Jýyrda «QazAgro» Ulttyq basqarýshy holdıngi quramyndaǵy «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń» baspasóz qyzmeti ótkizgen týr baǵdarlamasyna oraı Aqsý qalasyndaǵy Aınakól aýylyna sapar shektik. Bul qor mamandandyrylǵan qarjy-nesıelik uıym bolyp tabylady. Maqsaty – aýyl sharýashylyǵynyń basymdy salalarynda shaǵyn bıznesti damytý. Bıyl bul kompanııa «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy» aıasynda aýyl halqy men aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerge shaǵyn nesıe berýdi bastaǵan-dy.
Memleket basshysynyń bes áleýmettik bastamasyna sáıkes, bıyl shaǵyn nesıeleýdiń kólemi 20 mlrd teńgege ulǵaıdy. Kásipkerlerge osy jyly 62 mlrd teńge beriledi.
Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý» baǵdarlamasynyń sheńberinde aýylǵa shaǵyn nesıe beretin ýákiletti uıym bolyp tabylady. Nesıeler óz bıznesin ashýǵa nemese keńeıtýge beriledi. Jobanyń maqsatty baǵyttalýyna baılanysty qaryzdyń merzimi, somasy, jeńildetilgen merzimi ózgerip turady. Mal sharýashylyǵyna arnalǵan jobalardyń talaptary bar. Máselen, qaryz alýshynyń satyp alynatyn jáne qoldaǵy óz malyn ustaýǵa qajetti ınfraqurylymy bolǵany jón.
Lebıaji aýdanynda ornalasqan «Juldyz» sharýa qojalyǵynyń basshysy Qýanyshbek Túsipov mal sharýashylyǵymen aınalysady. Búginde sharýashylyǵynda 60-tan astam iri qara mal ósirip otyr. Memlekettiń jeńildetilgen nesıeleri týraly qor mamandarynyń aýdan turǵyndarymen ótkizgen kezdesýinde estigen ol tabynyn ósirýge bel baılap, nesıe alýǵa bekinipti. Sóıtip «Bıznes Bastaý» kýrstarynan ótip, tıisti qujattardy jınap, qordyń qarjylandyrý týraly sheshimine ıe bolady. Nesıe alý týraly kelisimshartqa qol qoıǵan kásipkerdiń shotyna búginde nesıelik qarjy aýdarylyp ta qoıypty.
– Eki aıǵa jeter-jetpes ýaqytta nesıege qol jetkizdim. Endi 4 mıllıon teńgege 16 mal basyn satyp alamyn. Sharttary óte tıimdi: merzimi uzaq, al paıyzy tómen. Bir jyl – jeńildetilgen merzim. Bul ýaqyttyń ishinde satyp alynǵan maldy ósirip, satyp, biraz paıda tabýǵa bolady. Kepilge úıimdi qoıdym. Jaqyn bolashaqta taǵy bir nesıe alyp, et baǵytyndaǵy sheteldik asyl tuqymdy mal basyn satyp alsam degen josparym bar, – deıdi Qýanyshbek.
Qor mamandarynyń aıtýlaryna qaraǵanda, bıyl «Nátıjeli jumyspen qamtý baǵdarlamasy» aıasynda beriletin nesıeniń somasy – 4 mıllıon teńgege deıin jetedi eken. Jyldyq ústeme mólsheri – 6 paıyz, merzimi 7 jylǵa deıingi aralyqty qamtıdy. Mundaı sharttar óz bıznesin ashamyn jáne keńeıtemin degen aýyl turǵyndaryna óte tıimdi. Sonyń arqasynda ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar fermerlik sharýashylyq ashyp, jumystaryn jalǵastyrýda. Baǵdarlama aıasynda bólingen qarjy «Igilik», «Kásipker», «Eginjaı», basqa da nesıelik ónimder boıynsha oblystaǵy aýyl turǵyndary men sharýa qojalyqtaryna bólinedi.
– О́tken jyly qordyń oblystyq fılıaly barlyǵy 2 mlrd teńgeni quraıtyn 480 nesıe berdi. Onyń ishinde «Nátıjeli jumyspen qamtý baǵdarlamasy» aıasynda jáne «Jumyspen qamtý jol kartasy» boıynsha qaıtarylǵan qarjyǵa 543 mıllıon teńgeniń 157 shaǵyn nesıesi berildi. Bıyl shaǵyn nesıeleý kóleminiń óskenin eskersek, oblys turǵyndaryna – 1,6 mlrd teńge, onyń ishinde baǵdarlama aıasynda 700 mıllıon teńge bólinedi, – deıdi «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ oblystyq fılıalynyń dırektory Saıra Yqylasova.
Al oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bólim bastyǵy Nuraly Qabıevtiń aıtýynsha, baǵdarlama arqyly oblys boıynsha jalpy 1,8 mlrd teńge shaǵyn nesıeleýge baǵyttalady.
Alǵabas aýyldyq aýmaǵyna qarasty Aınakól aýylynyń mańaıy jap-jasyl, salqyn aýa, erkin tynyspen demalasyń. Osyndaı tabıǵatymen tamyljyǵan aımaq malǵa jaıly jaılaýmyn dep turǵandaı-aq. Bul aýylda ornalasqan «Atamura-Pavlodar» JShS da qordan nesıe alýshylardyń biri. Sharýashylyqtyń keń aýmaqty alyp jatqan alańynda jańadan qorajaı keshenderi, turmystyq turǵyn úıler salynypty. Taǵy bir ereksheligi, aýyl oblys ortalyǵyna da, Aqsý qalasyna da jaqyn ornalasqan.
«Atamura-Pavlodar» sút baǵytyndaǵy mal sharýashylyǵyn damytyp kele jatyr. О́tken jyly qordan «Yrys» baǵdarlamasy boıynsha jeńildetilgen nesıe alyp, taýarly-sút fermasyna iri qaranyń 100 analyq basyn, qajetti tehnıka men quraldardy satyp alypty. Qazir fermanyń jumysy jolǵa qoıylyp, óndiretin ónimin sút óńdeýshi zaýyttarǵa ýaqtyly jetkizýde.
– Bıyl asyl tuqymdy maldan alǵashqy tólderdi aldyq. Qolymyzǵa erte berilgen nesıeniń tıimdiligi osy. Endi sút óndirýge arnalǵan jelini fermaǵa ornatamyz. Al qajetti qarjyny taǵy da osy «Aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qorynan» alamyz dep úmittenip otyrmyz, – deıdi sharýashylyq basshysy Asqar Bımaǵanov.
Seriktestiktiń egistik, shabyndyq, jaıylymdyq jerleri bar. Aýyldardan kelgen 15 adam fermada eńbek etýde. Sharýashylyq et jáne sút baǵytyndaǵy maldardyń sanyn kóbeıtip keledi. Eki mal kesheninde sıyr saýý oryndary, mal tóldetý orny, astyq qoımasy bar. Qajetti kólik, traktorlar, tirkemeler, shalǵylar, stogomet, tyrnaýyshtarmen qamtamasyz etilgen. 500-deı múıizdi iri qara, 100-deı jylqy jáne usaq múıizdi mal ustaıdy. Osy jyldyń bes aıynda seriktestik 80 tonna sút, 27 tonna et óndiripti. Sóz joq, jaqsy kórsetkish. Aldaǵy ýaqytta ferma áli de qanat jaıyp, eńbek ónimdiligin arttyra túsýge tıis. Máselen, ózderi óndirgen súttiń shamamen 2 tonnasyn paketteýdi josparlap otyr. Bul úshin qordyń jergilikti fılıalymen bıznes-jospar qurýda.
– Men jastardy eńbek etýge aýylǵa shaqyramyn. Bizdiń «Atamura-Pavlodar» JShS jumys isteımin degen jastardy qushaq jaıa qarsy alýǵa ázir. Eńbektenýden qashpaıtyn adam bolsa, jaqsy jaǵdaı jasalǵan. Turǵyn úı bar, keshen janynda ashana jumys isteıdi. Kelińizder, aýyldy, mal sharýashylyǵyn birge órkendeteıik, – deıdi tasy órge domalaǵan sharýashylyqtyń basshysy Asqar Ersaıynuly.
Elbasy bıylǵy Joldaýynda «Adamdardy nátıjeli jumysqa tartý úshin kóbirek múmkindik berip, olardyń jeke kásibin bastaýyna nemese jańa mamandyq alyp jumysqa ornalasýyna jaǵdaı jasaý kerek» dep aýyldaǵy jastardy, turǵyndardy jumyspen qamtý salasyna erekshe basymdyq bergeni belgili. О́ıtkeni qazir kásipti násip etemin, tabysty eńbek kózin tabamyn degen adamǵa jumys jetedi, olarǵa qoldaý da bar. Osy maqsatta «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» arqyly bıyl barlyq qarjy kózderinen 43,4 mıllıard teńgege nesıeleý josparlanǵan. Onyń ishinde Nátıjeli jumyspen qamtý baǵdarlamasy boıynsha 26,7 mlrd teńge beriledi dep josparlanyp otyr.
Memlekettiń qoldaýyn kórgen aýyl turǵyndary búginde kásipker atanyp, óz jumysyn bastaýda. Al shaǵyn jáne orta bıznes nysandary aýyl sharýashylyǵy salasynyń qoǵamnyń damýyna, kórkeıýine, ósýine óz úlesin qosýda.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan»
Pavlodar oblysy,
Aqsý qalasy,
Aınakól aýyly