• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tarıh 16 Shilde, 2019

Ustazdarym ustaz tutqan Úsebaev

480 ret
kórsetildi

Men «Sosıalıstik Qazaqstannyń» ótkendegi tarıhyn eske alsam, ózim alǵash sol jerge qyzmetke kelgen kezdegi bas redaktorymyz Keńes Úsebaevtyń keskin-kelbetin de birden kózge elestetemin. Syrt beınesi susty, tym resmı, bos sóılep, jeńil ázil aıtpaq túgili, ezý tartyp kúlý degendi bilmeıtin shyǵar dep oılaıtyn bul basshymyzben ras, men tym jaqyn jumys istestim, etene tanys-bilis edim dep maqtana almaımyn. Olaı bolmaq túgili, aptasyna bir ret ótip turatyn letýchkanyń (lezdeme) ózinde de kózine kórinbeýge tyrysyp, bólim meńgerýshileri men zamzavotdelderdiń (aǵa ádebı qyzmetker Tájibaı Bıtaev aǵamyzdyń shyǵarǵan aty) art jaǵynda buǵyp otyratynbyz. Áıtse de bir-eki aıdyń ishinde-aq bas redaktorymyzdyń biraz syryna qanyqqandaı boldym...

Ol kezde redaksııa úıi burynǵy Sovet (qazirgi Qazybek bı) kóshesi men Fýr­manov (qazirgi N.Nazarbaev) kóshe­siniń qıylysyndaǵy bes qabat­ty qyzyl úıde-tuǵyn. Keıin órtenip ketken bul ǵımaratqa kimder kelip, kimder ketpegen deseńizshi! Ásirese qyz­met­kerleri she! Kileń egde tartqan – ja­samys kisiler edi. Qysy-jazy moıyn­darynan tastamaıtyn shoqpardaı gal­stýkterin aıtpaǵanda, ústerindegi qap-qara kástúmderin de sheshpeıtin olar «biz SK-nyń organy «SQ»-danbyz» dep shirengende kez kelgen adam túgil obkomnyń sekretarlarynyń ózin selk etkizerlikteı sesti de bedeldi bolyp kórinetin. Aralaryndaǵy birdi-ekili jas­tary da sol aǵalaryna eliktep, jaldaryn kúdireıtip júretin. Ýnıversıtetti bizden biraz jyl burynyraq bitirip, qara shańyraqtyń qasıetin sezine bas­taǵan Námet Kelimbetov, Ýaqap Qy­dyr­­hanov, Tájibaı Bıtaev, Shákızat Dár­maǵambetov, Elemes Salıhov, Balta Isaev, Ǵalymjan Qallemov, О́miráli Nurǵısaev, Berikbaı Saǵyndyqov sııaqty áriptesterim redaksııa ishine kirisimen-aq ózgerip sala beretin. Ánsheıindegi ashyq-jarqyn minezderinen aıyrylyp, dálizde kezdesip qalsa, kekireıip, kóp sóı­lespeı, keıde bas ızep qana ótip ba­ra jatqanyn kórip, «ıapyr-aý, mynalar shynymen solar ma» degendeı, aýyz ashyp qala beretinmin. Sóıtsem, keıin tú­sindim, olardyń bári ózderiniń jasy úl­ken aǵalary – bas redaktorǵa elikteıdi eken ǵoı.

Bas redaktorymyz Keńesbaı Úsebaev, ımany ózine serik bolsyn, úıinde qaıdam, qyzmette qatal, artyq-aýys sóılemeıtin, únemi tunjyrap, qabaǵyn túıip júretin (álde maǵan solaı kórine me) jan-tuǵyn. Lezdemelerde de úsh-tórt mınýttan ar­tyq sóılegenin baıqaǵan emespin. Tym resmı tomaǵa-tuıyq bul kisini men keıde sol kezderi ár bólme men dálizdiń tórinde qystyrýly turatyn partııanyń ortalyq komıteti saıası bıýrosynyń músheleri men múshelikke kandıdattary arasynan da izdestirgendeı áserde bolýshy edim. Shash qoıysy, kıim kıisi, kóz qarasy quddy sol kósemderdiń kóshirmesindeı Keńekeńniń shyǵarmashylyǵyn qaıdam, uıym­dastyrýshylyq qabileti men is­ker­ligi óte kúshti bolatyn. Joǵary jaq­­­­­tan túsken nusqaýlardy bólim meń­ge­rý­­­­­shilerine qysqa da nusqa túsindirip, so­nyń oryndalýyn ózi qadaǵalap otyratyn.

