Partııalyq tizimniń kúshi nege joıyldy?

Keshe Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Qýandyq Turǵanqulovtyń tóraǵalyq etýimen Komıssııanyń kezekti otyrysy ótti. Onda bir másele – «Rýhanııat» partııasynyń partııalyq tizimin tirkeýdiń kúshin joıý týraly másele qaraldy. Otyrysqa Komıssııa múshelerimen qatar, halyqaralyq uıymdar men otandyq qoǵamdyq birlestikterdiń baı­qaýshylary, Bas prokýratýranyń ókilderi jáne «Rýhanııat» par­tııa­sy­nyń jetekshileri qatysty. Atalǵan másele jóninde Ortalyq saılaý komıssııasynyń hatshysy Baqyt Meldeshov baıandama jasady. Onyń habardar etýinshe, osy jyldyń 27 jel­toq­sanynda Ortalyq saılaý komıs­sııa­sy­na Qazaqstan Respýblıkasy Bas pro­ký­ratýrasynyń Altynshash Jaǵanova­nyń «Rýhanııat» partııasynyń par­tııa­lyq tizimin usyný jáne tirkeý tár­ti­biniń buzylýy týraly ótinishin qaraý nátıjelerine baılanysty tujyrymy kelip túsken. О́tinishte 2011 jylǵy 30 qarashada «Rýhanııat» partııasynyń Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisi­niń depýtattyǵyna kandıdattardyń ti­zimi bekitilgen kezekten tys VIII sezin ótkizý kezinde sezdi shaqyrý men ótkizýdiń Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń «Saıası partııalar týraly» Za­ńymen jáne partııanyń jarǵysymen belgilengen tártibi saqtalmaǵany kór­setilgen. Baqyt Meldeshovtiń atap ótkenindeı, bul shaǵym boıynsha Bas prokýratýra uıymdastyrǵan tekserý sharalarynyń nátıjeleri boıynsha ótinishte keltirilgen faktiler rastal­ǵan. Atap aıtqanda, partııanyń res­pýblıkalyq komıtetiniń otyrysynda tıisti sheshimdi qabyldaýǵa partııa jarǵysymen belgilengen ýákilettigi bar músheleriniń qajetti sanynyń (kvorýmy) bolmaýyna baılanysty «Rýhanııat» partııasynyń VIII sezin shaqyrý tártibiniń buzylý faktisi oryn alǵan. «Saıası partııalar týraly» Zańnyń 16-babyna sáıkes saıası partııanyń sezinde depýtattyqqa kandıdattardy tirkeý úshin Ortalyq saılaý komıs­sııa­syna usynylatyn partııalyq tizim bekitiledi, – dedi Baqyt Meldeshov osy týraly. – Bul rette sezdiń sheshimi sezge saıası partııanyń barlyq oblystyq, respýblıkalyq mańyzy bar qalalyq, astanalyq fılıaldary men ókildikteriniń ókilderi qatysqan kezde kópshilik daýyspen qabyl­da­nady». Al «Rýhanııat» partııasynyń jar­ǵy­symen sezderdiń delegattaryn óz kezeginde delegattary qalalyq jáne aýdandyq konferensııalarda saıla­na­tyn oblystyq, Astana jáne Almaty qalalyq partııalyq konferensııalar saılaıdy dep belgilengen. Ortalyq saılaý komıssııasy hatshysynyń aı­týyn­sha, «Rýhanııat» partııasynyń kezekten tys VIII seziniń hattamasyna sáıkes oǵan partııanyń barlyq oblys­tyq jáne olarǵa teńestirilgen qala­lyq fılıaldary men ókilderinen 203 delegat qatysqan. Alaıda, tekserý sharalary nátıjesinde Bas prokýratýra kópshilik óńirler «Rýhanııat» par­tııasy partııalyq konferen­sııa­lar­dy múldem ótkizbegenin jáne sezge delegattar joldamaǵanyn anyqtady. Tipti sezge partııa basshylyǵynyń sha­qyrýy negizinde jekelegen oblys­tar­dan buǵan belgilengen tártipte berilgen ókilettikteri joq adamdar qatysqan kórinedi. «Bas prokýratýranyń málimetteri boıynsha 12 oblysta, atap aıtqanda, Alma­ty, Qostanaı, Pavlodar, Jam­byl, Qaraǵandy, Soltústik Qazaqstan, Shyǵys Qazaqstan, Qyzylorda, Aqmo­la, Atyraý, Mańǵystaý oblystary men Astana qalasynda partııanyń partııalyq konferensııalary ótkizil­me­gen, – dedi ári qaraı Baqyt Meldeshov. – Eki óńirde, ıaǵnı Ońtústik Qa­zaqstan men Aqtóbe oblystarynda partııalyq konferensııalar belgilengen tártipti buza otyryp ótkizilgen. Keıbir óńirlerdiń ókilderi sezge qatysý úshin múlde jolǵa shyqpaǵan. Osylaısha, Bas prokýratýranyń tu­jyrymyna sáıkes «Rýhanııat» par­tııa­synyń Qa­zaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtat­tyǵyna kandıdattar usynýdyń zań­namamen belgilengen tártibin buzý