Jýyrda Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada Qazaqstan Jazýshylar odaǵy, Almaty qalasynyń ákimdigi Mádenıet jáne arhıvter basqarmasynyń uıymdastyrýymen tken kezdesýde jýrnalıst, jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Prezıdent syılyǵynyń laýreaty Qaısar limniń birneshe kitabynyń tanystyrylymy ótti.
Qazaq baspasóziniń damýyna ózindik úles qosyp, shyǵarmashylyq jyldarynda 34 kitaptyń jaryq kórýine tabany kúrekteı 55 jylyn arnaǵan, búginde 70-ti eńsergen jýrnalıst, jazýshy Qaısar Álimniń Alash qozǵalysynyń 100 jyldyǵyna kádeli syı retinde usynǵan «Mirjaqyptyń oralýy. Vozvrashenıe Mırjakıpa», tańdamaly kórkem shyǵarmalary toptastyrylǵan «Bezingen láılek», «О́z órmegim» dep atalatyn kúndelikteriniń qos tomdyǵy kópshiliktiń nazaryna usynyldy.
Ádebı is-sharany júrgizgen jazýshy, jýrnalıst Jaqaý Dáýrenbekov avtor shyǵarmashylyǵynyń erekshe bir kezeńderine toqtalyp, pikir bildirýshiler arasynda áńgimeniń jigin jalǵap otyrdy. Al Qazaqstan Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary Baýyrjan Jaqyp ádebı ortaǵa kıeli shańyraqtyń izgi tilegin jetkizip, búgingi kúni shyǵarmashylyǵyna 55 jyl tolyp otyrǵan jazýshynyń jańa kitaptaryna qutty bolsyn aıtty. – Árbir kúnniń oqıǵasyna erekshe mán berilip toptastyrylǵan «О́z órmegim» - bul tulǵalyq qalamgerdiń kúndeligi, onyń ómirge degen kózqarasy, al ««Mirjaqyptyń oralýy» barshamyzdy eleń etkizip otyr. Mirjaqyp múrdesiniń sonaý Karelııa jerinen tabylǵan kezinen bastalǵan oqıǵalardyń barlyǵyn «Egemen Qazaqstannan» ary qaraı ne bolar eken dep jýrnalıst Qaısardyń jańalyqtarynan eleńdep kútip otyrýshy edik, – dedi Baýyrjan Jaqyp.
Búginde Qaısar Álim shyǵarmashylyǵyn Mirjaqyp Dýlatovtyń ómirimen, Ázilhan Nurshaıyqov esimimen baılanystyrmaý áste múmkin emes.
«Ýaqyt alystaǵan saıyn Mirjaqyby halqyna jaqyndaı túser!.. Kóp bilip qana qoımaı, injý-marjannyń eń kerektisin halqyn oıatýǵa arnaǵan aqkómeı, dańǵyl oı, kesek tildi dara tulǵa Mirjaqyp búgin ortamyzda júrgendeı, erteńge birge qanattasyp, qoltyqtasyp bara jatqandaı!..» dep tolǵaıtyn jazýshy alash qaıratkeriniń buryn-sońdy jaryq kórmegen, paraqtary áli ashylyp úlgermegen ómiriniń erekshe bir sátterin oqyrmanmen qaýyshtyrdy. Al Mirjaqyp múrdesiniń týǵan topyraǵynda jaı tabýyna qosqan eńbegi óz aldyna erek.
Ulttyq ádebıette mahabattyń jyrshysyna aınalǵan Ázilhan aǵamen almasqan hattar mazmuny ádebı álemniń erekshe bir sátterin tolǵaıdy. Búginde úlken kitapqa arqaý bolǵan bul taqyryp ádebıet súıer ortaǵa syrǵa toly mazmunymen qundy.
Qaısar Álimniń jýrnalıstik eńbek joly kóp jaǵdaıda qaıratkerlikpen ushtasyp jatady, deıdi aǵa býyn. Onyń tuńǵysh qazaq ǵaryshkeri Toqtar Áýbákirovpen suhbaty da oqyrmandar eleńdep oqyǵan oqıǵalardyń birine aınaldy.
