• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
О́ner 11 Sáýir, 2018

Túrmede týǵan ánder

1024 ret
kórsetildi

Budan 10 jyl buryn, ıaǵnı Shákárim Qudaıberdıevtiń týǵanyna 150 jyl tolýyna oraı Almaty qalasyna ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizý maqsatymen issaparǵa barǵan edik. Sonyń arqasynda Almaty oblysy Talǵar aýdanynda turatyn Shákárimniń nemeresi Mereke Zııatulymen kezdesip, eshqaıda jarııalanbaǵan Zııat Shákárimulynyń myna bir fotosyn alyp qaıttyq.

Mereke aǵamen sóılese otyryp, sonshalyqty qara­­paıymdylyǵyn ári tek­tiligin ańǵardym. Tipti ata­sy Shákárimniń dastandaryn, óleńderin jatqa biletindigi, ánderin dombyrada oınaı otyryp aıtatyny, jasy jetpisten assa da este saq­taý qabiletiniń óte jaqsy ekendigi meni tańǵaldyrdy. «Aı­nymaıtyn aq júrekpen, Taza aqyldy adamnyń, Tap­­pasy joq bul ómirde, Osynymdy uq, balam!» dep Shákárim babasy jyrlap ketkendeı, adaldyqty ómirinde pir tutqany kórinip-aq turdy. 

Osy kezdesýde Mereke ákesi Zııattan qalǵan eki ándi aı­typ berdi. Ánniń tarıhyna toqtalsaq, Zııat atamyz 1931 jyly Qytaı asyp ketip, sol jaqta ómir súrgeni belgili. Onda da tynyshtyq bolmaı túrmege jabylǵan. Sodan oralmaǵan. 1939 jyly Zııat jatqan qytaı túrmesinen bosap shyqqan bir adam onyń túrmede jazǵan eki óleńin ózimen birge ala shyǵyp, Sháriphan tóreniń adıýtanty bolǵan Aıtjan Jazyqbaevqa ákelip beripti. Bul óleńdi keıin uzaq jyl Almatydaǵy Yqylas Dúkenuly atyndaǵy ulttyq mýzykalyq aspaptar murajaıynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri bolǵan óner zertteýshisi Abylaı Túgelbaev joǵarydaǵy A.Jazyqbaevtan sózin alyp, ánin úırenedi. Sodan 1990 jyldary Abylaı Jumahanuly arnaıy saparmen Semeıge kelip, Zııattyń joǵarydaǵy eki ánin sol kezdegi oblystyq radıo stýdııasynda jazdyrǵan eken. Buryn-sońdy jaryq kór­megen osy eki ánniń sózin nazar­laryńyzǵa usynyp otyrmyz.

Uly edim Shákárimniń  Zııat degen

Uly edim Shákárimniń Zııat degen, Án aıtqan bala jastan qııaqpenen* Ákeniń tárbıesi sińip boıǵa, Qııanat janǵa jasaý uıat degem.

Qaıyrmasy: Osyny ustap ótemin, Shyńǵystaý edi mekenim. Zulymnyń túsip toryna, Tas túrme boldy tósegim.

Dinsizder, adamdardy arandatty, Qylyshyn, qol shoqparyn jalańdatty.­ Aldamshy saıasattan tordy toqyp, Zyndanǵa zııalyny tamam japty.

Jatyrmyz Úrimjiniń túrmesinde, О́ńkeı qý eki elden birlesýde. Aqyldy azamattar tutqyn bolyp, Azapty, aıanyshty kún keshýde. *qııaq - skrıpka

  Qoshtasý Qosh bolǵyn atameken, qaıran Shyńǵys, Tústi aýyr el basyna kóp muńdy is. Josyldyq Sháýeshekke atty-jaıaý, Kózime jas tolǵany meniń tuńǵysh.   Qaıyrmasy: Kórdik zulym jábirin, Ketti sodan sabyrym. Qushaqtadym, qoshtasyp, Babalardyń qabirin.

Naıman el quda, týys, baýyrymyz, Irgeles qonatuǵyn aýylymyz. Túnerip, tún jamylyp, úrke kóshtik, Bolǵan soń ádiletsiz dáýirimiz.

Zańyna tirshiliktiń baǵynarmyn. Sumpaıy sýaıttyqqa tabynar kim? Júrsem de shalqyp basyp jer betinde, Týǵan jer, seni tynbaı saǵynarmyn!

Lázzat ÁLJAN,  Semeı qalasynyń oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi dırektorynyń mindetin atqarýshy

Sońǵy jańalyqtar