Halqyna óshpes mura qaldyrǵan
Shetpedegi Mańǵystaý tehnıkalyq kolledjinde memleket jáne qoǵam qaıratkeri, halyq jazýshysy, Eńbek Eri Ábish Kekilbaevty eske alýǵa arnalǵan «Eline qalǵan mura – sóz» atty eske alý keshi ótti.
Sharaǵa Á.Kekilbaevtyń synyptas dosy, Bilim berý isiniń úzdigi, ardager ustaz Aldabergen Qurmashev pen jazýshynyń nemere inisi, memlekettik qyzmet ardageri Baýyrjan Nııazov jáne kolledjdiń stýdentteri men ustazdar qaýymy qatysty.
Keshte jastar ortalyǵynyń basshysy, aqyn A.Qonarbaev Á.Kekilbaevtyń ómiri men eńbek jolymen qysqasha tanystyryp ótse, zamandas dosy A.Qurmashev jazýshynyń «Rýhtyń kúshtiligi – ardyń tazalyǵy, sezimniń shynaıylyǵy» degen sózin mysalǵa ala otyryp, el táýelsizdiginiń qalyptasý kezeńindegi kósemdik, kemeńgerlik bolmysyn tanytqanyna toqtalyp, balalyq shaq, jastyq shaǵy týraly oılaryn ortaǵa saldy. Budan soń jazýshynyń nemere inisi Baýyrjan Muqyruly sóz alyp, Ábish Kekilbaevtyń qalamgerlik jáne kemeńgerlik qyrlaryna, týystyq, baýyrmashyldyq qasıetterine keńinen toqtaldy.
Basqosýda jazýshy Sultan Orazalynyń «Ábish Kekilbaev» atty derekti fılmi kórsetilip, jastarǵa arnalǵan aýdandyq ortalyq kitaphananyń jazýshynyń ádebı týyndylary qoıylǵan kitap kórmesi uıymdastyryldy.
Aldash ShOŃAI
Mańǵystaý oblysy,
Mańǵystaý aýdany
...súısinis bildiredi
Túlekter tartýy
«Tana myrza» orta mektebin ár jyldary bitirgen túlekter aýylmen tyǵyz baılanys ornatyp otyr. 1997 jylǵy túlekteri mekteptiń tóbesine «Tana myrza – tal besigim» atty jazýdy tartý etse, byltyr Serikbek Qonysbaev uıymdastyrǵan 1998 jylǵy túlekter Elbasynyń «Jasyl el» ıdeıalyq baǵdarlamasyna saı mektep aýlasyna shyrsha, qaıyń, emen, taza sý taratý aýlasyna aǵashtar otyrǵyzyp, aýyldyń ár úıine ósirýge qaraǵaı kóshetterin tegin taratyp berdi.
Al mektep kitaphanasyna aty berilgen Dálesh Nasımoldına keńshar kezinde uzaq jyl ferma kitaphanashysy bolyp istegen. Aýylynda shırek ǵasyr kitaphanashy qyzmetin abyroımen atqarǵan Dálesh apaı jyl boıy – jazda pishenshiler qosynynda, qysta qystaýda, jazda jaılaýda malshylar ortasynda bolyp, aýyl turǵyndaryna mádenı qyzmet kórsetti. Aýyl halqymen tyǵyz baılanysta jumys jasap, halyqtyń mádenıetiniń kóterilýine jáne saıası naýqandarǵa belsene aralasyp, ózin jaqsy jaǵynan kórsete bildi. Dálesh Ábilmájinqyzynyń balalary Danııar men Madııar Záriphanovtar mektep kitaphanasyn qajetti zamanaýı jabdyqtarmen qamtamasyz etip, kompıýterlerdi syıǵa tartty.
Aıjan BAIǴALIEVA
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Tarbaǵataı aýdany
...talap etedi
Shetelde bilim alǵan durys, biraq...
AQSh, Eýropa, Qytaı syndy alyp elderge bilim alý maqsatymen ketip jatqan jastar sany jyl sanap artyp keledi. Memlekettiń «Bolashaq» baǵdarlamasymen bastalǵan bul úrdis úlken múmkindik. Degenmen túrli baǵdarlamalarmen ketip, sol elde qalýdy kózdeıtinder de bar.
