Táýelsizdik jemisi

El Táýelsizdiginiń ótken jıyrma jylyndaǵy tyndyrylǵan kóp jumys­tar­dyń biri sybaılas jemqorlyqqa qar­sy kúres boldy. Bárin aıt­pa­ǵanda, sońǵy jyldary Elbasy Nur­­sul­tan Ábishuly Nazarbaevtyń tap­syr­ma­sy boıynsha EYDU tara­py­nan (Ekono­mı­ka­lyq yntymaqtastyq jáne damý uıy­my) berilgen usynys­tar­dyń kóbin júzege asyrýǵa jáne ulttyq zańnamany halyqaralyq stan­darttarǵa sáıkesten­dirýge baǵyttalǵan qarqyndy reformalar júrgizildi. Olardyń qata­ryn­da jem­qorlyqqa qar­sy turý sala­syn­daǵy ulttyq saıasat pen zańnamany jetildirý, oǵan qosa memlekettik qyzmet pen qar­jylyq baqylaýdyń ashyqtyǵyn qamta­masyz etý boıynsha birneshe usy­nys jasal­ǵan. Solardyń denin Qazaq­stan oryndaǵan kórinedi. Bul týraly keshe sarapshylardyń monıtorıng tobynyń basshysy, EYDU keńesshisi Dmytro Kotlıar habardar etti. Sybaılas jemqorlyq kórinisteri álem­niń kez kelgen elinde kezdesedi, deıdi sarapshylar. Biraq onyń deńgeıi ár elde ár túrli ekendigi de belgili. Sebebi memlekettiń ekonomıkalyq qaýip­siz­­di­gine tikeleı qaýip tóndiretin mun­daı keselden qutylý úshin ár el jem­qor­lyq­pen kúresti kúsheıtýde túrli amaldy da qolǵa alyp otyr. Osy oraıda ozyq el­der­diń oń úrdisteri men usy­nystaryna den qoıý kúrmeýi kúrdeli túıinderdiń sátti sheshimin tabýda kómegin tıgizetini anyq. Bul baǵytta sybaılas jemqor­lyq­tyń eń qaýipti kesel ekendigin erte ańǵarǵan memleketimiz TMD elderiniń arasynda birinshi bolyp sybaılas jem­qorlyqqa qarsy zań qabyldady. Sonyń arqasynda bir­qatar is tyndyryldy. Alaıda zańnyń da júz paıyz júzege asýy úshin ozyq elderdiń ozyq amaldary zań tetigine dem berýi kerek. Bul oraıda Ekono­mı­kalyq qylmysqa jáne sybaı­las jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi tóraǵasynyń orynbasary A.Lýkınniń aıtýyna qaraǵanda, bizdiń elimiz sonaý 2004 jyly Ekonomıkalyq ynty­maq­tas­tyq jáne damý uıymynyń Shyǵys Eýropa jáne Ortalyq Azııa memleketterine arnalǵan sybaılas jemqor­lyq­qa kúres jónindegi Ystambul jospa­ry­nyń múshe­li­gine engen. Onyń shtab-páteri Parıj qalasynda ornalasqan. Osy jospar aıa­syn­da 2005 jyly Qa­zaq­stanǵa sybaılas jemqor­lyqqa qar­sy turý salasyndaǵy ulttyq saıasat pen zańnamany jetildirý, oǵan qosa mem­lekettik qyzmet pen qar­jylyq ba­qylaýdyń ashyqtyǵyn qamta­masyz etý úshin 34 usynys-keńes berilgen. 2007 jyly ótkizilgen monıtorıng­tiń 1-ke­ze­giniń nátıjesinde sarapshylar sy­baı­las jemqorlyqqa qarsy mekemelerdi qurý jáne kúsheıtý, oǵan qosa memlekettik qyzmet pen qarjylyq baqylaýdyń ashyqtyǵyn qamta­ma­syz etý boıynsha Qazaqstannyń qabyl­daǵan sharalaryna oń baǵa berdi. Aǵymdaǵy jyl barysynda halyq­ara­­lyq sarapshylarmen agenttiktiń jáne memlekettik organdardyń qol­daýy­men sybaılas jemqorlyqqa qar­sy turý sa­lasyndaǵy Qazaqstan zańna­ma­sy­nyń halyqaralyq standart­tar­ǵa sáıkesti­ligine júrgizilgen monı­torınginiń 2-kezegi ótkizildi. Atalǵan jumystyń nátı­jesinde 2011 jylǵy 29 qyrkúıekte Parıj qalasynda Qa­zaq­stan boıynsha esep qabyldandy. Munda 2008 jyly Qazaq­stan BUU Sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy konven­sııasyn ratıfı­ka­sııalady, sybaılas jemqorlyq qyl­mys­tar úshin qyl­mys­tyq jaýapkershilik kúsheıtildi jáne tolyqtyryldy, «Zań­syz jolmen ta­byl­ǵan tabystardy zań­dastyrýǵa jáne lańkestikti qarjylan­dy­rýǵa qarsy turý týraly» zań qabyl­dandy jáne qarjy­lyq barlaýdyń ult­tyq bólimshesiniń qyzmetterin atqa­ra­tyn Qarjylyq mınıstrliktiń Qarjy­lyq monıtorıng komıteti quryldy, 2011-2015 jyldar­ǵa arnalǵan Sybaılas jemqorlyqqa qarsy turý boıynsha calalyq baǵdar­lamasy bekitildi jáne júzege asyrylǵany qýattaldy. Endi aldaǵy ýaqytta sybaılas jemqorlyqqa qarsy zańnamany odan ári jetildirý maqsatynda 3 salada: sy­baılas jemqorlyqqa qarsy saıasat, sy­baılas jemqorlyqqa qylmystyq jaýapkershilik jáne sybaılas jemqor­lyq­tyń aldyn alý boıynsha 17 jańa usynys jasaldy. Qazirgi tańda agenttik Prezıdent Ákimshiligi, Úkimet jáne múddeli memlekettik organdarmen birlese otyryp, azamattyq qoǵam sýbektilerin tartýmen atalǵan usynystardy júzege asyrý boıynsha jumys bastalǵanyn aıtty. Aleksandr TASBOLATOV.