Bólim meńgerýshileri demekshi, ol kezde redaksııanyń bólim bastyqtarynyń bedeli Ortalyq komıtettiń bólim meńge­rýshileriniń bedelinen birde-bir kem emes edi desem, múmkin asyra aıtqandyǵym bolar. Áıtse de úgit-nasıhat jáne partııa turmysy bólimderi bastyqtarynyń oblystyq partııa komıtetteriniń birinshi hatshylarymen telefon arqyly tikeleı sóılesip, keıbir máseleler jóninde aqyldasyp jatqanyna talaı ret kýá bolǵanym bar. Onyń ústine redkollegııa músheleriniń bári Ortalyq Komıtettiń sekretarıatynda bekitiletin. Mine, osyndaı bedeldi de bilikti bólim meń­gerý­shilerin iriktep ala bilgen Keńe­keń olarǵa jumys ta istetetin, sonymen birge keń quqyq ta berip qoıǵan. Olar qyz­­metkerlerin ózderi tańdap, ózderi qa­byldap, jumystan ózderi bosata alatyn.

Sondaı bilikti de bilimdi bólim meń­ge­rýshilerdiń biri Haıdekeń – Haıdar Baımuhambetov aǵamyz men áskerden kelgeli beri (1964 jyly, bizdi, KazGÝ-diń tórtinshi kýrsynyń bir top stýdentin mindetti boryshymyzdy óteý úshin armııa qataryna alyp ketken bolatyn, sodan araǵa úsh jyl salyp, 1968 jyly oralyp, oqýymyzdy odan ári jalǵastyryp jatqan edik) qamqorlyǵyna alyp, ara-tura tapsyrmalar da berip turýshy edi. Ýnıversıtettiń sońǵy kýrsyna kósh­kenimizde dıplom jumysyn jazý úshin dep taǵy bir jyl tekke sandaltyp qoı­ǵanyn biletin aǵamyz birde:

– Áı, sen qarap júrme, bizdiń bólimge atsalysyp tur, jazǵandaryń jarap jatsa gazetke usynamyz, sóıte-sóıte tó­se­lip ketesiń, – degen edi.

Aǵanyń aıtqanyn eki etpeıtin men qysqa habarlardy birinen soń birin toǵytyp, keıin eptep hat qorytatyndaı dárejege de jarap qalǵan bolatynmyn. Sonan qasıetti naýryz merekesiniń qar­sańynda Haıdekeń oıda joqta:

– Men seni bólimge alýǵa usynam, aryzyńdy jaz, – demesi bar emes pe.

– Oı, aǵa men áli dıplomymdy alǵan joqpyn ǵoı...

– Eshteńe etpeıdi, – dedi aǵamyz meıir­lene kúlip, – endi eki-úsh aıdan keıin almaısyń ba ol qatyrma qaǵazyńdy, aıt­paqshy aryzyńda «ýnıversıtetti biti­rýime baılanysty» dep ashyp kórset.

Dál osy kezde esikten hatshy kelin­shek Halıda kórinip:

– Sizdi redaktor shaqyryp jatyr, – dep qaldy.

Haıdekeń ornynan kóterile bergen kezde, men de lyp etip qarsy jaqta otyr­ǵan О́miráliniń janyna baryp:

– О́meke, ótinishti qalaı jazýshy edi, kómektesip jibermeısiz be? – dedim.

– Aıtty ǵoı endi, – dedi О́miráli áreń degende til qatyp, – ýnıversıtetti bitir­gennen keıin dep... solaı dep jaz...

– Ol jaǵyn uqtym ǵoı, – dedim men de О́mekeńniń onsha unatpaı otyrǵanyn sezip, – bas jaǵyn qalaı bastasam eken?

О́mekeń bir sátke sazaryp otyrdy da, aldynda jatqan «Sosıalıstik Qazaq­stan» gazetiniń birinshi betindegi fırmasyn qalamymen aınaldyra syzyp:

– Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıtetiniń, Qazaq SSR Joǵarǵy Sove­tiniń jáne Mınıstrler Sovetiniń organy «Sosıalıstik Qazaqstan» gaze­tiniń redaktory K.Úsebaev joldasqa deısiń de, jańaǵy aıtqandardy jazasyń, – dedi, sóıtti de áńgime bitti degendeı, «Sovet­skıı sport» gazetinen qunjyńdap birdeńkelerdi kóshire bastady.

Men de bala emespin, biraz nárseni kórip qalǵan pálemin ǵoı. О́tinishimniń bas jaǵyn О́mekeń aıtqandaı etip bas­taǵanymmen, sebe­bine kelgende «ýnı­versıtetti bitirgennen keıin» demeı «biti­rýime baılanysty» dep jazyp, Haı­dekeńniń ústeliniń ústine qoıa qoıdym.

Sút pisirim ýaqyttan keıin kelgen aǵamyz aldyndaǵy qaǵazdy ári-beri tóńkeristirip biraz qarap otyrdy da, eki-úsh jolyn syzyp tastap ózime usyndy:

– Má, qaıta kóshirip jaz!

Qarasam, «Qazaqstan Kompar­tııa­synan bastap «organy» degen jerge deıin syzyp tastap, «Sosıalıstik Qazaqstan» gazeti degenin ǵana qaldyrypty. О́mekeń aǵam syzyp tastaǵan sózderdi ádeıi jazdyrdy ma, álde bilmeı jazdyrdy ma, bilmeımin, Haıdekeń áıteýir, sol qımylymen ýaqyt óte kele kompar­tııa­nyń qoparylyp, SQ-nyń túbi «EQ» bolatynyn sol kezde-aq sezgendeı bolyp kórinedi dál qazir maǵan.

О́tinishti taza qaǵazǵa kóshirip, Haıde­keńniń aldyna qaıta keldim. Aǵam ony taǵy da bir qarap shyqty da:

– Al bala Allańa syıyna ber, – dedi sózin jumbaqtap. – Alda úlken syn tur. Keńekeń bul aryzyń men je­ke isińdi tanysyp-bilý úshin redkollegııa múshelerine jiberetin bolady. Olardyń árqaısysy bir-bir redaktor, ózińmen jeke-jeke sóılesýleri múm­kin, baıqa, shı shyǵaryp alyp júrme, bireýi «qarsymyn» dep qol qoısa-aq, jaǵ­daıymyz qıyndap ketýi kádik.

Aıtqandaı-aq, Keńekeńniń ózin qos­paǵanda redkollegııanyń alty múshesi – Saparjan Haıdarov (redaktordyń orynbasary), Nurǵazy Shákeev (jaýapty hatshy), Maǵaýııa Mashaqov (úgit-nasıhat bóliminiń meńgerýshisi), Bek­­­dilda Abdýllın (partııa turmysy bóliminiń meńgerýshisi), Eset Áýkebaev (ádebıet bóliminiń meńgerýshisi) jáne Pernebek Beısenov (sovet qurylysy bóliminiń meńgerýshisi) menimen jeke-jeke sóılesip, ómirbaıanym men shyǵar­mashylyǵyma qatysty biraz jaıǵa qanyqty. Haıdekeń aldyn ala aıtyp qoı­ǵan ba, qaıdam, kóp qınaǵan joq, bári de oń qabaq kórsetip, qoldaryn qoıyp berdi.

