Senbi, 26 qańtar 2013 7:40
Eldi ushpaqqa shyǵarady degen memlekettik mekemelerdiń tórinde otyryp, jymysqy áreketterin jalǵastyryp jatqan sheneýnikterdi anyqtaý ońaı emes. Tek olardyń jasyryn sybaılasqan áreketinen el ábden zardap shegip, adal adamdar barynan aıyrylǵanda ǵana jemqorlardyń jegeni bilinip qalady. Biraq, memlekettiń qarjysyn talan-taraj qylǵandy bireýdiń qaltasynan urlaǵan joqpyn ǵoı dep ózinshe topshylaıtyn tońmoıyn qunyqqandar elimizdiń bolashaǵy, ıaǵnı Elbasynyń «Qazaqstan- 2050»
Senbi, 26 qańtar 2013 7:40
Eldi ushpaqqa shyǵarady degen memlekettik mekemelerdiń tórinde otyryp, jymysqy áreketterin jalǵastyryp jatqan sheneýnikterdi anyqtaý ońaı emes. Tek olardyń jasyryn sybaılasqan áreketinen el ábden zardap shegip, adal adamdar barynan aıyrylǵanda ǵana jemqorlardyń jegeni bilinip qalady. Biraq, memlekettiń qarjysyn talan-taraj qylǵandy bireýdiń qaltasynan urlaǵan joqpyn ǵoı dep ózinshe topshylaıtyn tońmoıyn qunyqqandar elimizdiń bolashaǵy, ıaǵnı Elbasynyń «Qazaqstan- 2050» Strategııasynda aıtylǵan ulttyq qundylyqtar týraly múlde oılamaıtyny anyq. Sondyqtan da mundaı jemqorlyqqa salynǵandardy anyqtaý úshin «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasy janyndaǵy Jemqorlyqpen kúres jónindegi qoǵamdyq keńes elden erek áreket etip otyr. Sonyń bir dálelindeı, keshe Keńes tóraǵasy Oralbaı Ábdikárimovtiń tóraǵalyq etýimen beıne-konferensııa túrinde «Nur Otan» HDP janyndaǵy Jemqorlyqpen kúres jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq keńestiń kezekti otyrysy boldy.
Onda taǵy da sol, eldik synǵa syna qaǵatyn, etekten tartyp eldi eseńgiretetin, sóıtip, ózekti órteıtin ókinishti jaǵdaı – sybaılas jemqorlyqtyń órship turǵany týraly aıtyldy. Otyrysty ashqan O. Ábdikárimov Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmalaryna sáıkes elde údemeli ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn jalǵastyrý belgilenip otyrǵanyn, hımııalyq jáne jeńil ónerkásipti belsendi qalpyna keltirý men damytý úderisi bastalǵanyn aıtty. Bul úshin kóptegen josparlanǵan mindetterdi barlyǵymyz birdeı jumyla iske asyrý alǵa qoıyldy. Bul oraıda, Elbasynyń halyqqa arnaǵan «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýy jarııalandy. Onda basqa mekemelerge sekildi keleńsiz jaǵdaılarmen kúresýge Tótenshe jaǵdaılar jónindegi mınıstrlikke de úlken mindetter júktelgen, dedi tóraǵa.Alaıda, arnaıy qurylǵan saraptamalyq komıssııa qorytyndysy osy joǵaryda atalǵan qoldanylyp jatqan sharalarǵa qaramastan, Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginde sybaılasqan jemqorlyq deńgeıi joǵary ekendigin kórsetipti. Osyndaı keleńsizdikter saldarynan TJM sybaılastyq jónindegi memlekettik organdardyń alǵashqy bestiginen oryn alǵan. Bul bile-bilgen adamǵa jaqsy kórsetkish emes ekeni aıdan anyq. Biraq, ony eleıtin jan, tyńdaıtyn qulaq, eskeretin basshy bolsa bir jón ǵoı. Baıaǵy jartas – bir jartas kúıinde qalmasa eken deımiz. О́ıtkeni, quqyqtyq