Ańyraqaı shaıqasy – qazaq jeriniń tutastyǵyn saqtap qalýǵa negiz bolǵan qazaq-jońǵar soǵysyndaǵy eń iri jáne sheshýshi soǵystardyń biri.
Qazaq tarıhynyń alǵashqy súrleýin salýshylardyń biri hám Alash ardageri Muhametjan Tynyshpaevtyń dereginde bul shaıqas 1721-1723 jyldardaǵy surapyl apat «Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulama» oqıǵasynan keıin, naqty 1730 jyly bolǵany jaıly aıtylyp, maıdan dalasy Balqash kóliniń ońtústik-shyǵys jaǵynda 120 shaqyrym jerde, ol jer el arasynda «Itishpes» degen atpen málim dep jazady.
Joǵarydaǵy Alash oqymystysynyń paıymy negizinde shaıqas ornyn naqtylaǵan keıingi zertteýshiler ony – Balqash kóli, Otar dalasy, Shý ózeni aralyǵyndaǵy adyrly alqap dep otyr. О́ıtkeni bul jerde qazaq-qalmaq qorymdary óte kóp jáne nysan KSRO Bas shtabynyń 1942 jylǵy qupııa kartasynda «mańyzdy núkte» retinde kórsetilgen.
1997 jyly elimizdiń Memlekettik hatshysy Á.Kekilbaev jáne akademık-tarıhshy M.Qozybaevtyń bastamasymen soǵys bolǵan alqapqa zertteý júrgizgen «Ańyraqaı» ekspedısııasy maıdan aýmaǵynyń uzyndyǵy – 30-35, eni – 20 shaqyrym degen toqtam jasap, shaıqasqa eki taraptan 70 myńǵa jýyq adam qatysqany jaıly anyqtama bergen.
Bar qazaqtyń basy qosylǵan osy bir sheshýshi shaıqasqa Ábilqaıyr han qolbasshylyq jasap, ardagerler Qarakereı Qabanbaı, Qanjyǵaly Bógenbaı, Shaqshaq Jánibek, Shapyrashty Naýryzbaı jáne áıgili jyraýlar Aqtamberdi, Úmbeteıler qatysqandyqtan bul oryn qazir jalpyulttyq mańyzǵa ıe qundy nysan retinde tirkelip otyr.
Jańa ǵasyrdyń alǵashqy jyly «Ańyraqaı» shaıqasyna 270 jyl tolýyna oraı Almaty oblysy ákimdigi jergilikti zııaly qaýym ókilderiniń qatysýy men maıdan ótken orynǵa arnaıy tasbelgi ornatyp (sýrette), keıingi urpaqqa estelik qaldyrdy.
Daıyndaǵan Beken QAIRATULY,
«Egemen Qazaqstan»