Zaıyrly qoǵamda ómir súrip jatqan biz úshin bul - qalypty jaǵdaı. Eshkimniń jeke ómirine qol suǵyp, oǵan talap qoıa almaısyz. AQSh pen Eýropada bilim alyp jatqan jastarǵa sheteldegi mádenıet pen ómir súrý salty unaıdy jáne olar sonda qalýdy jón sanaıdy.
Shetelde bilim alǵan durys, bul - qoldaýǵa laıyq nárse. Biraq shetelge baryp bilim alyp, elge qaıtyp memleket úshin jumys istemeý – qatelik. О́zińizge jasaı alǵan sol eldegi keremet ómirdi Qazaqstanda jasaýǵa tyrysýyńyz kerek. El azamaty retinde ózińizdi ǵana emes, Otandy, memleketti, halyqty oılańyz. Siz de, halyq ta jaqsy ómir súrsin. Qazaqtyń «kóppen kórgen uly toı» degeni beker aıtylmasa kerek. Jalǵyz shaýyp shańda qalasyz, kóp bolyp máreni alasyz. Túsingen adamǵa, Qazaqstan – múmkindikterdi júzege asyrýǵa bolatyn el. Bilim alyńyz, shetelde bolyńyz, qydyryńyz, úlken jobalardy júzege asyryńyz, biraq eki baǵytta bılet alyńyz. Birinde – «bilim alamyn» degen mór, birinde – «alǵan bilimdi elime qaıtip paıdaǵa asyramyn» degen mór bolsyn.
Marǵulan AQAN
...oı bólisedi
Jastardy ǵana kinálaý - jónsiz
Avtobýsta adam kóp. Bir kezde kezekti aıaldamada ishke ájeı kirdi. Artqy tustaǵy esikten kirgen ol bos oryndyqqa otyra berip: «Jenshına...» – dep ári qaraı jyljýyn orys tilinde jetkizip, aqqubasha qyzdy ysyra-mysyra jaıǵaspaq boldy. Qyz: «Men áıel emespin», – dedi. Is osymen támam bola qoısa jaqsy ǵoı. Ájeı uzamaı taǵy «Jenshına...» dep taǵy birdeńelerdi aıta bastady. Shamasy, qolaısyz otyryp qalsa kerek. Budan ári qyz da shydamady, bilem, oń qolymen ana kisini ıterip qalyp edi, ájeı: «Mynaý meni óltiredi!» – dep eńkeıe qaldy. Qyz ornynan atyp turyp: «Men sizge áıel emespin, qyzbyn dep qashanǵy aıtam?!» – dedi taza qazaq tilinde, sóıtti de ornynan sytylyp shyǵyp, álgi ájeniń artqy jaǵyna kelip turdy. Keıýana onymen de qoımaı: «Mine, barlyǵy osyndaı qatyndardan shyǵady», – dep «qatyn» degen sózge ekpin sala eki-úsh márte aıtty. Qyz lám-mım demedi. Avtobýs ishi gý-gý... Ájeı asyǵys-úsigis túsip kete bardy.
Ras, qazirgi kezde elimizde keńestik kezeńniń tárbıesimen tili oryssha shyǵyp, sol ádetterinen ajyramaı kele jatqan birli-jarym osyndaı kisiler bar. Bul jerde qyz balanyń úlkenge qol kóterýi orynsyz bolyp kórinýi múmkin. Biraq álgi keıýana úlkendigin kórsetip, «qyzym, aryraq jyljyshy...» deı salsa, mundaı oqıǵa bolmas edi ǵoı. Biz kóp jaǵdaıda jastardy kinálaımyz. Alaıda úlkenderdiń de jónsiz qylyqtary jeterlik. Olardyń kópshiligi ózderiniń egde tartqanyn moıyndaǵysy kelmeı me, áıteýir balasymen jasty nemese odan da kishi balalarǵa «qyzym», «balam» dep aıtýǵa arlanatyn sııaqty bolyp kórinedi. Baıaǵynyń qarttary qandaı edi, shirkin! Kóregendigin, úlkendigin kórsetip, ózinen kishige, meıli ol beıtanys bireý bolsa da, áńgimesin «aınalaıyn», «qaraǵym», «shyraǵym», «qalqam» degen qaratpa sózdermen bastamaýshy ma edi?!
Jaqsylyq KENJALIEV
ALMATY