Jumys ýaqyt talabyna saı bolýy tıis

Oǵan Qostanaı oblysyndaǵy bas­taýysh kásipodaq uıymdarynyń 260 bas­shysy men ókilderi, Parlament depýtattary, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi men «Atameken» ulttyq kásipkerler pa­l­a­tasynyń mamandary qatysty. Alqaly jıynda Kásipodaqtar fe­derasııasynyń tóraǵasy Baqytjan Áb­diraıym jumysshylardyń áleý­mettik múddesin qorǵaıtyn uıym jumysyn búgingi ýaqyt talaby turǵysynan uıymdastyrý kerek­tigin tilge tıek etti. Elimizde qoǵam­dyq, ekonomıkalyq qatynastar óz­ger­gen jyldary kásipodaqtar uıym­darynyń jumysy da álsiredi. Eń­bek naryǵyndaǵy ózgerister bul uıym­­nyń burynǵydaı dańqyn, bedelin kemitkeni ras. Dúnıe júzinde kásipodaq qozǵalysynyń kemýine túrli sebepter bar. Jumysshylardyń bir jerde tu­raq­tap istemeýi, jumys berýshige qa­shyqtan (dıstansııalyq) jaldanýy ne­mese jumysshynyń derbes júrip ta­bys tabýy sekildi búgingi ýaqyttyń kóri­nisteri úshin kásipodaq uıymy, qoz­ǵalysy mańyzdy bolmaı qaldy. Alaıda álemdik deńgeıdegi kásipodaq qozǵalysynda mundaı ózgerister oryn alǵanymen, jumysshylardyń áleý­mettik jaǵdaıy báribir mańyzdy bolyp qala berdi.

Ýaqyt kásipodaq uıymy jumys iste­gen kompanııalardyń qarjylyq tabysy da artatynyn kórsetip otyr. Kásiporyndarda úshjaqty kelisim ja­salsa, áleýmettik máseleler durys qoıylsa, olardyń ınvestısııalyq tartymdylyǵy da artady eken. Al­paýyt kompanııalardyń ózi qar­jy­syn salatyn jerde ujymdyq keli­sim­sharttyń, kásipodaq uıymynyń bar-joǵyn baǵamdaıdy. Álemdegi mo­ıyny ozyq damyǵan elderde kom­panııalardaǵy jumysshylardyń eń­bek jáne áleýmettik ómiriniń sapasyn kásipodaq uıymy men ujymdyq keli­simshart bar-joǵyna qarap baǵalaıdy. Al ondaı ujymdyq kelisimshart eńbek kúniniń uzaqtyǵyn, eńbek demalysyn, qaýip­siz eńbek jaǵdaıyn odan ári da­my­týdy, genderlik tepe-teńdikti saq­taý sııaqty kóptegen máselelerdi qamtıdy. Federasııa tóraǵasy Ba­qyt­jan Ábdiraıym kásipodaq qoz­ǵalysynda damyǵan elderdegi táji­rıbelerden úırený kerektigin de es­kertti.

– Bastaýysh uıymdar óz jumysyn jan­dandyrýy jáne dástúrli qyz­metiniń aıasyn keńeıtýi tıis. Búginde kásipodaqtar álemniń damyǵan 30 elinde qabyldanǵan «О́mir súrý sapasy» atty kórsetkishti kásipodaqtarǵa engizýi qajet, – dedi Baqytjan Jaryl­ǵasynuly.

Forýmǵa qatysqan oblys ákimi Arhı­med Muhambetov Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bes áleýmettik bastamasynan týyndaıtyn máse­le­lerdi kásipodaq uıymdary basshy­lyqqa alýy qajettigin aıtty.

– Bastaýysh kásipodaq uıymdary ujym­dardaǵy áleýmettik máselelerdi kótere otyryp, olardyń zań aıasynda she­shilýine, áleýmettik turaqtylyqty saqtaýǵa atsalysady. Sonymen qa­tar memleket tarapynan jasalyp jatqan sharalardy, Elbasynyń bes áleýmettik bastamasyn eńbek ujymdarynda keńinen túsindirýimiz kerek, – dedi Arhımed Begejanuly. – Ob­lysta 21 úsh jaqty komıssııa ju­mys isteıdi. О́tken jyly bir myńnan astam jumysshynyń 120 mıllıon teń­ge aılyq jalaqylary óndirip berildi. Osyndaı eńbek daýlarynda úshjaqty kelisimsharttyń bereri de, qoǵamdyq mańyzy da joǵary.

Kásipodaq qozǵalysynyń lıderi Ba­qytjan Ábdiraıym aıtqandaı, kásipodaq uıymy jáne ujymdyq ke­lisimshart saqtalǵan jerde sybaılas jemqorlyqqa, kóleńkeli eko­nomıkanyń «syzbalaryna» jol berilmeıdi. Bir ókinishtisi, elimizdegi jumys berýshilerdiń kópshiligi ujymdyq kelisimshart arqyly árip­testiktiń naqty júıesin qurýǵa asyq­paıdy. Onyń mysaly Qostanaı oblysynda da bar. Búginde ujymdyq kelisimsharttyń qamtýy 56,5 paıyzdy quraıdy. Al ujymdyq kelisimshart ne­gizinen kásipodaq uıymy bar kásip­oryndarda jasalady. Sonymen qa­tar forýmda bastaýysh kásipodaq uıymdarynyń belsendiligin arttyrý, sol arqyly eńbek qaýipsizdigi men eńbekti qorǵaý, ujymdyq sharttardyń sa­nyn arttyrý, kásipodaq qataryna jas­tardy tartý qajettigi de sóz boldy.

Forýmda sóz sóılegen Májilis depý­taty Irına Aronova Úkimette eń­bek zańnamalaryna tolyqtyrýlar men ózgertýler engizý týraly zań jo­basy daıyndalyp jatqanynan habardar etip, kásipodaqtar jetek­shileri men belsendilerin osy zań jobasy jarııalanǵannan keıin óz usy­nystaryn jiberýge shaqyrdy. Sonymen qatar forýmda Sokolov-Sarybaı ken óndirý birlestigindegi kásipodaq uıymynyń tóraıymy Tatıana Sherstobıtova men basqa da bastaýysh kásipodaq uıymdarynyń jetekshileri sóz aldy.

Forým aıasynda Qazaqstan Kásip­odaqtar federasııasy men Qos­tanaı oblysy ákimdigi arasynda Eńbek qaýipsizdigi men eńbekti qor­ǵaý já­ne óńirde áleýmettik-eńbek daý­la­rynyń aldyn alý máseleleri boıyn­sha memorandýmǵa Kásipodaqtar fede­rasııasynyń tóraǵasy Baqytjan Ábdiraıym men Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetov qol qoıdy.

Názıra JÁRIMBET, «Egemen Qazaqstan»

QOSTANAI