«Shıkilik» bas redaktordyń aldyna bar­ǵanymda baıqaldy. Arada apta ótpeı jatyp, Haıdekeń esik jaqtaǵy sýretshi hám retýsher Januzaqtyń ústeline japsarlastyra qoıdyryp bergen shaǵyn týmbochkamnyń ústine úıden jazyp, qorytyp ákelgen materıaldarymdy ret­tep otyrǵanymda Halıda esikten basyn suǵyp:

– Seni redaktor shaqyrady, – dedi.

– Kimdi? – Sasqalaqtap daýsym diril­dep shyqty. – Meni me?

– Iá, seni.

Ne isterimdi bilmeı, ishtegi jigitterge jaýtandaı qaradym. Haıdekeń joq bolatyn, О́miráli eshteńe estip bilmegendeı, qun­jyńdap ortalyq gazetterden birdeń­keler kóshirip jatty, Januzaq qolyna qyrǵyshyn ustaǵan kúıi maǵan qarap qatyp qalypty.

– Bar, – dedi ol bir kezde esin jıǵan­daı ezý tartyp, – qoryqpa, múmkin ózi de áńgimeleseıin degen shyǵar...

Qoryqqanda ne isteıin, tizem qalty­ramasa da júregim atqaqtap, qabyldaý bólmesine keldim. Halıda «kire ber» degendeı Keńekeńniń esigine qaraı ıegin kóterdi.

– Sálemetsiz be, meni shaqyrǵan eken­siz, – dedim kabınettiń orta tusyna je­te bergenimde entigimdi basyp.

– Redaksııadan kimdi tanısyń? – dedi Keńekeń sol otyrǵan qalpyn buzbastan.

Qudaı aýzyma saldy ma, qaıdam:

– Qydyrbekulyn! – dep qalt tura qaldym, alǵash qol alysyp amandasatyn shyǵarmyz dep oılaǵan edim, biraq bastyǵym ondaı nıet bildire qoımaǵan soń, men de odan ári attap basa almadym.

– Jaraıdy. Bara ber!..

Esikten qalaı shyǵyp, ornyma qalaı kelip otyrǵanymdy bilmeımin. Áıtse de bastyǵymnyń álgi sózin osy ýaqytqa deıin umytpaımyn. Keńekeńniń aldy keń degendi kóne qyzmetkerlerden kóp estıtinmin. Obaly neshik, eshkimniń syrtynan ǵaıbat sóz aıta qoımaıtyn. Qaıta «týrashyl, eshkimge burmaıdy, jumysyna adal», – dep maqtap júretin. Qansha jamanshylyqqa qımaǵanymmen, bastyǵymnyń bul jolǵy qareketin qalaı baǵalarymdy bilmeı, ishten tyndym. Nege shaqyrdy? Túrimdi kórý úshin be? Sońǵy aptalardaǵy óndiristik jınalystarda kórip júr emes pe? Álde áńgimelesip, syr tartý úshin be? Onda nege jóndep sóılespedi? Balasyndy ma eken? «Bara beri» nesi? Jumysqa almaımyn, bossyń degeni me? Osyndaı suraqtar jan- jaqtan antalap, bireýine de jarytymdy jaýap taba almaı basym qatyp otyrǵanymda, esikten jarq etip Haıdar aǵam kirip kele jatty emes pe? Ákem tirilip kelgendeı qýanyp, ornymnan atyp turdym.

– Neǵyp qutyń qashyp otyr? – dedi aǵam qolymdy alyp.

Asyǵys-úsigis basymnan ótken jaıt­ty baıandap shyqtym.

– Dál osylaı boldy ma?

– Iá, dál solaı.

– Qydyrbekuly shyn jaqyn aǵań ba?

– E, joǵ-a...

– Onda nege sonyń ǵana famılııasyn aıttyń?

– Belgili jazýshy ǵoı, ony eldiń bári tanıdy emes pe?..

