Kitap qolyńyzǵa tıdi, ańsar aýdarǵan bul Sheıh Ahmet Qudaıdad Tarazıdyń 1436-1437 jyldary jazyp, mura etip qaldyrǵan «Kórkem sóz óneri» – ádebıettaný, ádebıet teorııasy salasyndaǵy túrki tilindegi tuńǵysh týyndy. Eńbekte avtor poezııanyń kórkemdik zańdylyqtaryn, jeke sózdiń óleń qurylysyndaǵy rólin anyqtaıdy.
Traktatta óleńniń túrleri, ýázinderi, árbir sózdiń termındik máni, árbir áriptiń sóz quraýdaǵy mindeti pysyqtalady.
«Kórkem sóz óneri» kitabynyń tolyq aýdarmasy alǵash ret kazaq tilinde óz oqyrmanyna jetip otyr. Sheıh Ahmet Tarazıdiń atalmysh rısalasy túrki halyqtary tilindegi óleń teorııasy týraly jazylǵan alǵashqy zertteýshilik-taldamalyq eńbek bolyp sanalady. Bul kitapta traktattyń mazmuny kórkem sóz – óleń júıesi týraly, uıqas, jalpy óleń óneri, ári ǵarýz (arýz) ýázinderine arnalǵan mysaldarymen ǵylymı taldanyp, anyqtamalary berilgen. Bul eńbekte avtor parsy- tájik klassıkterimen qatar ózimen zamandas túrkitildes shaıyrlardyń da shyǵarmalarynan úzindiler, óleń joldaryn keltirgen. Munyń ózi túrki ǵylym, ádebıet tarıhynyń tereńirek tamyr jaıǵanyn aıǵaqtaıdy. Ǵalymnyń eńbegi kezinde túrki (shaǵataı) tilinde jazylǵan. HÚ ǵasyrdyń birinshi jartysynda Maýerannahrda ádebı ómir qaınap jatqan kezde túrki tili men parsy tili qatar jappaı óris aldy. Sheıh Ahmet Tarazıdan biraz keıin qazaq ǵalymy, uly tarıhshy Muhammed Haıdar Dýlatı (1499-1551) – óziniń áıgili tarıhı eńbegi – «Tarıh-ı Rashıdı» kitabyn parsy tilinde, al «Jahannama» dastanyn sol ýaqytta túrki halyqtaryna tán ortaq shaǵataı tilinde jazdy. Munyń ózi eki tildiń, ıaǵnı túrki men parsy tilderi Maýerannahr men Horasan aımaǵynda aralas-quralas bolǵanyn baıqatady.
Sheıh Ahmet Tarazıdiń «Fonýn ál-bálaǵe» eńbegi bes taraýdan turady. Bul – parsy men túrki ádebıetiniń teo- rııasyn eki tildegi kóptegen joldaryn mysalǵa keltire otyryp, egjeı-tegjeıli aıqyndaýǵa maqsat etken asa qundy zertteý jumysy, taldaýlarymen qatar shyǵys ádebıetinen mol maǵlumat beretin de teńdessiz týyndy.
Saparbaı PARMANQUL, «Egemen Qazaqstan»
ALMATY