Qazaq ádebıeti tarıhy men synynyń tarıhyn zerdeli zerttegen aıtýly ǵalym Tursynbek Kákishuly týraly professor Jandos Smaǵulovtyń ǵumyrnamalyq kitabyn paraqtap otyrǵanda oqymystynyń búkil ómir joly kóz aldyńnan ótedi.
Bul jınaqta onyń balalyq shaǵynan bastap azamattyq qalyptasý kezeńi, ǵylym salasyndaǵy izdenisteri, sonyń nátıjesinde talantymen tanylýy, ardyń isi sanalatyn ádebıettegi nebir daý-damaılarda shynaıy pikirin jetkizip, jetelilik tanytqan sátteri, adaldyqtyń týyn kótere júrip shyqqan bıigi, sákentanýǵa qosqan úlesi, tulǵalyq dárejege jetken ómir joly qamtylǵan.
Ǵalymnyń ǵylym jolyndaǵy jetken bıigi az emes. Áıtse de muny taǵy da óz pikirimen aıqyndaı túselik. «Adal eńbekpen alatyn ataqtyń bárin aldym, al qýlyq-sumdyqpen, saılaýmen keletin ataqtar mende joq. Solardy almadym dep onsha basym da aýyrmaıdy», degen eken.
Aqıqatynda professor Tursynbek Kákishulynyń ǵylym jolynda kórgen qıyndyqtarynyń da az emestigin kitap avtory jan-jaqty kórsetken. Aıtalyq, qazaqtyń uly jazýshylary Muhtar Áýezovtiń joǵary baǵasyn alyp, ǵylymı jumysyn qorǵaý kezinde Sábıt Muqanovtyń opponent bolyp, onyń ádebıet tarıhyn zertteýdegi eńbekterin joǵary baǵalaýy, kórnekti ádebıettanýshylar E.Ysmaıylov pen N.Ǵabdýllınniń árqashan zertteý jumystaryna baǵyt-baǵdar berip otyrýy zertteý jolyndaǵy alǵyrlyǵyn bilgendikten bolsa kerek.
Ádebıet tarıhy men synnyń tarıhyn zertteı júrip, Sáken Seıfýllın aqtalǵan jyldardan keıin, ol týraly onnan astam kitap jazýy, sóıtip sákentanýǵa qomaqty úles qosýy, Sábıt Muqanovtyń, ózge de qalamgerlerdiń shyǵarmalaryna tereń taldaý jasaýy, zaman bolmysyn aıqyn berýi zerdeli ǵalymnyń eńbekqorlyǵyn kórsetedi.
Ǵumyrnamalyq kitaptaǵy alýan túrli kezeńderdiń oqıǵasyn ǵulama ǵalymnyń ómir jolyna, eńbekterine súıene otyryp taldaý ózge azamattardyń pikirlerin eskerý arqyly jan-jaqty kórinedi.
Sóz túıinine kelsek, Muhtar Áýezov onyń ǵylymı eńbegine toqtalǵanda bura tartpaı: «Durys istegensiń. Esti adam solaı jasaǵany jón. Ásirese, bárin ózim taptym, ózim aıttym dep keýde soǵar kóke qyrttar kóbeıip barady. Eshkimge elpildemeı, jalynyp-jalbańdamaı júrgenińe syrttaı rıza edim, myna pikirleriń qomaqty eken, shyraǵym. Eshkimnen ımenbe, jaqtaýshy bolmasa da, qalys qalatynyna sene ber, úndemeıdi eshkim de», depti. Osynyń ózi Tursynbek Kákishulynyń búkil beınesin dáıektep tur emes pe? Al Sábıt Muqanov dıssertasııasyna jetekshilik jasap, túıin sózin aıtqanda: «Ǵylymǵa keletinder osy Tursynbekteı bolatyn bolsa, ataq-dárejeni qınalmaı-aq bere berińder», degen.
Mine, ǵalymnyń ǵulamalardan alǵan batasy osylaı bolsa, myna kitap sony aıdaı aıqyn kórsetip, qazaq ǵylymyna ózindik úles qosqan tulǵanyń bolmysyn jan-jaqty ashqanymen aıryqsha.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»