Qaıymnyń haty

Hatta:

«Qadirli inim Shaımar­den!­ 

Seniń 6 martta jaz­ǵan hatyńdy, odan ke­ıin­­gi ekinshi hatyńdy jáne Bá­ten kelinniń sálem­de­mesin de aldyq. Bir kezdegi ustazyńdy umytpaı hat ja­zyp, habarlasqanyńa raqmet!

Báten kelinge, bala­la­­­ryńa sálem aıt. Men se­­ni umytqanym joq. Jaq­­­sy oqıtyn shákirtim boldyń. Kele­shegińnen úmit kútip, ádebıetshi-ǵa­lym bolar dep oılaıtyn edim. Abaı mý­zeıinde ǵylymı qyz­metker bolyp is­teı bastaǵanyńdy da umytqam joq. Oǵan da­ 34 jyl bolyp qalypty. Biz de esen-saý­myz. О́zim sol ıns­­tıtýttamyn. Eki ba­lam pedınstıtýtta, bir ba­­lam ped­ýchılıshede sabaq beredi. Úsheýi Semeıde bas­­qa qyzmette. Endi úsh balamyz Al­matyda. Báriniń joǵary dárejeli bilimi bar. Bir ortanshy ulymyz osydan eki jyl bu­ryn qaıtys bolǵan. Qar­­lyǵash – eń ken­jemiz. Jeńgeń – Far­hınur. 

Mine, bizdiń qysqasha hal-­ahýa­lymyz. Abaı mý­zeıinde istegen adamdardy­ umyt­papsyń. Borıs Alek­sandorovıch Aker­­man úlken ǵalym adam edi. Ol kisi qaı­tys bolǵan. Sáýlet Dónen­taeva (Sábıt Dó­nen­taev aqynnyń qyzy) Sovet qyzymetkeri bolyp ketken edi. Almatyda tu­rady. Qazir pensııada. Ádebı zertteý isimen shu­ǵyldanady eken­siń. Onyńa qýanyshtymyn. Jaz­ǵan maqala, jınaǵan ma­terıaldaryńdy múm­kin bolsa maǵan jiber. 

Habarlasyp turarsyń. 

Aǵa­lyq kóńilmen – Qaıym Muqamet­ha­nov.

R.S. Eskertkish bolsyn dep 

Muhtarmen birge tús­ken sýretimdi jiber­­­dim. Semeı. 30 mart 1984.» delin­gen.

Qaıym ustazynyń shá­kirtine «Men seni umyt­­qanym joq. Jaqsy oqı­tyn shákirtim boldyń. Ke­leshegińnen úmit kútip, áde­bıetshi-ǵalym bolar dep oılaıtyn edim» degeni saıyp kelgende úlken kó­regendilik, talantty tanı bilý. 

Sózime dálel: oblystyq «Qy­zyl tý» ga­zetinde (qa­zirgi «Saryarqa samaly») 1988 jyly 22 maýsym kúni Shaımardan Haırýllınniń «Aqyn Baqy» atty ma­qa­lasy jaryq kóredi. Atal­mysh maqalasyn: «El aýzynda saqtalyp qalǵan kóp­shilikke belgisiz sheshender men aqyndardyń sóz­derin jınaýda keıingi kezde batyl qadam­dar jasalyp júr. Mende óz tarapymnan osy bir ıgilikti iske áde­bıet­shi retinde úles qosý nıetimen aqyn Baqy Sartaevtyń el aýzynda saq­talǵan shy­ǵar­­malary týraly birer sóz jazbaq­pyn» dep bastaǵan eken. Aqyn Baqy Sar­taevtyń qaı jerde týyp, qaı jerde jer­lengeni jaıly da Shaımardan aǵamyz óz maqalasynda sóz etken eken. Áli de izdenis ústinde júrgendigin tilge tıek etip, aqyn haqynda biletin adamdar bolsa, maqala avtoryna habar berýin de suraǵan. 

Oǵan qosa, Maı aýdan­dyq «Shamshy­raq» gazetiniń 1984 jylǵy 4 tamyz kúni jarııa­lanǵan nómirinde «Sheshenderden sóz qalǵan» ma­qalasy da zaty bólek áde­bıet­shiniń jumysy. 

Shaımardan Haırýllın Maı aýdany «Qyzyl qura­ma» aýylynda (qazirgi Bas­kól) birneshe jyldar tóńi­reginde muǵa­limdik qyz­met atqarǵan. Ádebıetke degen erekshe mahabbatynyń arqasynda bolar, kóptegen ádebı kitaptardy tom-to­mymen jınastyrǵan. Sol kitaptardyń arasynan 1940 jyldary jaryq kórgen, latyn álipbıimen jazyl­ǵan kitaptar da jo­­lyq­ty. Ár kitaptyń arasynan sol jyl­dardaǵy basy­lymdardyń, atap aıtqanda «Lenınshil jas», «Qazaq áde­bıeti», «Qazaqstan mek­tebi», «Qazaqstan pıo­neri» sııaqty gazet-jýrnal bet­terin­degi ádebıetke qatysty maqalalardyń qıyndylary kóptep kezdesedi. 

Jazǵan maqalalary ózi­ tý­ǵan óńiriniń alyp tul­­ǵa­­lary jaıynda bol­ǵandyqtan bolar, aqyn bo­ıy­nan asqaq patrıottyq se­zim baıqalyp-aq tur. Osyn­daı aqyn aǵamyzdyń ǵylymǵa degen, týǵan je­riniń ádebıeti men tarıhy­na degen súıispenshiligi, izde­nimpazdyǵy qazirgi jas­tarǵa úlgi-ónege bolary sózsiz. 

Bákijan KÁKIM,

qazaq fılologııasy mamandyǵynyń 3-kýrs stýdenti