Myna bir fotoǵa qaraǵan saıyn tereń oıǵa batamyn. Tegi, áýejaı bolýy kerek, arǵy jaǵynda alyp ushaqtyń jaıma qanaty kórinedi. Er adam, qazaqshalap aıtqanda aqsaqal qara jerdi qushyrlana súıip jatyr... Qasynda aq jaýlyqty báıbishesi.
Hosh sonymen... Bular kimder? Topyraqty emirene ıiskeýine qaraǵanda, atajurtyna degen arman-ańsary tula boıynda sartap bolyp, saǵynyshqa aınalǵan bireý-daǵy! Demek, atajurtqa oralǵandar-aý!
Rasynda solaı eken.
Endi osy tarıhty jiliktep túsindireıik. Oqıǵa orny – Qyzylorda qalasynyń áýejaıy. Táýelsizdikpen birge shetelden qazaqtar oralyp jatqan tus. Oqıǵamen qaptaldas Aýǵanstandaǵy uzaq jylǵy berekesizdik saldarynan ondaǵy qazaqtar aldy Arabııaǵa, arty Iran, Irakty saǵalap, kóbi Túrkııaǵa bosyp ketken kez. Osy qandastarmyzdyń aýyr jaǵdaıyna qanyqqan Qazaqstan Túrkııadaǵy elshilik arqyly bosqan qazaqtardy sonda jınap, myna jaqtan Eńbek mınıstrligi janynan qurylǵan Kóshi-qon basqarmasynyń orynbasary Pamır Kamalıev pen bas maman Marat Toqsanbaev arnaıy baryp, qandastarymyzdy otandyq ushaqqa otyrǵyzyp, Qyzylordaǵa alyp kelgen-tin. Bul foto sonda túsirilgen eken. Avtory tanymal fotograf – Bolat Omarálıev. Bókeń qazir Qyzylorda qalasynda turady. Osy aǵamyzǵa bizdi jalǵaǵan – astanalyq jýrnalıst Zańǵar Kárimhan inimiz.
Joǵarydaǵy oqıǵanyń basy-qasynda bolǵan qazir Dúnıejúzi qazaqtar qaýymdastyǵynyń qyzmetkeri Marat Esimqululynyń aıtýynsha, Túrkııadan Syr eline 100-ge jýyq qazaqty alyp kelgen eken. Bul 1993 jylǵy qazan aıynyń 3-i kúni bolatyn, deıdi Marat myrza.
Al topyraqty súıip jatqan aqsaqaldyń aty – Saǵyntaı Qarabazar. Qasyndaǵy báıbishesi – Shagúl apaı. Áne bir qolyn umsyna sozyp túregep turǵan jigit – Sháribaı Tobjanov. Shákeńniń de týǵan jeri – Mazarı Sharıf. Ata-anasy qýǵyn-súrgin jyldary Aýǵan asyp ketken. Biraq Syr boıynda qalǵan ákesiniń aǵaıyndary Máskeýge aryzdanyp júrip, 1972 jyly bulardyń otbasyn kóshirip alǵan. Sóıtip Shákeń osynda ósip-ónip, 1986 jyly QazMÝ-dy bitirgen. Mundaǵy jerdi súıip jatqan qarııa Sháribaıdyń týysy. Iаǵnı Shákeń aýǵanstandyq aǵaıyndaryn áýejaıdan kútip alyp tur.
Jer ıiskep jatqan Saǵyntaı atamyz el aýǵanda segiz jastaǵy estııar bala eken. Týys pen týǵan jerden tirideı aıyrylý ońaı ma, oqıǵany kózi kórgen Marat Toqsanbaev aıtady: qarııanyń eli men jerin saǵynǵany sonshalyq, jata qalyp jerdi súıip, solqyldaǵanda qara topyraqtyń da kúretamyry búlkildep, kórgen eldiń kózinen jas shyqty.
Saǵyntaı atamyz tórt jyldyń aldynda dúnıeden ótken eken. Báıbishesi Shagúl apamyz din aman Qaskeleńde turyp jatyr.
Beken QAIRATULY, «Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen: Bolat OMARÁLIEV