statıstıkalyq málimetterge súıensek, 2011 jyly TJM qyzmetkerleri tarapynan jasalǵan sybaılas jemqorlyq sıpattaǵy qylmys kórsetkishi 37 derekti qurady. Endi kelesi jyly bul jaǵymsyz kórsetkish tómendegen shyǵar dep oılaısyz ǵoı. Joq, tómendemek túgili sol kúıinde de turmady, kerisinshe, kóbeıip ketti. Tótenshe jaǵdaılar jemqorlary «Qulasań nardan qula» degendeı, 2012 jyldyń 11 aıy ishinde sybaılas jemqorlyq áreketti 46-ǵa ósirip jibergen. Mine, budan asqan soraqylyq bolmas endi.Bul oraıda sóz alǵan Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Vladımır Bojko mınıstrlikte jemqorlyqty boldyrmaýǵa baılanysty sharalar qamtylyp jatyr, dedi. Mundaǵy jemqorlyqtyń beleń alýy kadrlardy durys rettemeýden týyndaǵan kórinedi. Buǵan kináli kadr qyzmeti eken. Soǵan oraı jemqorlyq qylmystary úshin 2011 jyly 11 qyzmetker jáne túrli salanyń 3 basshysy qyzmetten qýylsa, birneshe adam tártiptik jaýapqa tartylǵan, al 2012 jyly da osyndaı kemshilikteri úshin taǵy 11 qyzmetker jáne túrli salanyń 9 basshysy laýazymdarynan bosatylyp, 16 adam tártiptik jaýapkershilikke tartylǵan.Biraq, munyń bári dendegen jemqorlyqty joıýǵa jetkilikti me? Árıne, joq. Sybaılas jemqorlyqqa salynǵandardy toıyp alǵan soń jumystan shyǵarý bir basqa da, jegenderin qustyrý bir basqa ǵoı. О́ıtkeni, saraptamalyq komıssııanyń qujatyna kóz júgirtsek, Atyraý, Ońtústik Qazaqstan jáne Aqmola oblystarynda jemqorlyq qylmystary jıi oryn alady eken. Jáne jemqorlyq sıpattaǵy qylmystardyń basym bóligin qymqyrý, jymqyrý paraqorlyq, qyzmettik jalǵandyq, laýazymdy qyzmetin orynsyz paıdalaný, t.b. quraıtyn kórinedi.Máselen, TJM laýazymdy tulǵalary zańmen belgilengen memlekettik satyp alý úrdisterin óz paıdalaryna qoldanǵan. Kóp jaǵdaıda memlekettik órt ınspektorlary laýazymdy ókilettikterin asyra paıdalanyp, baqylaý júrgizý is-sharalarynda para berýge májbúrleý qaraketterimen aınalysqan. Mundaı ozbyrlyqtyń sebebi, reglamentteýshi normatıvtik-quqyqtyq aktilerde baqylaýdyń nátıjeleri boıynsha qorytyndy jasaýdyń naqty merzimi kórsetilmeýinde jatsa kerek. Sonyń saldarynan, baqylaý jasaýshy organdardyń derekteri boıynsha, 6 442,4 mln. teńgeniń quqyq buzýshylyǵy anyqtalǵan. Bul mınıstrlikte jáne oǵan qarasty mekemeler men uıymdarda qarjylyq tártiptiń tómendigin jáne bıýdjet qarajatyn basqarýda oryn alǵan kemshilikterdi kórsetedi.Sondaı-aq, «Munaı-gaz ónerkásibiniń tehnıkalyq qaýipsizdigi, munaı jáne gaz geologııasy jónindegi ǵylymı-zertteý ortalyǵy» EMK-da jeý esh qıyndyq týǵyzbaıtyndaı, deıdi sarapshylar. Munyń naqty dáleli, ótken jyly osynda jumys istegen úsh dırektor jáne bir orynbasardyń jemqorlyq áreketteri áshkerelengen.Otyrysta mundaı zańsyzdyqtardyń az emestigi aıryqsha ataldy. Sondyqtan jınalǵandar biraýyzdan talqylaý nátıjeleri boıynsha Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginde jemqorlyqqa qarsy is-qımyl boıynsha jumysty kúsheıtýge baǵyttalǵan tıisti usynymdar qabyldady.
Aleksandr TASBOLATOV,«Egemen Qazaqstan».