Ardaq tańerteń jumysyna shyqpaqshy bolyp kıinip jatqan. Shalbaryn qolyna alǵan kezde kidirip qaldy. Olaı-bulaı qarady. Jaryqqa aparyp taǵy tekserdi. Sodan soń as úıde qurbysymen shaı iship otyrǵan Qyrmyzyǵa zilsiz ǵana daýyspen aıqaı saldy.
***
Ol kezde neke degendi bildi me? Túsindiretin adam bolǵan joq qoı.
Adamdardyń esi shyǵyp ketken toqsanynshy jyldar edi. Bári tez boldy ǵoı, áıteýir. Joq álde bári tym baıaý boldy ma?!
Ýaqyt Qyrmyzy ekeýine tez ótken shyǵar. Biraq Aqmaral úshin olaı bolmaǵany anyq. Ardaqtyń ózine de ońaı tıgen joq.
Qyrmyzy minezdi qyz edi. Eshteńeden qaımyqpaıtyn. Qyz bolyp, boı túzegennen jigit dep bilgeni Ardaq qana boldy. Ekeýiniń ákeleri de dos edi, bala kezde qonaqqa ertip aparǵanda birge oınaıtyn. Mektepke barǵan soń onsha aralaspaı ketti de, joǵary synypqa barǵanda jigit pen qyz bolyp kezdese bastady. Kitaptardy kezektesip oqyp júrdi, aýylǵa konsert kelse birge baratyn. Qyrmyzy jazda kórshi aýyldaǵy naǵashylaryna ketse, Ardaq sońynan izdep baryp júrdi.
Ardaq mektepti bitirip, qalaǵa oqýǵa ketkennen keıingi eki jyl Qyrmyzy úshin tym kóńilsiz ótti. Ol endi stýdentterdiń kanıkýlyn esepteýmen júretin ádet tapty.
Al Ardaq qalaǵa baryp, Aqmaralmen tanysty.
Aqmaral Qyrmyzyǵa múlde uqsamaıtyn. Tipti Aqmaralǵa Ardaqtan basqa jigitter onsha kóńil aýdarǵan da joq. Olar ashyq minezdi, sulý qyzdarǵa qyzyqty. Ardaq bolsa shashy buıralaý kelgen, uzyn boıly, qarapaıym kıinetin, boıanbaıtyn, kóp sóılemeıtin Aqmaralǵa jaqyndaı berdi. Sabaqta qatar otyrdy. Áńgimelesti. Qyrmyzy ekeýi kóbine ázildesip, oınap, jóndi sóılesýge ýaqyttary jetpeı qalatyn. Al Aqmaral ustamdy jáne bárin aıtqyzbaı túsinip otyrady. Ardaq bara-bara Aqmaralǵa erkeleıtindi shyǵardy. Qarny ashqan kezde kúndiz bolsyn, tún bolsyn jataqhanaǵa baryp, Aqmaraldyń qolynan tamaq ishetin boldy. Aýylda Qyrmyzy bar ekenin birge oqıtyn stýdentterge alǵashqy kezde-aq aıtqan, Aqmaral da biletin. Biraq ol týraly ekeýi eshqashan sóılesken emes.
Kanıkýl bolsa, Ardaq aýylǵa kelip bir merekeleıtin. Ol kezde oqýǵa túsip, alysqa ketkender kóp bolmaýshy edi. Ardaqty týystary men dostary kúnde qonaq qylady. Sonda da Qyrmyzymen amalyn taýyp kún saıyn joq degende bir ret kezdesetin.
Ekinshi kýrs bitirgen jyly ákesi Qyrmyzyǵa quda tústi. Ardaq qarsylyq bildire alǵan joq. Tek oqý bitirgen soń bir-aq úılengisi keletinin aıtqan. Biraq ákesi «tún uzarsa, tús kóbeıedi» dedi. Rasynda da qala jaǵdaıynda ekeýi úsh jyl boıy birge júrýi qıyn edi. Ákesi bárin túsinip, týra boljap, durys sheshim qabyldaǵan eken.
Sol eki jyldyń ishinde Aqmaral qurpyrǵan qyzǵa aınalǵan-dy. Ekeýi birinsiz biri tura almaıtyn. Endi Ardaq kanıkýlǵa kelgende Aqmaraldy qatty saǵynýshy edi. Al úılenetin bolǵannan keıin esine tússe júregi syzdap ketetin boldy. Ońashalanyp otyryp, jylaǵysy keletin. Biraq jylaı almaı qoıǵan. Basy zeńip ketetin.
Qyrmyzyǵa kóńili sýyǵan joq. Sezimderi tym tátti tuǵyn. Onyń ústine ábden úırenisip qalǵan. Bárinen de úlken sebep – sheginerge jol baıaǵyda-aq jabylǵan edi.
Toıdan soń ekeýi qalaǵa attandy. Qyrmyzy oqýǵa tústi. Al Ardaq ýnıversıtetine sol kúı barǵan joq. Kóshede turyp usaq-túıek zattardy sata bastady. Saýdasy jaqsy júrdi. Oqýdan shyqqanyn ákesine Qyrmyzy bosanǵanda bir-aq aıtty. Ákesi birer jylda eseıip ketken ulyna qarady da, oılanyp otyryp qaldy. Biraq ashýlanǵan joq. Nemereniń ıisi men Ardaqtyń jańa kóligi de kóńilin ornyqtyrýǵa sep bolǵandaı edi.
Sol úlken ul on alty jasqa kelgende Aqmaraldy ınternetten taýyp aldy. Sýretin kórgen kezde júregi atqaqtap ketkeni. Jap-jas. Týra baıaǵy túri.
Alǵashqy jyldary tanystardan surap, habaryn bilip otyrýshy edi. Ol kezde turmysqa shyqpaǵan dep estıtin. Keıin habar úzilgen.
Jelide dos bolýǵa ótinim jiberip edi, tez qabyldady. Ol da qýandy ma eken... Kompıýterine enteleı tústi.
Ardaq sol kúni sharýasyn toqtatty. Kezdesýleri keıinge ysyryldy, aqshalary aýdarylmaı qaldy. Bıznes seriktesteri keshke deıin qońyraý shalyp, Ardaqty ala almaı, mazalary qashty.
Ol ınternette otyryp Aqmaralmen sóılesti. Ne degen baqytty da, qasiretke toly kún edi. Baqyty sol, Aqmaraldy tapty. Qasireti – Aqmaral áli turmysqa shyqpapty. Ardaqtan basqaǵa kóńili sol kúıi qulamaǵan eken. Biraq onyń bárin birden aıtyp salǵan joq. O basta amandyq surasqan soń, Ardaq osy ýaqytqa deıin eń bolmasa keshirim suraı almaǵanyn, tipti kórinýge júregi daýalamaı, ýnıversıtetten shyǵyp ketkenin aıtyp, uzaq hat jazyp, keshirim surap edi, Aqmaraldan «keshirmeımin» degen jaýap keldi. Bul on jeti jyldyq azaptyń bir-aq aýyz sózben syrtqa shyqqany edi.
Keıin ekeýi jaqsy tiltabysyp ketti. Sol jyly qysta Aqmaral da óziniń týǵan qalasyna aýysyp ketken eken. Al qazir ol da Ardaq sııaqty Astanaǵa kóship kelipti. Ekeýi bir qalada turady eken. Osy ýaqytqa deıin qalaı kezigip qalmaǵandaryn aıtyp, tańǵalysty. Endi kezdeseıik dedi. Aqmaral burynǵydaı bul joly da Qyrmyzy týraly jaq ashqan joq.
Ekeýi kezdesip, áńgimelesti. Biraq Ardaq tipti Aqmaraldyń qolynan ustaýǵa da bata almady. Osy ýaqytqa deıin turmysqa shyqpasa da, bireýi bolǵan shyǵar degen oı kelgende, alaqany ysyp, kózi qaraýytyp ketkendeı boldy. Suraýǵa dáti barmady. Sony sezgendeı Aqmaral bir yńǵaıy kelgende ol máseleni óz qozǵady. Uıalyp kúlimsirep otyryp, ázer aıtty. Ardaqtyń kózine jas keldi. Sol kúni ishteı sheshim qabyldady.
Buryndary kún saıyn kóbeıip kele jatqan aqshanyń býy qysyp, ózi sekildi bıznesmendermen kóńil kóteretini bar edi. Ondaı kezde aptalap joǵalyp ketip, úıge qaıtyp oralǵanda da Qyrmyzydan onsha uıalmaıtyn sııaqty edi. Keıin ómirge basqasha qaraı bastaǵaly kóldeneń júristi sap tıǵan. Balalar ósip, jaýapkershilik artqan saıyn saıabyr tarta bastaǵan edi. Endi Aqmaralmen sóıleskeli Qyrmyzynyń aldynda qatty qýystanatyndy shyǵardy. Bárin aıtýǵa bekinse de, sátin taba almaı-aq qoıdy. Aqyry bir kúni túnde uıyqtaı almaı, túregep otyrǵan edi, bir mezgilde Qyrmyzy oıandy. Ardaqtyń arqasynan sıpady da, «Bizdiń shalǵa ne bolǵan» dep ázil bastady. Úsh ul taýyp bergen, týys-týǵan men Ardaqtyń arasyn baılanystyryp, berekeli kelin bolyp qalǵan Qyrmyzy kúıeýin burynǵydan da qatty jaqsy kóretin.
Ardaq ornynan turyp, shamdy jaqty. Qyrmyzy Ardaqqa qarap, ne bolǵanyn túsinbeı otyryp qaldy. Ardaq bolsa tósekti aınalyp, Qyrmyzynyń janyna keldi de, qolynan ustap edenge otyra ketti. Basyn kóterip, tósektiń shetinde ózine burylyp otyrǵan áıeline qarady.
Qyrmyzy áldebir ózgeris kele jatqanyn jan-júıkesimen sezgendeı boldy. Ardaqtyń qarasynda mahabbat ta, alań da, jalynysh ta bar eken. Qabyldanǵan sheshimnen shıryǵý da baıqalady.
Jaǵdaıdy estigen soń, Qyrmyzy uzaq jylady. Aqmaral týraly naqty bilmese de, burynnan sezgenin aıtty. Ardaq eshteńe deı almady. Erkinen aırylyp, basyn tómen salǵan kúıi otyra berdi.
Kelesi kúni ekeýi sóılesken joq. Qyrmyzynyń kózi isip, kógerip ketkeni sonsha, bólmeden shyqpaı qoıdy. Balalarǵa da kóringen joq. Ardaq kıinip alǵan soń, tósekte teris qarap jatqan áıeliniń janyna kelip, úndemeı otyryp-otyryp, sharýasyna ketti.
Keshke kelgende Qyrmyzy tamaǵyn daıyndap qoıǵan eken. Dastarhan basynda balalar ǵana sóıledi, ekeýi únsiz otyrdy. Tek balalar turyp ketken soń baryp, Ardaq Qyrmyzynyń qolynan ustap edi, ol býlyǵyp jylap jiberdi. Sheshim qabyldaǵan eken. Kelisetinin aıtty. Biraq toı-tomalaq, qudaıy astarǵa tek ózi barǵysy keletinin jetkizdi. Basqa ýaqyt bolsa Ardaq áıeliniń bul minezine kúler edi. Biraq qazir Ardaqta kúletin shama joq. Qyrmyzyny bólekshe sezimmen jaqsy kórip, júregi ezildi.
Kelinshegin kóndirip alǵan soń, Aqmaralǵa usynys jasady. Ekeýi taǵy kezdesip, birge túski as ishken. Ardaq sózin birden aıta almaı, irkile berdi. Aqyry Aqmaral jumysyna asyǵa bastaǵan soń, kúmiljip-kúmiljip, ázer degende oıyndaǵysyn aıtty. Aqmaral menimen aqyldaspaı, nege áıelińe aıtasyń dep renjı me degen. Joq, Aqmaral ádetinshe renjise de, ishteı tyndy. Úndemeı otyryp qaldy. Júzi túnere tústi. Sodan soń baryp, qystyǵyp jylaı bastady. Ardaq buryn Aqmaraldyń jylaǵanyn kórmegen edi. On jeti jyl ishinde mensiz neshe ret jylady eken dep oılady. Ishi alaı-túleı bolyp, ne qoı deı almaı, ne jumysyńa keshigesiń, aparyp tastaıyn deı almaı, taǵy da otyra berdi. Biraq Aqmaraldyń kelisetinin sezdi. Kelispese, keliskenshe jalynbaqshy boldy.
Aqmaral kelisti. Tek ákesi estigende, qatty qarsy boldy. Biraq qyzynyń talaı túndi jylaýmen ótkizgenin biletin sheshesi ony kóndiripti. Munyń bárin Ardaq Aqmaraldan estip, sońyn kútip qana júrdi. Aqyry bári rettelgende baryp, Aqmaraldyń úıine ózi bardy. Sóıtip, Ardaq Aqmaraldy otyz jetige kelgeninde nekelep, áıel qylyp aldy.
Qyrmyzy da jańa ómirge úırendi. Eki áıeli bar erkektiń báıbishesi atanǵaly týys-týǵan, jora-joldastyń aldynda abyroıy burynǵydan da óskendeı kórine bastady. Bireý surasa, ázildep qana jaýap qatady.
Aqmaral bolsa, byltyr qyz týdy. Ardaqtan aýmaıdy. Qazir ol úıge barǵanda qyzyn aınalshyqtap, Ardaq jóndep tamaq ta ishpeıdi. Aqmaral balaǵa qarasyn dep, keıingi kezde kıimin de ol úıge jýǵyzbaýǵa tyrysyp júrgen.
Biraq keshe myna shalbardy jýylyp turǵan jerinen sol úıden ótektetip kıip shyqqan. Endi búgin Qyrmyzy qaıta ótektep qoıypty. Qarasa, ekeýi eki jerden qyr salǵan. Byltyr da bir shalbardy óstip edi.
– Qyrmyzy, myna shalbarǵa taǵy eki qyr salyp tastaǵansyńdar ma? – dedi daýystap. As úıde qurbysymen shaı iship otyrǵan áıeli ile-shala jaýap berdi:
– Endi, saǵan bireý eki áıel al dedi me?
Qurbysy syqylyqtap kúlip jiberdi. Osylaı dep jaýap beretinin bilip turyp suraǵan ózime de sol kerek dep oılady Ardaq.