Munaıly aımaqta bıznes klımatty jaqsartý baǵytynda qolǵa alynǵan sharalardyń qatary kóp. Sońǵy bes jylda kásipkerlikti qoldaýǵa oblystyq bıýdjetten 1 mlrd teńgeden astam qarjy qaraldy.
Ásirese aýyl kásipkerlerine qoldaý kórsetý jumystaryna aıryqsha mán berilýde. Oblystyq kásipkerler forýmynda aımaq basshysy Nurlan Noǵaev bılik pen bıznes arasyndaǵy baılanys jaıyn baıandap, osyndaı málimetterdi aıtty. «Memleket basshysy kásipkerlikti damytýǵa, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa árdaıym kóńil bólip keledi. Mundaı kezdesýler saladaǵy problemalardy aıqyndap, kedergilerdi joıýǵa múmkindik beredi. Atyraý oblysy negizinen munaıly óńir bolǵanymen, sońǵy jyldary ekonomıkany ártaraptandyrý, aýyl sharýashylyǵy keshenin damytý, ónim óńdeý boıynsha atqarylǵan jumystar jaqsy nátıje bere bastady», dedi oblys ákimi.
Memlekettik baǵdarlamalar aıasynda óz isin bastaǵan aýyl turǵyndarynyń da sany artty. Alaıda ekinshi deńgeıli bankter men aýyl kásipkerleriniń seriktestiginde áli de kúrmeýli jaıttar kezdesedi. Sonyń ishinde nesıe alǵan kezde aýyl halqynda kepildik múliktiń joqtyǵy nemese talapqa saı emestigi jıi problema týǵyzady. Osyny eskergen jergilikti atqarýshy bılik aýyl bıznesin shaǵyn nesıeleý baǵdarlamasyn engizdi. «Bıznes Aımaq» dep atalǵan bul baǵdarlama boıynsha 2017 jyly oblystyq bıýdjetten 350 mln teńge bólinip, 67 joba júzege asty, 123 jumys orny quryldy. «Altyn keme» baǵdarlamasy 13 jobanyń júzege asyp, 25 jumys ornynyń ashylýyna múmkindik berdi. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha 1 543,5 mln teńge bólindi. Oǵan 312 joba qarjylandyrylyp, 1210 adam qyzmetpen qamtylǵan.
Bıznes ıeleriniń basty problemalaryAtyraý oblysy ákimdigi, Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Atyraý oblysy boıynsha departamenti, oblystyq kásipkerler palatasy birlesip uıymdastyrǵan forýmǵa Qazaqstan kásipkerleriniń quqyǵyn qorǵaý boıynsha ókil Bolat Palymbetov qatysty.
Sońǵy eki jylda kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jóninde 12 420 ótinish tústi, sonyń ishinde Atyraý oblysy boıynsha 378 ótinish keldi. Osy problemalardyń 90 paıyzy óńirlik sıpatta ekenin atap ótken jón. Jer alý, qurylys sekildi jergilikti deńgeıde sheshilýi tıis máseleler, dedi bıznes-ombýdsmen. Kommersııalyq maqsatta jer telimin alý bıznes ıeleri úshin basty máseleniń biri. Jer kodeksi boıynsha jergilikti atqarýshy organdar ınternet saıttarda bas jospardyń syzbasyn, eldi mekenderdiń naqty jobalanýy men ınjenerlik kommýnıkasııalardy kórsetýge mindetti. 2017 jyly ınternet saıttarda bas josparlar men jobalaý-smetalyq qujattardyń 70%-y jarııalanǵan. Atyraý oblysynda 16 qujattyń 8-i ǵana ınternetke shyqqanyn aıtqan Bolat Palymbetov jarııalanymdar kásipkerlerge túsinikti, qoljetimdi bolýy tıis ekenin eskertti. Osy máseleni sheshý jolynda jasalyp jatqan jumystarǵa toqtalǵan oblys ákimi Nurlan Noǵaev «Endi barlyq másele elektrondy geoportal arqyly sheshiledi, jer telimderine qatysty sharalar da ashyq bolady», dedi.
