2014 jyly Brazılııada ótken álem chempıonatynda fýtbol stadıondary jaıly kóptegen aqparattarǵa qanyqtym. Fýtbol tarıhy óte baı keletin Brazılııada stadıondardyń da keıbir bólimderi murajaıǵa aınalyp ketken. Ondaǵy ár stadıonnyń óziniń ereksheligi, mol dástúri bar. Mysaly, «Marakana» stadıonyn saldyrýǵa yqpal etken, Brazılııa fýtbolynyń ákesi sanalatyn Marıo Fılony bilmeıtin brazılııalyq joq. Negizgi mamandyǵy jýrnalıst Marıo Fılo – el fýtbolynyń damýyna úles qosqan qaıratker. «Marakana» stadıonyna esimi berilip, basty kireberiske sol kisiniń eskertkishi qoıylǵan. Mine, fýtbol jaıly ádemi tarıh osylaı bastalady.
Sál erterek, 2013 jyly Italııanyń Mılan qalasyndaǵy «San-Sıro» stadıonynda bolǵan edim. Bul stadıonnyń da ekinshi ataýy – «Djýzeppe Measa». Djýzeppe Measa Benıto Mýssolını kezeńinde Italııa ulttyq quramasynyń shabýylshysy bolǵan. Fınaldyq oıynda gol soǵyp, Italııanyń álem chempıony atanýyna zor úles qosqan. Álemdegi ataqty stadıondardyń birine Measanyń esimi berilýi de zańdy qubylys. Bir jaǵynan keıingi urpaqqa ıtalııalyqtardyń da «katenachcho» atty oıyn máneri bolǵanyn barshaǵa málim etedi. Kezinde dúrkiregen quramasy, álemniń kez kelgen komandasyna gol soǵa alatyn shabýylshysy bolǵanyn aıǵaqtaıdy.
2017 jyly Madrıdtegi «Santıago Bernabeý» stadıonyna jolymyz tústi. Bul keshen ataqty «Real» komandasyna tıesili. Santıago Bernabeýdiń ózi Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan, keıinnen «Realdyń» prezıdenti bolyp, klýbty dańqty ujymǵa aınaldyrǵan. Klýbtyń abyroıyn asqaqtatqan Bernabeýdiń esimi osylaısha stadıonǵa berildi. Bul «Realdyń» ótken ǵasyrdyń bel ortasynda eshkimge des bermeı, Eýropanyń nómiri birinshi klýby bolǵanynan syr shertedi.
Jalpy, ataqty fýtbolshynyń esimin irgeli ǵımarattarǵa berý tańǵalatyn da dúnıe emes. Soltústik Irlandııa eli Belfasttyń halyqaralyq áýejaıyn ańyzǵa aınalǵan fýtbolshysy Djord Best atymen ulyqtady. Al ótken jyly Portýgalııanyń Madeıra qalasynyń áýejaıy «Krıshtıaný Ronaldý atyndaǵy halyqaralyq áýejaı» degen ataýǵa ıe boldy.
Odan keıin Eýropada, jalpy álemde stadıon qurylysyna ketken qarjyny tolyqtaı aqtap alatyn taǵy bir úrdis paıda boldy. Londonnyń «Arsenal» komandasynyń sý jańa stadıonnyń ataýyn «Emıreıts» kompanııasy satyp aldy. Bul – Birikken Arab Ámirlikteriniń brendtik jarnamasy. Odan keıin «Manchester Sıtı» komandasynyń stadıonyna da «Ettıhad» esimi berildi. Ony «Ettıhad eırýeıs» áýe tasymaly kompanııasy qomaqty qarjy quıyp, menshiktedi.
Al bizde she? Qazaqstandaǵy stadıondardyń ataýlarynyń túgelge derligi – «Ortalyq». Burynǵy Keńes kezinde «Sentralnyı» atalǵan stadıondardyń barlyǵy osy ataýmen keledi. Iаǵnı tek qazaqshalanǵany bolmasa, esh ózgerissiz qala bergen. Tek táýelsizdik alǵaly beri halyqaralyq standarttarǵa saı salynǵan jalǵyz stadıonymyz «Astana Arena» dep atalady. Bir qýantarlyǵy, Aqtóbedegi 1975 jyly ashylǵan «Ortalyq» stadıon keıinnen «Qobylandy batyr» ataýyn aldy. Al Shymkenttegi, Almatydaǵy, Astanadaǵy stadıondardyń barlyǵynyń ataýy – «Qajymuqan Muńaıtpasov». Árıne, Qajymuqan qazaq tarıhyndaǵy dańqty balýan, oǵan eshkim shúbá keltirmeıdi. Biraq qazaq sportyna ólsheýsiz eńbek sińirgen basqa da sańlaqtarymyz bar emes pe?
12 mamyr kúni Tımýr Segizbaevtyń dúnıege kelgen kúni atalyp ótti. Dańqty fýtbolshynyń týǵan kúnine oraı elimizdiń ár qıyrynda eske alýǵa arnalǵan sharalar uıymdastyryldy. Ardagerler arasynda týrnır de boldy. Kezinde qazaqtar dop tebe almaıdy degen qaǵıdanyń byt-shytyn shyǵaryp, Máskeýdiń «Spartagyna» «Lýjnıkıde» eki gol soqqan Tımýr Sanjaruly qandaı qurmetke de laıyqty! Búkil ǵumyryn «Qaıratqa» arnap, qazaq fýtbolyna ólsheýsiz úles qosqan Segizbaevty bilmeıtin qazaq joq. Bizdiń elden bólek bul kisini kúlli Keńes Odaǵy tanydy, «Tımýr ı ego komanda» degen maqalalardyń jarııalanǵany da sol tus. Tımýr Sanjaruly sonymen qatar Iemen ulttyq quramasynyń bapkeri bolyp 3 jyl qyzmet etti. Sol eldiń fýtbolynyń da damýyna úles qosty. Endi Almatynyń Ortalyq stadıonyna Tımýr Segizbaev esimi berilse, keremet emes pe! Olımpıadalarda júlde alǵan sańlaqtarymyz daralanyp jatqanda, barlyq jeńisterdiń bastaýynda turǵan Tımýr Segizbaev syndy dańqty fýtbolshymyzdyń atyn asqaqtatqanymyz elimizde fýtboldyń damýyna da serpin beretini sózsiz.
Ermuhamed Máýlen, «Egemen Qazaqstan»