«Qostanaıdaı topyraǵy kıeli óńirde týyp ósken Qaısardyń til baılyǵy, oı órisi, daryndy qarymy tekten-tekke bolmasa kerek-ti. Týǵan topyraqtan daryǵan ójettigi men ótkirligi, sonyń arqasynda erekshe shyǵarmashylyq ıesi bolýy jaıdan-jaı emes. Maǵan ásirese, esseleri unaıdy. Syr aǵa, Ǵafý, Seıit Kenjahmetov týraly jazǵandary qaıtalanbas dúnıeler der edim. Munda jyr da, syr da, kórkemdik te kómkerilgen. Jýrnalıst retinde ocherk janrynyń sanaýly sheberleriniń biri. Osy rette Kámshat týraly jazylǵan shaǵyn hıkaıatyn aıtsaq ta jetkilikti. «Jańaǵy baýyrynan demep jelbiretip jibergen aq oramal názik qanaty talǵandaı, uıysa ósken bir top kódeniń órkeshine qonaqtapty. Názik janyn piskilegen shóp tikeneginen qorynǵandaı úlp-úlp etedi...», mine, osy bir shóp ústine túsken názik oramaldy sýrettegen sátinen qasań tildi kórkem tilge aınaldyrǵan Qaısardyń sheberligin ańǵaramyn» degen Sarbas Aqtaev aǵamyz jazýshy shyǵarmashylyǵyna erekshe iltıpatyn bildirdi.
«Qaısar kúndelikti tirlikte bizder baıqaı bermeıtin, nazar salmaıtyn dúnıelerge tereńnen qaraı bildi. Alash qaıratkeri Mirjaqyptyń elimen qaýyshýyna atsalysýynyń ózi onyń qaısar qadamyn bildirse kerek-ti. Qazaq ádebıetimizde aıshyqty orny bar Ázilhan Nurshaıyqovpen etene jaqyn bolǵan da Qaısar. Qaısardyń boıynda naǵyz jýrnalıstke saı qaısar minez bar» degen aqjarma tilegimen bólisken Qazaqstannyń Qurmetti jýrnalısi Mamadııar Jaqyp aǵamyz qalamgerge seksen jasqa kelgenshe áli talaı dúnıeler jaz degen tilegin arnady.
Ádebı kesh barysynda ardager jýrnalıst, aqyn Jumat Ánes, akademık Sábıt Baızaqov, sáýletshi Ábdisaǵıt Tátiǵulov, ardager-ustaz Aǵybaı Muqataev, aqyn Shómishbaı Sarıev, jazýshy Zákir Asabaev syndy zııaly qaýym ókilderi jazýshy shyǵarmashylyǵy týraly qyzyqty estelikterdi ortaǵa saldy.
Al osy mádenı sharanyń ótkizilýine uıytqy bolǵan Ulttyq kitaphana dırektory Janat Seıdýmanov shyǵarmashyl tulǵaǵa izgi tilegin bildirip, qazaq qalamgerlerine qandaı kezde de qoldaý bildiretindigin jetkizdi.
Mádenı sharanyń taǵy bir mazmundy bólimi – elimizge belgili kınorejısser Qalıla Omarov túsirgen «Qalam kıesi» derekti fılminiń kórsetilimi. Jazýshy shyǵarmashylyǵy men ómiriniń erekshe bir sátterin beıneleıtin fılmde týǵan jer topyraǵynan bastaý alǵan kórinisterde qalamgerdiń tulǵalyq kelbeti jan-jaqty qyrynan ashylady.
«Anamnyń sońǵy demi úzilerde «Qalamsabyńdy qolyńnan tastama, botam» dep aıtyp ketken ósıet sózi jýrnalıstik ǵumyrymnyń aıqyn baǵytyna aınalǵandaı... Sonyń aıǵaǵyndaı, shyǵarmashylyǵymnyń 55 jylynda elimizdiń tarıhyna qatysty qadaý-qadaý oqıǵalardyń kýási bolyppyn. Máselen, táýelsizdiktiń alǵashqy tańyn aqtańger aqyn Ǵafý Qaıyrbekovpen birge saparlas bolyp júrip Torǵaı elinde qarsy alsam, qazaqtyń tuńǵysh ǵaryshkeri Toqtar Áýbákirovty Arqalyq óńirinde kók aspannan qarsy aldym. Alash arysy Mirjaqyp Dýlatovtyń Karelııada jatqan múrdesin 57 jyldan soń týǵan jerine ákep qaıta jerleýge qatysýym, Chernobyl apatynyń qaharmandaryna arnalǵan alǵashqy hıkaıatym, Keıki batyrdyń bas súıegin 93 jyldan keıin týǵan eline ákelip tabystaýǵa qatysty maqalalar jazýym, astana Almatydan Saryarqa tórine qonys aýdarǵanda alǵashqy kelýshilerdi qarsy alyp, («Egemen Qazaqstannyń» ujymy da bar) 10 jyl boıy elordanyń jańa bastalǵan qurylysyn gazet betinde udaıy kórsetýim sııaqty, t.b. aıshyqty kezeńder qalamgerlik ǵumyrymnyń umytylmas sátteri» degen júrekjardy pikirimen bólisken «Qyzbeldiń Qaısary» tyń taqyryptar súrleýine qaraı bet aldy.
Elvıra SERIKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY