Búginde mańdaıyna bitken baılyqty ózine ǵana emes, ózgege de bolsyn degen nıetpen eńbektenip júrgen azamattar barshylyq. Baılyqtyń ózin dúnıeniń kóptigi ǵana emes, peıildiń keńdigi dep túsiný de adamshylyqtyń isi.
Ejelden babalarymyz erge syn bolar, kisiniń kelbetine kóleńke túsirer áreketterden aýlaq bolýdy nasıhattaǵan. Kerisinshe, qolda bar nárseni bólisýge, ózgege qýanysh syılaýǵa shaqyrǵan. Elbasy Nursultan Nazarbaev ta «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasynda «Týǵan jerge týyńdy tik!» degende, ǵasyrlar boıy qazaqtyń qanynda, rýhynda atoılap kele jatqan almas syndy asyl qasıetti joǵaltyp almaýdy aıtqan.
Áýlıeata jurtshylyǵy ǵana emes, barsha qazaq «Sháýshen» sharýa qojalyǵynyń basshysy Saırambaı Dónenbaevty jomart júrekti jan retinde jaqsy tanıdy. Onyń jomarttyǵy týraly áńgime el arasynda jıi aıtylady. Ásirese aýyl turǵyndary «Saırambaıdyń sansyz jylqysy», «Saırambaıdyń saýmaly», «Saırambaıdyń sabantoıy» dep te ásirelep áńgime aıtady. Munyń bári de eńbegimen elenip, tabandylyǵymen tulǵalanyp kele jatqan azamattyń, el ishinde jıi aıtylatyn «Saırambaı salǵan soqpaqtyń saralyǵynda» bolsa kerek. Qulannyń qońyr dalasyn malǵa toltyrǵan ol óziniń eńbek jolyn qarapaıym shopannyń kómekshisi bolyp bastady. Iаǵnı, 1982 jyldan bastap Alǵabas qoı keńsharynda jumys istedi. Sodan bergi 40 jylǵa taqaý ýaqytta eńbegimen órlep, sol tynymsyz eńbeginiń jemisin kórip keledi. Al 1986-1996 jyldary Alǵabas qoı keńsharynda aǵa shopan, bólimshe meńgerýshisi, zootehnık boldy. 1996 jyldan bastap «Sháýshen» sharýa qojalyǵyn basqaryp keledi.
Eshteńe de bir kúnde bola salmaıdy. Sol sııaqty adam eńbeginiń de bir kúnde jemis berýi múmkin emes. Saırambaı Dónenbaevtyń ózi osy kúnge ońaılyqpen jetpegenin aıtady. Sharýashylyǵyn tiktep, biraz josparlardy júzege asyrýdy bastaǵan «Sháýshen» sharýa qojalyǵyna 2005 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev Jambyl oblysyna jumys sapary kezinde arnaıy atbasyn buryp, qojalyq jumysymen tanysady. Prezıdent sonda Saırambaı Áliqululynyń jumysyna tabys tilep, batasyn berip, úlken amanat júktegen eken. «Buıyrsa, aldaǵy ýaqyttarda sharýa qojalyǵyń budan da órkendep, ataǵyń shyǵady. Sol kezde elge, jurtqa kómektesýdi umytpa. Eldiń alǵysyn alǵan adam jaman bolmaıdy», dedi maǵan. Sol sóz búginge deıin ómirlik ustanymym bolyp keledi», deıdi Saırambaı Dónenbaev.
Sodan beri de bir múshel ýaqyt ótti. Shynynda da az ýaqyttyń ishinde sharýanyń tirshiligi tiktelip, tabysynyń órisi de keńeıe tústi. Alaıda ol ózinen artylǵandy elmen bólisýdi, týǵan elge, týǵan jerge jaqsylyq jasaýdy azamattyq boryshym dep uqty. Sondyqtan da ózi dúnıege kelgen T.Rysqulov aýdanynyń Jarlysý aýylynda ózi basqaryp otyrǵan sharýa qojalyǵynyń jas otbasy qyzmetkerlerine 37 turǵyn úıdiń kiltin tabystady.
Bul baspanasyz júrgen kóptegen jastyń kókeıine úmit sáýlesin uıalatyp, bolashaqqa degen senim shyraǵyn jaqty. Sonymen qatar ózinde jumys isteıtin malshylardyń balalaryna arnap 50 oryndyq ınternat keshenin salýy da úlken azamattyq.
