Senbi, 20 sáýir 2013 0:57
Aqparattyq tehnologııalardyń damýy medısına salasyna da oń áserin tıgizýde. Sonyń bir kórinisi – densaýlyq saqtaýdyń aqparattyq júıesiniń damýy. Atalǵan júıe týraly naqty málimetter alý maqsatynda Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Serikbol MÝSINOVTI áńgimege tartqanbyz.
Senbi, 20 sáýir 2013 0:57
Aqparattyq tehnologııalardyń damýy medısına salasyna da oń áserin tıgizýde. Sonyń bir kórinisi – densaýlyq saqtaýdyń aqparattyq júıesiniń damýy. Atalǵan júıe týraly naqty málimetter alý maqsatynda Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Serikbol MÝSINOVTI áńgimege tartqanbyz.
– Salada aqparattyq júıeni damytý tájirıbesi qaı kezden bastaý alady?
– Elimizde densaýlyq saqtaýdyń aqparattyq júıesin damytý boıynsha birshama tájirıbe jınaqtalǵan. Sonyń ishinde eki negizgi kezeńdi atap ótýge bolady. Alǵashqy jumystar ótken ǵasyrdyń 90-shy jyldary bastaldy. Sol zamandaǵy tehnologııalardyń damý deńgeıi jáne medısınalyq uıymdardyń kompıýterlik tehnıkalarmen jaraqtandyrylýy elektrondy túrde tek statıstıkalyq jáne qarjy málimetterin jınaýǵa múmkindik berdi. Bul, jalpy densaýlyq saqtaý salasyn basqarýǵa jáne uıym ishinde tıimdi menedjmentti júzege asyrýǵa qajet boldy. Biraq medısınalyq qujattar qaǵaz kúıinde júrgizile berdi. Al, 2005 jyly bastalǵan ekinshi kezeńde elimizde Densaýlyq saqtaýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesin (DSBAJ) qurý jobasy qolǵa alyndy. Medısınalyq qyzmetkerler úshin elektrondy túrde saqtalatyn aqparattar barynsha qoljetimdi bolǵandyqtan, medısınalyq qujattardy qaǵazsyz júrgizýge kóshý týraly sheshim qabyldandy. Endi dárigerler qaǵaz kúıindegi ambýlatorııalyq kartany nemese syrqatnamany izdep, ózge dárigerdiń jazbalaryn oqyp jatpaı, naýqastyń densaýlyǵy týraly málimetti aqparattyq júıeler kómegimen tez arada ala alatyn boldy.
Atalǵan joba sheńberinde 7 jyldyń ishinde úlken jumystar atqaryldy. Elimizdiń 3 óńirinde barlyq medısınalyq uıymdar aqparattyq-tehnıkalyq qurylǵylarmen jaraqtandyrylyp, medısına qyzmetkerleri kompıýterlik saýattylyq negizderine oqytylyp, DSBAJ komponentterimen jumys isteýge úıretildi. Astana qalasynda jáne Aqmola oblysynda qaǵazsyz qujat aınalymy qaǵıdasy engizilýde. Sondaı-aq, ǵalamtor arqyly iske asyrylatyn veb-qosymshalar, ıaǵnı aqparattyq júıeler ázirlendi. Bul veb-qosymshalar densaýlyq saqtaý júıesinde reformalar júrgizýde quralǵa aınalyp, búkil respýblıka boıynsha medısınalyq qyzmettiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrýǵa múmkindik berdi. Oǵan qosa, Qazaqstan halqy úshin alǵash ret densaýlyq saqtaýdyń aqparattyq júıelerine tikeleı jol ashyldy. Aıtalyq, «Emdeýge jatqyzý bıýrosy» portaly arqyly kez kelgen naýqas josparly emdeýge jatqyzýda óz kezegin ınternetten qarap, baqylap otyra alady.
– Densaýlyq saqtaýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesi densaýlyq saqtaý salasyna qandaı ózgerister ákeldi?
– DSBAJ jobasynyń jalpy densaýlyq saqtaý júıesin damytýǵa oń áser etkeni sózsiz. Biraq, qol jetkizgen jetistiktermen shektelip qalýǵa bolmaıdy. «Elektrondy densaýlyq saqtaý» túsinigi, meıli ol naýqas, meıirger nemese densaýlyq saqtaý menedjeri bolsyn, medısınalyq kómek kórsetý úrdisine qatysýshyǵa qajetti aqparatty kerek ýaqytynda beretin bolady degendi bildiredi. Naqty mysaldar keltire keteıik. Naýqas óz densaýlyǵy týraly qorǵalǵan aqparatqa, sondaı-aq, óziniń bul aıda josparly profılaktıkalyq tekserýden ótýi nemese ýchaskelik dárigerine barýy kerektigi týraly jeke keńester men habarlamalarǵa qol jetkize alady; aýrýhana dárigeri aldyndaǵy naýqasqa júrgizilgen zerthanalyq tekserýlerdiń nátıjeleri týraly ózekti málimetke qol jetkizip, ol saraptamalardy qaıta ótkizýge jáne nátıjelerin kútýge ýaqytyn joǵaltpaıdy; meıirger naýqasqa salynatyn preparat mólsheriniń onyń salmaǵyna qanshalyqty sáıkestigi jóninde habarlama ala alady. Osy sııaqty kóptegen mysaldar keltirýge bolady. Álemdik tájirıbe kórsetkendeı, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardyń qazirgi damý deńgeıi mundaı jobany iske asyrýǵa bolatynyn kórsetip otyr. Zertteý nátıjelerine qaraǵanda, AQSh-ta elektrondy densaýlyq saqtaý júıesi bir jylda 17,4 mıllıon shamasynda medısınalyq qateliktiń aldyn alýǵa múmkindik beredi eken.
Jańa múmkindikterdi sezine otyryp, damýdyń úshinshi kezeńi qarsańynda turǵanymyzdy túsinemiz. Endigi nazar salany basqarý jáne qarjylandyrýdan tikeleı medısınalyq qyzmetterdi kórsetý úrdisine aýatyn bolady. Mundaı jaǵdaıda elektrondy densaýlyq saqtaý júıesin qurý degenimiz – naýqastyń qajettiligine baǵdarlanǵan qaýipsiz, ádiletti, sapaly jáne turaqty densaýlyq saqtaý júıesin qamtamasyz etetin ózekti, shynaıy jáne jetkilikti aqparatty avtomatty túrde alý múmkindigin bildiredi.
– Osy júıege baılanysty alda qandaı mindetter tur?
– Alda turǵan aýqymdy mindetterdi sheshý úshin elektrondy densaýlyq tólqujaty men elektrondy medısınalyq jazbalar túrinde jınaqtalǵan ár adamnyń densaýlyǵy jónindegi aqparat bolýy tıis. Medısınalyq kómek kórsetý úrdisin barynsha tolyq kórsetetin mundaı aqparat naqty statıstıkalyq jáne saraptamalyq málimetter qoryn qalyptastyrýǵa múmkindik beredi. Olar óz kezeginde basqarý jáne qarjylandyrý salasynda, sondaı-aq, ǵylymı-zertteýler júrgizýde paıdalanylady.
2013 jylǵy qańtarda Elbasymyzdyń Jarlyǵymen bekitilgen «Aqparattyq Qazaqstan-2020» memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes, 2020 jylǵa qaraı elimizdiń barlyq turǵyndary elektrondy tólqujatpen qamtamasyz etilýi tıis. QR Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Qazaqstan Respýblıkasynyń e-densaýlyq saqtaý damý strategııasyn ázirleý jumystaryn bastap ta ketti, onda joǵaryda atalǵan maqsat-mindetterdi iske asyrýdyń naqty joldary aıqyndalady.
Áńgimelesken
Aıgúl SEIILOVA,
«Egemen Qazaqstan».