– Balamysyń degen, – dedi Haıdekeń ózinen-ózi keıip, – áı, jazýshy kerek bolsa, otyr emes pe, anaý Eset degen aqyn múıizi qaraǵaıdaı, ádebıet bólimin bas­qaryp, sonyń atyn nege aıtpaısyń? Jerles kerek bolsa, Ábdesh bar emes pe Jambyl jaqtan kelgen...

Burqan-tarqan bolyp ashýlanǵan aǵamyz sol qalpy bólmeden shyǵyp ketti de, sút pisirim ýaqyttan keıin qaı­typ kirdi. Jáýteńdep betine qaradym birdeńke der me eken dep. Joq, syr bermedi. Degenmen baǵanaǵydaı emes, ashýy sál-pál basylǵan sııaqty. Qaǵaz­daryn ári-beri aralastyryp, birdeńe jazǵan boldy. Artynsha olardy syzyp tastady da, qaǵazdy ortasynan qaq bólip, sebetke tastaı saldy. Sóıtip myrs etip kúlgen boldy da baǵanaǵy «balamysyń» degen sózdi taǵy bir qaıtalady. Aǵam­nyń bul jol­ǵy «balamysyńy» al­dyn­daǵysyna qaraǵanda áldeqaıda jum­saqtaý shyqty, soǵan qarap júregim ornyna túskendeı kúı keshtim.

Keńekeń men Haıdekeńniń arasynda qandaı áńgime bolǵanyn qaıdam, arada biraz kún ótken soń redaksııa meńgerýshisi Mahań (Maǵzum Kóshekov) bólmemizge kirip-shyǵyp júrip, ońashalaý qalǵan kezimde «Keńekeń qol qoıdy» dep qu­la­ǵyma sybyr ete tústi. Júrek tusym shym ete qaldy. Osylaısha, Keńekeń 1969 jyly 27 naýryz kúni meni bir aılyq synaq merzimimen kishi ádebı qyzmetker etip qabyldaý jónindegi buıryqqa qol qoıdy...

Qaıran, Keńekeń! Shynynda da aldyńyz keń edi ǵoı. Qabaǵy ashylmaıtyn, tym qatal kóringenimen, júregi ashyq-jarqyn, adamdarǵa jaqsylyq jasaýǵa beıim turatyn. Jastaıynan jetim ósken ol ınternatta tárbıelengen kórinedi. О́mir taýqymeti tez eseıtip, eńbekke erte aralastyrǵan. Shyny ke­rek, alǵashqy jyldary men ol kisi­niń qaı óńirden ekenin de bilgen emespin. Bireýler Almaty oblysynan dese, bireýler Qyzylordanyń qazaǵy eken deıtin. Tipti Qaraǵandy men Aqmola óńirine jatqyzýshylar da kezdesetin. Sóıtsem, Keńekeńe bul aıtylǵan aımaq­tyń bári týǵan jerindeı ystyq ta qa­sıetti eken ǵoı. Sondyqtan da bolar, redaksııada Qazaqstannyń túkpir-túkpirinen jınalǵan, minezderi jaǵynan san túrli, biraq barlyǵynyń maq­sat-múddesi bir, ol – tek bas basylym­dy jo­ǵarǵy jaqtaǵy basshylar qo­ıyp otyr­ǵan talapqa saı shyǵarýǵa baǵyt­talǵan edi.

Eńbek jolyn 1934 jyly Qyzylorda qalasyndaǵy jetijyldyq mektepti bitirip, muǵalimdikten bastaǵan Keńekeń jazýdy osy oqý ornynda júrip serik etse kerek. Aýdandyq, oblystyq gazetterde túrli taqyrypta maqalalary shyǵyp, halyq arasynda jýrnalıst retinde tanyla bastaıdy. Sóıtip kelesi jyly Qarmaqshy aýdandyq «Qyzyl tý» gazetine qyzmetke shaqyrylady. Biraq bul jerde de kóp isteı qoımaıdy. Almatydaǵy Kommýnıstik qazaq jýrnalıstıkasy ınstıtýtyna túsip, ony 1938 jyly oıdaǵydaı bitirip shy­ǵady. Joldama Qaraǵandyǵa beril­edi. «Sovettik Qaraǵandy» gazetine qatar­daǵy tilshi bolyp ornalasqan Keńekeń keıin bólim meńgerýshisi, jaýapty hatshy, redaktordyń orynbasary bolyp joǵarylatylady.

1946 jyly Keńekeń Máskeýdegi joǵary partııa mektebine jiberiledi. Oqý bitire salysymen Aqmola oblystyq gazetin basqarady. 1953-55 jyldary Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi janyn­daǵy radıohabarlar jónindegi komıtet tóraǵasy, al 1955 jyldan 1959 jylǵa deıin «Sońıalıstik Qazaqstan» gazeti redaktorynyń orynbasary qyzmetin atqardy.

Bas gazettiń bas redaktorynyń oryn­basarlyǵynan Keńekeń QKSR Mı­nıs­trler Keńesi janyndaǵy ınfor­masııalyq agenttik (QazTAG) dırektory bolyp ósip ketedi de, eki jyldan soń óziniń «Sosıalıstik Qazaqstanyna» bas redaktor bolyp keledi. Meni qyzmetke alatyn jyly ol kisiniń bul orynda otyrǵanyna toǵyz jyldan asyp qalǵan eken. Arada eki aı ótken soń ol taǵy da basqa qyzmetke – Qazaq KSR Mınıstrler Keńesi janyndaǵy teledıdar jáne radıo habarlary jónindegi komıtet tóraǵalyǵyna aýysyp ketti.

Áıtse de qyzmettes bolǵan osy qysqa merzimniń ishinde men Keńekeńniń kóptegen jaqsy qasıetterin kórip, baıqap qalǵandaı boldym desem artyq aıtqandyq bolmas. Júris-turysy, kıim kıisi, adamdarmen sóılesý má­neri tek ózine tán tektilikpen jáne para­sattylyqpen erekshelenýshi edi. Bireýge daýys kóterip zekigenin kórgen emes­piz. Shyǵarmashylyqpen dendep aınalysýǵa kóp ýaqyty bola bermeıtin. Biraq bas maqalalardy der kezinde jazyp beretin. Jazýy (pocherki) sol kezdegi zııalylardyń árip tańbalaýlaryna saı iri de anyq bolatyn. Úıden jazyp áke­lip, mashınıstkalardyń ishinen Ha­lı­ma, Bıbish apaılarǵa ǵana bastyrtatyn.

Keńekeń sońǵy qyzmeti – Qaztele­radıokomıtette bes-alty jyldaı istep qurmetti demalysqa shyqty. Tá­ji­rıbeli jýr­nalıst, bilgir basshy, utqyr uıym­dastyrýshy Keńesbaı Úsebaev qaıda, kim bolyp istese de eńbek súıgish­tigimen, ózine de, ózgege de talap qoıǵysh­tyǵymen, prınsıpshildigimen kózge túse bildi. Ol birneshe ret Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń múshesi, Joǵarǵy Keńeske depýtat bolyp saılandy. Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy boldy. Elge sińirgen eńbegi joǵary baǵa­lanyp, «Eńbek Qyzyl Tý», «Qurmet belgisi» ordenderimen nagradtaldy. Qazaq­stannyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri ataǵyn aldy.