Bıznestegi taǵy bir ózekti problema kásipkerlikti sýbsıdııalaý. «Birqatar óńirlerde kásipkerler balabaqshalar men aýyl sharýashylyǵyn sýbsıdııalaý máselesin kóterdi. Biz memleket-jekemenshik áriptestigi týraly aıtyp otyrmyz, onda ár tarap qarym-qatynastardy damytýǵa múddeli. О́kinishke qaraı, kelisimsharttar men atqarylǵan jumys týraly aktilerge qol qoıýǵa kelgende kásipkerlerdiń talabyn oryndaýdan kóbinese negizsiz jáne keıde tipti oıdan shyǵarylǵan sebepterge baılanysty bas tartý jıi kezdesip jatady. Keıbir sýbsıdııalardy berý týraly sheshim qabyldaıtyn laýazymdy tulǵa olardy óz qaltasynan shyǵaratyndaı áser qaldyrady. Sýbsıdııalardy bólý jónindegi komıssııa quramyna bıznes-qoǵamdastyq ókilderin qosý qajet dep esepteımin», dedi Bolat Palymbetov.
Memleket qoldaýy kásipkerliktiń kókjıegin keńeıtediAtyraý aımaǵynda jumys istep turǵan shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 43 myńǵa jetti. Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń Atyraý oblysy boıynsha departamenti basshysynyń orynbasary M.Karıev departamentpen ótken jyly kásipkerlik sýbektilerin qorǵaýmen baılanysty jumys sapasy 75 paıyzǵa artyp, 53 kásipkerdiń quqyǵy qorǵalǵanyn aıtty. – 2016-2017 jyldary kásipkerlerdiń qyzmetine zańsyz aralasý, quqyqtaryn buzýmen baılanysty qozǵalǵan qylmystyq ister boıynsha sot úkimderi shyǵarylyp, kináli tulǵalar qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy.
Departament Atyraý oblystyq kásipkerler palatasymen birlese otyryp, 6 memlekettik organ men mekemeniń qyzmetine syrtqy taldaý jumystaryn júrgizip, birqatar kemshilikter anyqtady, – deıdi M.Karıev. – Onyń ishinde kásipkerlerdiń quqyqtaryn shekteıtin áreketter men normatıvtik quqyqtyq aktiler de bar.
Agenttiktiń bastamasymen elimizdiń barlyq óńirinde, sonyń ishinde Atyraýda da «Qoǵamdyq baqylaý kartasy» jobasy iske asty. Qoǵamdaǵy áleýmettik máselelerdi ǵana emes, bıznestiń ashyq, ákimshilik kedergilersiz damýyna múmkindik beretin qolaıly baılanys retinde bul jobanyń mańyzy joǵary.
Oblystyq kásipkerler palatasynyń basshysy Abdolla Ydyrysov ótken jyly kásipkerler palatasyna óńir kásipkerlerinen 179 aryz túskenin, olardyń 98-i kásipkerlerdiń múddesine saı sheshimin tapqanyn aıtty. Byltyr respýblıkalyq deńgeıdegi 5 ákimshilik kedergi jáne jergilikti deńgeıdegi 9 tosqaýyl anyqtalǵan. «Tórteýi oń sheshimin taýyp, úsheýi «Atameken» UKP-nyń problemalar týraly tizilimine engizildi, bir másele Qazaqstan Respýblıkasynyń Ákimshilik kodeksine ózgerister engizý arqyly sheshildi», – dedi A.Ydyrysov.
Memlekettik organdardaǵy keıbir qyzmetterdi avtomattandyrý – sybaılas jemqorlyq táýekelderin boldyrmaýdyń senimdi joly. Osyǵan oraı kásipkerler palatasynyń basshysy memlekettik ekologııalyq saraptamanyń qorytyndysyn shyǵarý, aýylsharýashylyq daqyldaryn bir túrden ekinshisine aýystyrý úshin ruqsat berý, arnaıy sýdy paıdalanýǵa ruqsat berý, jerdiń maqsatty belgilerin ózgertý, veterınarlyq sertıfıkat berý sekildi qyzmetterdi avtomattandyrý qajet ekenin basa aıtty.
Bıznes júrgizýdi jeńildetý maqsatynda memleket tarapynan kórsetiletin qoldaý az emes. Atap aıtqanda, jappaı tekserýler aldyn ala baqylaýǵa aýystyryldy, memlekettik organdardyń basqarý fýnksııalary 30%-ǵa qysqardy, kásipkerlerge qoıylatyn talaptar 56%-ǵa azaıdy, tekserý merzimi de 50%-ǵa qysqartyldy. Munyń bári bıznestiń berekesin arttyrýǵa baǵyttalǵan qadamdar ekeni anyq.
Baqytgúl BABASh, «Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