Týǵan jerge tý tikken adam eshqashan adaspaıdy. Bul rette Saırambaı Dónenbaevtyń týǵan topyraǵynan aıanyp qalary joq. Aýyl turǵyndarynyń ıgiligi úshin 300 oryndyq ashana, turǵyn úı keshenderi, záýlim meshit jáne medrese salyp berdi. Búginde jarlysýlyqtar jaqsy istiń kýási bolyp, izgiliktiń ıgiligin kórip otyr. «Asharshylyq qurbandary men Uly Otan soǵysynyń ardagerlerine» arnalǵan arnaıy eskertkish alleıasyn da ashty. О́tkenge qurmet kórsete bilgen azamattyń bolashaq urpaqtyń tárbıesin oılamaı turýy múmkin emes. Bul rette ótken jyly Jarlysý aýylynda 92 oryndyq «Táttim-búbi» balabaqshasyn ashyp, sol aımaqtaǵy «Taý-qymyz» emdeý-saýyqtyrý ortalyǵyn paıdalanýǵa berdi. Sonymen qatar T.Rysqulov aýdany, Iýbıleınoe aýylyna 60 oryndyq balabaqsha men Jarlysý aýylyna murajaı salyp berýi de kisiliktiń kórinisi bolsa kerek.
Tek qana mal basyn kóbeıtýdi oılap, odan keıin jıǵan-tergenin ózge túgili ózine de qımaıtyn baılyq ıeleri kóp. Alaıda eldiń atyn shyǵaratyn erlerdiń bolatyny da zańdy qubylys. «О́z basym «Atadan mal qalǵansha, tal qalsyn» degen ustanymdy ustanamyn. Búgingi jasap otyrǵan tirshilik erteń bolashaq urpaqtarymyzǵa ónege órnegi bolmaq», deıdi Saırambaı Dónenbaev. Bul rette qojalyq jetekshisi kópshilikti el degende egilip, jurt degende jumylyp qyzmet etýge shaqyrady. Árıne Saırambaı Áliqululynyń jaqsylyǵy týraly áńgime kóp. Úsh jyl buryn Elbasynyń qatysýymen kóne Taraz tórinde dúbirlep ótken «Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵy» mádenı is-sharasyna da keń kólemde demeýshilik jasap, uly toıdyń joǵary deńgeıde ótýine atsalysty.
Búginde «Sháýshen» sharýa qojalyǵynda 44308 bas qoı men 2164 bas jylqy bar. Munda barlyǵy 280 adam eńbek etedi. Onyń ishinde 150 adam turaqty qyzmetker bolsa, 130 adam maýsymdyq jumysshy bolyp esepteledi. Qojalyq músheleriniń ortasha jalaqysy 130 myń 650 teńgeni quraıdy. Atalǵan sharýa qojalyǵynda jumys atqaryp otyrǵan sharýalar da dán rıza. Mundaǵy árbir azamat ta Saırambaı Dónenbaevtyń únemi kórsetip júretin qaıyrymdylyǵyn, azamattyǵyn maqtan tutady eken.
«Sháýshen» sharýa qojalyǵy aǵymdaǵy jyly tek egistik jer kólemin 19756 gektarǵa, al jaıylymdyq jerdi 19668 gektarǵa kóbeıtip, óńirdiń aýyl sharýashylyǵy salasynda aıtarlyqtaı jetistikke qol jetkizip otyr. Qara jerdiń qoınaýynan qut órgizip, elge yrys syılap keledi. Osy rette «Sháýshen» sharýa qojalyǵynda mal sharýashylyǵy salasynda «Edilbaı» asyl tuqymdy qoı men «Sháýshen» et baǵytyndaǵy asyl tuqymdy jylqy ósirýshi mártebesi bar ekenin aıta ketken jón. Osynaý tynymsyz eńbektiń nátıjesinde Saırambaı Dónenbaevqa 2003 jyly «Eren eńbegi úshin» medali men 2012 jyly «Qurmet» ordeni berildi.
«Men baılyq jınap jatqan joqpyn. Qaıta men sharýashylyqtaǵylardyń qyzmetkerimin» dep, qarapaıym qalpynan tanbaı júretin Saırambaı Dónenbaev bes jasynan bastap osy kásiptiń qupııasyna aralasqan adam. «Ákem Áliqul on úsh aǵaıyndy bolǵan eken. Asharshylyqta jalǵyz ákem ǵana aman qalǵan. Ákemniń ákesi Jylqybaı baqýatty kisi bolypty. Ol kisiniń jomarttyǵy sonshalyq, otyzynshy jyldardaǵy náýbette astyndaǵy jalǵyz atyna deıin halyqqa soıyp bergen eken. Ashtyq on eki ulyn birdeı alyp tynǵan soń, babamyz urpaǵyn aman saqtap qalý úshin ájem men ákemdi alyp, Alataý asyp, qyrǵyzdyń Talasyn panalap, týǵan jerge tórt-bes jyldan keıin oralypty. Sonda ashtyqtan buratylǵan ákemizdiń álsiz, sháýshıgen túrin kórgen el «Sháýshen» atap ketipti», deıdi ózi ótkennen syr shertip. Endi mine, búginde sol «Sháýshen» atyn ıelengen sharýa qojalyǵynyń shyqqan bıigi, baǵyndyrǵan belesi az emes.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy