Senbi, 23 naýryz 2013 0:26
Cýrettegi aqsaqaldar bir áke, bir shesheden týǵan aǵaıyndylar. Úlkeni Pishimbaıdyń (ortada) jasy 92-de, ortanshysy Nesipbaı (oń jaqta) ótken jyly 85-ke tolǵanyn toılady. Kenje ini Jamanquldyń jasy 84-te. Úsheýi sońǵy kezderi jer aıaǵy keńigen, Naýryz toıy qarsańynda jıi bas qosatyn boldy. Qyzý áńgime dúken quryp, ótken-ketkendi aıtyp, bir jadyrap qalady. Áńgime barysynda birde qabaqtary qatýlansa, endi birde jadyrap, bar daýystarymen kúledi. Áńgimeleriniń taqyryptary da ártúrli.
Senbi, 23 naýryz 2013 0:26
Cýrettegi aqsaqaldar bir áke, bir shesheden týǵan aǵaıyndylar. Úlkeni Pishimbaıdyń (ortada) jasy 92-de, ortanshysy Nesipbaı (oń jaqta) ótken jyly 85-ke tolǵanyn toılady. Kenje ini Jamanquldyń jasy 84-te. Úsheýi sońǵy kezderi jer aıaǵy keńigen, Naýryz toıy qarsańynda jıi bas qosatyn boldy. Qyzý áńgime dúken quryp, ótken-ketkendi aıtyp, bir jadyrap qalady. Áńgime barysynda birde qabaqtary qatýlansa, endi birde jadyrap, bar daýystarymen kúledi. Áńgimeleriniń taqyryptary da ártúrli.
Pishimbaı soǵystaǵy oqıǵalardy eske alsa, Nesipbaı uly Abaıdyń ulaǵattary men Aqermen aýylynyń áńgimelerin aıtady. Al qý tildi Jamanqul qyrǵyz ben qazaqtyń qaljyńdaryn birinen soń birin aǵytady. Biraq úsheýiniń de ortaq taqyryptary bar. Ol – joqshylyqpen ótken jastyq shaq, aıaýly analary Ystybıke men qaıratty ákeleri Nurymbet, ómirden ótken baýyrlary men ómirleriniń jalǵasy – búgingi urpaqtarynyń isteri. Al nemere-shóbeleri týraly aıtqanda bir-birine kezek bermeı shalqyp sóıleıdi.Qarııalardy bilgenime on bes jyldyń júzi bolypty. El aralap kóp júremiz. Olar turatyn Merkige de jıi baramyz. Aqsaqaldardyń balalyq shaqtary ótken Belaryq aýylynda da talaı áńgime estigenmin. Qazir olar turatyn Aspara men Aqermende de jıi bolamyn. О́zderimen de emen-jarqyn pikir almasqan kezim bolǵan. Bárinen de Pishimbaı aqsaqaldyń ózeginiń myqtylyǵyna tańǵalamyn.Uly Otan soǵysyna bastan-aıaq qatysyp, odan keıin Ýkraınada benderovshilermen shaıqasqan, elge kelgen soń mılısıoner bolǵan ardager qıyndyqtardyń birde birine moıymaǵan. Moıynqumnyń qoınaýyndaǵy Mırnyı ýran shahtasynda, jerdiń astynda jıyrma jyl jumys istegen. Sondaı qaýipti, zııandy ken ornynda eńbek etse de bala-shaǵa súıip, aman-esen toqsannan asý ekiniń biriniń mańdaıyna jazbaǵan baqyt bolsa kerek. Qudaıǵa shúkir, qazir de tyń, óz jumysyn ózi isteıdi. «Meni aman saqtap júrgen ómirge degen qushtarlyq pen bala-shaǵama degen sheksiz súıispenshiligim», deıdi Pishimbaı aqsaqal.Al Nesipbaı qarııa aýyl sharýashylyǵynda eńbek ete júrip, uly Abaıdyń máńgilik ulaǵattarymen sýsyndaǵan. Shejireni de bir kisideı biledi. Bir sheshilse áńgimeni áriden bastaıdy. Oı toqtamdary men topshylaýlaryn aıtady. Qazaqtyń keshegi qasireti men búgingi baqytty ómirin jyr etedi. Ol kisiniń maqtanyshy da balalary.Jamanqul aqsaqal bolsa, ómirden tek jaqsylyqty ǵana kórgisi keledi. Ǵumyr boıy shopan taıaǵyn ustaǵan ol sóz máıegin jınaǵan. Bireýdi jamandaý nemese syrtynan ǵaıbat sóz aıtý oǵan jat qylyq. Ázilmen syrlas, tamyrlas. Bir jyly oılamaǵan jerden qazaqtyń belgili satırık aqyny Tolymbek Álimbekpen tanysa qalǵany bar. Ekeýi tańdy tańǵa attyryp áńgimelesken. Tolymbek aqsaqaldyń qazaqı qaljyńnyń qambasy ekenine kóz jetkizgen. Kele-kele bir-birimen jıi kezdesetin boldy. Aqyry aqsaqalmen dostasty. Biriniń úıine biri qonaq bolyp, aralasyp ketti. О́tken jyly Tolymbek aýyryp qalǵanda bir qoıyn soıyp, uly Aqandy aldyna salyp, dos inisiniń kóńilin surap, Almatyǵa jetken.Aýyldastary aǵaıyndy aqsaqaldar týraly jaman sóz aıtqan emes. Eldiń birlik, yntymaǵyn oılaǵan, sol úshin urpaqtaryn tárbıelep júrgen qarııalar bul kúnde shyn máninde aqyl men ımandylyqtyń kenine aınaldy. Aýyldastary Nurymbettiń uldary ózderin ózderi jetektep, eńbekpen es jıǵandaryn aıtady. Olardyń ul-qyzdary men nemerelerin aýyl da, aýdan da, qajet deseńiz, búkil el biledi. Aqsaqaldardyń urpaqtarynyń atqa minip, halqyna qyzmet istep júrgenderiniń barlyǵyn aıtýdy maqsat etpedik. Solardyń bireýin ǵana sóz eteıik. Ol – kásipker Maqsut Nesipbaev.Ol basqaratyn «Ar-As» asyl tuqymdy jylqy zýytynyń úlgi bolarlyq isterin bilmeıtinder kemde-kem. Elimizdiń túkpir-túkpirinen kelip, onyń tájirıbesimen tanysyp, jylqysynyń tuqymyn alady. Maqsut jylqymen aınalysqan kezde Qazaq elinde ondaılardyń qatary óte az bolatyn. Qazir ǵoı, atqa qaı jaǵynan minetinin bilmeıtinder de báıgege júırigin qosyp júrgenderdiń kóbeıgeni. Merkide ótken birde-bir toı onyń úlesinsiz ótken emes. Babalar árýaǵyna syıynyp, olardy qurmettep ósken ul bir áýlettiń ǵana emes búkil merkilikterdiń maqtanyshy, arqasúıer ulany.Qartaıa bilý de kisiliktiń belgisi. Adamdyq qasıetterden taımaǵan, aqsaqal atanyp, tórden oryn alýdyń ózi ǵanıbet. О́mirdiń ashysyn da, tushysyn da kórgen olar urpaqtarynyń «bar» dep tasymaýyn, «joq» dep jasymaýyn únemi aıtyp otyrady. Aǵaıyndy Nurymbet uldary kisiliktiń uly qasıetterin óz boıyna sińirýmen birge ony aınalasyna, urpaǵyna daryta bilgen. Olardyń birge qartaıyp, birge qýanyshty, shattyqty ómir súrýlerine bastaǵan da osy qasıetteri bolsa kerek.Qarttarym – qazynam, darııam, aman-saý júrshi!
Maqulbek RYSDÁÝLET,Jambyl oblystyq memlekettik muraǵatynyń dırektory.
Jambyl oblysy,Merki aýdany.