faktileri rastaldy». Osylaı degen ol otyrysqa qa­ty­sýshylardy Ortalyq saılaý komıs­sııa­synyń qaýlysy jobasymen de tanystyryp ótti. Qujat jobasynda «Rýhanııat» partııasynyń partııalyq tizimin usynýy týraly Altynshash Jaǵanovanyń ótinishi boıynsha Bas prokýratýra júrgizgen tekserýdiń is-sharalary negizinde Qazaqstan Res­pýb­lıkasy «Saılaý týraly» Konstı­tý­sııalyq Zańynyń 89-baby 6-tar­ma­ǵy­nyń 4-tarmaqshasyna sáıkes Or­ta­lyq saılaý komıssııasy: birinshi – Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq saılaý komıssııasy 2011 jylǵy 14 jeltoqsanda №72/133 qaý­ly­symen tirkelgen «Rýhanııat» par­tııa­synyń partııalyq tizimin tir­keý­diń kúshin joıý; ekinshi – «Rýhanııat» partııasynyń ataýyn saılaý bıýlleteninen alyp tastaý; úshinshi – atalǵan qaýlyny BAQ-tarda jarııalaý jáne osy qaý­ly­ny oblystyq, Astana jáne Al­maty qalalyq saılaý komıs­sııa­la­ry­na jiberý qajettigi kórse­til­gen. Qaýly jobasy tanystyrylǵan soń, ol jóninde Ortalyq saılaý komıssııasy tóraǵasynyń oryn­basary Vladımır Foos pen Or­talyq saılaý komıssııasynyń mú­shesi Marat Sársembaev pikirlerin ortaǵa sala kelip, qaýlyny qoldaýdy usyndy. Marat Sár­semb­aevtyń atap ótýinshe, Ońtús­tik Qazaqstan oblysy prokýra­tý­rasynyń tekserýi nátıjesinde 2011 jylǵy 29 qarashada ótken oblystyq partııa konferen­sııa­syna shaqyrylǵan 26 delegattyń 16-sy ǵana qatysqany anyq­talǵan. Sondyqtan onda qaby­l­danǵan hattama zańsyz bolyp tabylady. Sondaı-aq, partııanyń Qyzylorda jáne Almaty oblys­tyq fılıaldary ótkizdi dep hattamalar toltyrylǵan partııalyq konferensııalar da ótkizilmegen. Bul jáıtter de atalǵan oblys­tardyń prokýratýra organ­dary tarapynan tekserý bary­synda dáleldengen. Otyrysta «Rýhanııat» partı­ıa­synyń tóraǵasy Serikjan Mám­be­talınniń de sóz alýyna múm­kindik berildi. Partııa jetekshisi Ortalyq saılaý komıssııasynyń bul qaýlysy jobasyna kelispeıtinin málimdedi. Eger Or­talyq saılaý komıssııasy partııa­nyń tirkelgen partııalyq tizimi­niń kúshin joıý týraly sheshim qabyl­daıtyn bolsa, óziniń Eýro­palyq Parlamentke shaǵym­dana­tynyn jáne AQSh-tyń Qa­zaqstandaǵy elshisimen, sondaı-aq EQYU/DIAQB Baıqaýshylar mıs­sııa­sy­nyń delegasııasymen kezdesetinin jetkizdi. Otyrysta Bas prokýra­týra­nyń Áleýmettik-ekonomıkalyq sa­­la­nyń zańdylyqtaryn qa­daǵa­laý departamentiniń bastyǵy Qanat Seıitǵaparov ta sóz alyp, joǵaryda atalǵan máselege qa­tys­ty túsinik berdi. Onyń málim etýinshe, Bas prokýratýra Altyn­shash Jaǵanovanyń ótinishi bo­ıyn­sha tekserýler júrgizgen. Saı­laý týraly zańnamaǵa sáıkes túsken ótinish bes kún ishinde qaralýy tıis. Bul Konstıtýsııada kórsetilgen. Budan zańdylyqtyń saqtalýyn qadaǵalaýshy organ retinde prokýratýra syrt qala almaıdy. Al «Saılaý týraly» Konstı­tý­sııalyq Zańnyń 89-baby 6-tar­ma­ǵynyń 4-tarmaqshasynda par­tııa­lyq tizimdi usyný jáne tirkeý tártibi buzylǵan jaǵdaıda Orta­lyq saılaý komıssııasy tıisti sheshim qabyldaıtyndyǵy naqtylan­ǵan. Tekserý barysynda partııa­nyń zańnama talaptaryn buzǵan­dy­ǵy anyqtaldy. Sondyqtan da Bas prokýratýra Ortalyq saılaý komıssııasyna «Rýhanııat» par­tııasy partııalyq tiziminiń kúshin joıý týraly usynys jasap otyr. Sonymen qatar, Bas prokýratýra ókili tekserý kezinde partııanyń «Saıası partııalar týraly» Zań­nyń 16-babyn jáne partııa jar­ǵy­synyń birqatar erejelerin de buzǵanyn atap ótti. Osyǵan oraı «Qazaqstan Res­pýb­lıkasyndaǵy saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń 89-ba­by­na jáne Qazaqstan Respýblıkasy Bas prokýratýrasynyń joǵaryda atalǵan tujyrymyna sáıkes Or­talyq saılaý komıssııasy 2011 jylǵy 28 jeltoqsanda bul par­tııanyń partııalyq tizimderdi usy­ný erejelerin buzýyna baı­la­nysty «Rýhanııat» partııasynyń partııalyq tizimin tirkeý týraly sheshiminiń kúshin joıdy. Álısultan QULANBAI.