...Birde Almatyda Shevchenko kóshe­siniń boıymen júretin №4 tramvaımen kele jatqam. Abylaı han dańǵylyndaǵy aıaldamadan bir top adam kirdi de, orta boıly tolyqsha kelgen kisi aldyńǵy jaqtaǵy bos orynǵa baryp otyra ketti. Sol kisi me, álde basqa ma? Esikke qaraı júrip baryp, qaıta qaradym. Dál ózi – Keńekeń. Bul kezde ol kisiniń zeınetke shyqqanyna biraz jyl bolyp qalǵan. Áste em qabyldap júrse kerek. Sol aıaldama tusynda polıklınıka bar-tuǵyn. Sodan shyqqan bolar dep oıladym. Sanama «Umytyp qalǵan joq pa eken» degen kúdik kirip, kibirtiktep turdym da, «tanymasa tanymas, úlken kisige sálem berý paryz ǵoı», – dep janyna baryp, amandastym. Joq, birden tanydy.

– Iá, haliń qalaı? – dedi aǵamyz qolymdy alyp. – Jigitter aman-esen be?

– Bári jaqsy, Keńeke, óz densaý­lyǵyńyz qalaı?

– Po starıkovskıı, – dedi de ornynan kóterildi, áste túsetin aıaldamasyna jaqyndap qalǵan bolar, sóıtti de tramvaı toqtaı bergen tusta – osy, seni jaqynda redkollegııa múshesi boldy dep estidim be? – dep betime kúle qarady.

– Iá, Keńeke, – tańdanǵannan aýzymdy ashyp turyp qalyppyn, sebebi sonyń aldynda ǵana meni Ortalyq Komıtettiń sekretarıatynda redkollegııa múshesi etip bekitken bolatyn. De­mek burynǵy bastyǵymyz bizdi (bir kezde­ri ózi qyzmetke qabyldaǵan jastardy) umytpaq túgili, jaǵdaıdy syrttaı baqylap, bilip te júretin bolǵany ǵoı.

Bul Keńekendi eń sońǵy kórýim eken. Tramvaıdan túsken ol jaılap basyp, Tólebaev kóshesine qaraı aıańdap ketip bara jatty. Bálenshe jyl basshy qyzmetterde bolyp, sandaǵan shákirtter tárbıelep ósirgen aǵaıymyz barar jerine sol shákirtteriniń bireýinen jeńil kólik surap alyp jetýine de bolar edi ǵoı. Joq, ol kisi ondaıǵa barmaıdy. Eshkimge salmaq salǵysy kelmeıdi. Qarapaıym qalpymen qalǵan.

Shákirtteri demekshi, Keńekeń 1995 jyly 12 jeltoqsanda seksen eki jas­qa qaraǵan shaǵynda qaıtys boldy. Sonda «Egemen Qazaqstanda» ja­rııa­lanǵan qazanamalardyń arasynan meniń ustazdarym – Haıdar Baı­muham­betovtiń, Pernebek Beısenov­tiń, Baqytjan Jıen­ǵalıdyń, Qabı Myńjanovtyń, Oraq Smaǵulovtyń jáne Nurǵazy Shákeev­tiń «Bárimizdiń ustazymyz edi» degen lebizderi de jarııalandy. Olar Ke­ńe­sbaı Úsebaevpen uzaq jyl birge istegenderin, ózderine ustaz tutatynyn aıta kelip: «Keńekeń tabıǵatynan taza, adamgershiligi óte joǵary, prınsıpshil azamat bolatyn. Partııanyń Ortalyq Komıteti appa­ratynda qyzmet isteýge árkim tanys­taryn salyp júretin sol bir shaqta Keńekeńe Ortalyq Komıtetten be­deldi bir basshy telefon soǵyp: «Siz­diń balańyzdy apparatqa qyzmetke almaqpyz. Qalaı qaraısyz?» – dep sura­ǵanda, bul kisiniń: «Balamnyń azdap ju­typ qoıatyny bar edi. Sizderdi uıatqa qal­dyrar. Almaǵandaryńyz durys», – degen shynshyldyǵy – ómirde óte sırek kez­desetin asyl qasıet», – dep eske alady.

Mine, meniń ustazdarymnyń ózi ózderine ustaz tutqan Keńekeń osyndaı jan edi.

Ádil DÚISENBEK,

jýrnalıst-jazýshy

Sońǵy jańalyqtar