Besik izdep júrmin

Bizdiń úıdegi segiz bala túgel jatqan. Aǵalarymnyń balalary da, apalarymnyń ıaǵnı, jıender de osy besikte jatqan. Qyr arqasyndaǵy taldan jasalǵan kóldeneń aǵash analardyń besikti terbetken aıaly alaqanynan jyp-jyltyr bolyp turatyn. Qazirgi dúnıe­degi eń sapaly lak ta mundaı jyltyrata almas. Alaqan tabynan áldebir jylylyq esetin.

Qus tósegi, ádemishe jastyǵy, san sábı­diń ıisi sińgen jórgegi, baıaǵyda apam jasaǵan ádemi púlishten tigilgen qolbaý, órnektelgen tize baýy, jumsaq matalardan qabattap jasalǵan tize jastyǵy, besikpen birge jasasyp kele jatqan jyp-jyly kórpesi búgingideı kóz aldymda. 

Ánebir tusta besikti «eskiliktiń qaldyǵy» dep kústánalaıtyndar bolǵan. Tipti, sol keńestik dáýirde medısına ıns­tıtýtynyń oqytýshylary besiktiń zııany týraly leksııa da oqypty. Tutas qanshama urpaq ósip-jetilgen besik búginde kereksiz bolyp qaldy. Al besiktiń paıdasy týraly kól-kósir áńgime aıtýǵa bolar edi. Onda jatqan balanyń tazalyǵy, denesiniń jaıly bolýy, syz darymaıtyndyǵy ǵajap emes pe. Besik bir qalypty jaıly terbetiledi. Onda jatqan sábıdiń de júıkesi áldılegen besiktiń yrǵaǵymen bir qalypty jaıly bolyp qalyptasady.

Apam marqum eldegi kóziniń suǵy bar deıtin bireýler kele jatsa, besiktiń arqasyndaǵy kórpemen jaba salatyn. Demek, besiktiń kóldeneń kózdiń suǵynan, beıtarap tilden qorǵaıtyn qasıeti bar. Halqymyzdyń birtýar perzenti Baýyrjan Momyshuly: «Jaýdan da, daýdan da qoryqpaǵan qazaq edim, endi qorqynyshym kóbeıip júr. Balalaryn besikke bólemegen, besigi joq elden qorqamyn, ekinshisi – nemeresine ertegi aıtyp beretin ájeniń azaıýynan qorqamyn. Úshinshisi – dámdi, dástúrdi syılamaıtyn balalar ósip keledi, onyń qolyna qylysh berse, kimdi bolsyn shaýyp tas­taýǵa daıar. Qo­lyna kitap almaıdy. Úırenip jatqan bala joq, úıretip jatqan áje joq» dese kerek.

Keshe Kók­she­taý qala­syn­­­da­ǵy bazar­dy, ult­tyq buıym­dar sa­tady-aý degen dú­ken­­derdi sholyp shyqtym. Taba almadym. Siz kórme­dińiz be? 

Baıqal BAIÁDIL,

«Egemen Qazaqstan»

KО́KShETAÝ