri Saımon ekeýimiz orys tilindegi kitaptardy aǵylshyn tiline tárjimalap kelemiz. Halyqaralyq Qazaq PEN klýbymen tanysqannan keıin maǵan Gerold Belgerdiń kitabyn aýdarý týraly usynys tústi. Ol kisi týyndysyn orys tilinde jazǵannan keıin álbette kúrdeli bolǵan joq. Kelesi jobamyz – Áýezovtyń áńgimeleri edi. «Qarash-Qarash» pen «Kókserekten» bastap, Saımon ekeýimiz Muhtar Áýezovtiń birneshe týyndysyn aǵylshyn tiline tárjimaladyq. Sodan keıin baryp, Oralhan Bókeıge kelip otyrmyz. «Aýdarma ekiniń biriniń qolynan kelýi múmkin. Biraq ádebıet – qatyp qalǵan qasań qujattar emes. Ol «tiri» erekshelenedi. Meniń ózim aýdarmany krossvord dep elestetemin. Iаǵnı, týyndydan avtordyń únin, shyǵarmasynyń negizin izdep tapqym keledi. Oralhan Bókeıdiń aıtqysy kelgenin tap basyp taptyq degen senimdemiz. Bir sózben, ózimizdiń jumysymyzdyń nátıjesine kóńilimiz tolady. Biraq, áli de keıbir tustaryn bylaısha jasaý kerek pe edi degen oıdyń keıde týyndap qalyp jatatynyn jasyrmaımyn», deıdi Saımon Hollıngsvort.
Oralhan Bókeıdiń shyǵarmalary aldymen A.Kımniń aýdarýymen orys tilinde basylyp shyqqan. Qazaq PEN-klýbymen kitap bekitilgennen keıin tárjima jumysy bastalǵan.
«Aǵamnyń shyǵarmalary Londonda aýdarylyp, álem oqyrmandaryna jol tartqanyna qýanyshtymyn. Osy ıgi isti qolǵa alǵan PEN-klýbqa, onyń basshysy Bıgeldi Ǵadýllınge alǵysymdy aıtamyn. Aǵam ózi de PEN-klýbtyń múshesi, aýyldyq jerlerdegi talantty jastardy jınaý máselesimen aınalysatyn bólimshesin basqaryp edi. Jumystaryńyz tabysty bolsyn», dep tilegin aıtty Ǵalııa Bókeı.
Qazaq PEN-klýby ádebıetimizdiń klassıkterin aǵylshyn tiline aýdarý jumysyn qarqyndy júrgizetindigin aıtyp otyr. «Sátin salsa Sáken Júnisovtyń shyǵarmalaryn, Qadyr Myrza Áliniń, Mahambettiń óleńderin aýdarǵymyz keledi. Biraq, poezııany aýdarý óte qıyn eken. Sonymen birge, aldaǵy bes jylda Qasym Amanjolov, Muhtar Maǵaýınniń kitaptaryn tárjimalaýdy josparlap otyrmyz», dedi Bıgeldi Ǵabdýllın.
Baǵashar TURSYNBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»